Heft in eigen hand met kandidatuur Culturele Hoofdstad van Europa. ‘Niet anderen maar Groningers moeten hun eigen verhaal vertellen’

In haar rapport ‘Samen door de tijd’, stelt verkenner Carolien Gehrels dat zij in gesprekken over de Culturele Hoofdstad veel enthousiasme en zelfs emoties heeft geproefd. Volgens de voormalig wethouder van Amsterdam en huidige Global director Urbanism and placemaking bij Arcadis, staan Groningers waar zij mee sprak te popelen om te laten zien dat de provincie meer is dan een aardbevingsgebied.

Dat bleek tijdens de presentatie van het rapport aan de gemeente Groningen en de provincie in De Oosterpoort. Gemeente en provincie vroegen Gehrels de mogelijkheden, kansen en valkuilen van een kandidatuur en de impact van een eventuele benoeming als Culturele Hoofdstad te onderzoeken. Gehrels sprak hiervoor met politieke bestuurders, ondernemers en afgevaardigden van maatschappelijke instellingen en culturele organisaties.

„De afgelopen twaalf jaar is ontzettend veel over Groningen geschreven. Wat ik merk is dat Stad en Ommeland grote behoefte hebben om vanuit kracht hun eigen verhaal te vertellen en dat niet anderen dat moeten doen. Ze willen uitdragen dat de geschiedenis van de weerbaarheid en de veerkracht van Groningers zich niet beperkt tot de gaswinning.”

Daar moet je zelf wel een moment voor creëren, stelt Gehrels. De Culturele Hoofdstad is een uitgelezen mogelijkheid om het heft in eigen hand te nemen en al het moois te tonen dat Groningen te bieden heeft. Als dat gebeurt kan dat met het oog op de gasproblematiek zelfs helend werken, zo valt te lezen in het rapport.

Gehrels prijst het doorzettingsvermogen van de Groningers. „Al duizend jaar zijn hier grondstoffen gewonnen: turf, veen, zand, zout en gas. De energietransitie is hier al eeuwen aan de gang. Het heeft de mentaliteit en het landschap bepaald. Andere Europese regio’s kun je laten zien hoe je met veranderingen omgaat en met een crisis zoals de gaswinning. En dat je weer alle vertrouwen hebt in de toekomst.”

Juist daarom heeft Gehrels haar rapport ‘Samen door de tijd’ genoemd. „Ik merkte in de gesprekken dat mensen het heel graag over de toekomst hebben en dat dit kracht en energie geeft. Bij de uitvoering van het Nationaal Programma Groningen (NPG) en Nij Begun wordt fors geïnvesteerd. Samen dingen doen is een harde voorwaarde om verder te komen.”

Valkuilen bij de gooi naar de Europese titel zijn er genoeg. Gehrels vindt dat het de kunst is om bij zoveel mogelijk Groningers bij de Culturele Hoofdstad te betrekken. „Kom met een herkenbaar verhaal. Over de aanpak en de financiering moeten harde afspraken worden gemaakt. Een risico is dat er bij onduidelijkheden over van alles en nog wat te veel gedoe ontstaat. Een klein kernteam hakt de knopen door, maar creatieven moeten de ruimte hebben.”

Als het om de financiering gaat, geeft Gehrels een duidelijke voorzet. Volgens haar is voor de Culturele Hoofdstad een budget van 50 tot 100 miljoen euro nodig. „De eerste bidbook-fase kost drie miljoen. Als NPG en Nij Begun daarvan de helft betalen, overleg je met bedrijfsleven, onderwijs- en culturele instellingen of zij de andere 1,5 miljoen op tafel leggen. „Dat moet te doen zijn.”

„Zorg dat de eerste fase van waarde is en dat je een verhaal maakt en activiteiten organiseert. Maak eerst dat bidbook. De kans dat je Culturele Hoofdstad wordt is met de andere mogelijke kandidaten (Nijmegen, Den Haag, Zeeland, red.) 25 procent. Als het niet lukt heb je sowieso het nieuwe verhaal en de grotere lijn.” In de tussentijd voeren alle betrokken partijen gesprekken over de financiering in het geval de titel wel wordt binnengesleept.

Gehrels die de klus met plezier heeft gedaan, legt uit waarom ze hier aan de slag is gegaan. „Omdat hier voor mij een paar dingen samenkomen die in het leven definiërend zijn. Ik heb hier met heel veel plezier zes jaar Nederlandse taal en -letterkunde gestudeerd en me daarna gespecialiseerd in City Marketing. Ik was wethouder in Amsterdam met cultuur, sport en economie in mijn portefeuille. Dat past allemaal met wat hier speelt.”

Voor haar werk bij Arcadis is Gehrels veel in het buitenland. Twee keer per jaar komt ze naar Groningen om te genieten. Als ik zie hoe mooi de stad is geworden, denk ik echt dat jullie dat vaker tegen elkaar en anderen moeten zeggen. Ik voel me een Groninger ambassadeur. Net als veel andere mensen, die met liefde terug denken aan hun tijd in Groningen.”

maken van een bidbook. Dat bidbook is het voorstel waarin Groningen bij de Europese Unie duidelijk maakt dat ze de klus aan kan. In 2029 neemt de Europese Commissie vervolgens een besluit.