Alarmerende berichten over met asbest vervuild binnenspeelzand. Foto: ANP
Ouders en kinderopvangorganisaties maken zich grote zorgen over asbest in populair binnenspeelzand. „Dit zou nooit mogen gebeuren”, reageert Guido Heeringa, woordvoerder Stichting Kinderopvang Stad Groningen (SKSG).
„We kijken er van op dat er met asbest vervuild speelzand in omloop is in Nederland, notabene in kinderspeelgoed”, aldus de manager. Alle locaties van SKSG zijn geïnformeerd het speelzand per direct niet meer te gebruiken. „Veiligheid en gezondheid staan altijd voorop binnen onze organisatie.’’
Het AD meldde woensdag dat de bij kinderen populaire emmertjes met binnenspeelzand en zandtafels besmet zijn met asbest. De krant onderzocht twaalf in Nederland verkrijgbare zandproducten voor zandkunst en creatieve spelvormen. De helft bleek besmet met kankerverwekkende vezels. Het is nog niet duidelijk wat het gezondheidsrisico is voor kinderen die ermee speelden.
Geen risico’s
Heeringa heeft geen signalen dat bij leveranciers van SKSG sprake is van vervuild speelzand, maar hij neemt het zekere voor het onzekere. „Het zand wordt afgevoerd volgens advies van de Brancheorganisatie Kinderopvang.”
Ook bij Monkey Donky in Groningen nemen ze geen risico’s. „We hebben al het zand opgeborgen”, zegt medewerker Estelle Zwiers. „Een collega heeft vanochtend direct gebeld met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Die adviseerde binnenspeelzand op te bergen totdat duidelijk is of er asbest in zit of niet.”
De kinderopvang met meerdere locaties in de stad en eentje in Zuidbroek, kreeg donderdagochtend vragen van verontruste ouders die hun kinderen kwamen brengen.
Makkelijk in te ademen asbest
De NVWA onderzoekt al langer of en hoe giftig binnenspeelzand is. Het onderzoeksinstituut doet al testen sinds berichten uit Australië en Nieuw-Zeeland over asbesthoudend speelzand in november vorig jaar.
De gevolgen daar waren groot. In beide landen moesten tientallen scholen tijdelijk dicht omdat klaslokalen vervuild bleken. In sommige gevallen moesten gespecialiseerde bedrijven met beschermende kleding de gebouwen schoonmaken. Het zand kwam uit China en werd jarenlang verkocht.
Het onderzoek van de Nederlandse NVWA is ingehaald door de steekproef van het AD. Volgens de krant is zogenoemd niet-hechtgebonden asbest gevonden, een vorm die makkelijk vrijkomt en kan worden ingeademd.
Longkanker
Deskundigen wijzen op een serieus gezondheidsrisico voor jonge kinderen die vaak met de producten spelen. Professor toxicologie Karen Smeets, verbonden aan het Centrum voor Milieukunde van de UHasselt. „Het probleem met asbest is dat het om naaldachtige vezels gaat die zich diep in de longen kunnen nestelen. Het menselijk immuunsysteem krijgt die vreemde stof niet weggewerkt, waardoor longkanker kan ontwikkelen.”
Volgens haar is het belangrijk om geen enkel risico te nemen en eventuele verdere blootstelling te voorkomen. „Het gevaar is reëel: het is niet voor niets dat mensen die bijvoorbeeld asbestplaten verwijderen mondmaskers en beschermende kleding moeten dragen.”
Eerder waarschuwen
Een perswoordvoerder van de NVWA laat desgevraagd weten dat eerder waarschuwen voor het gevaar van vervuild speelzand geen optie was. „We kunnen niet op voorhand waarschuwen dat iets mogelijk giftig is zonder dat we dat zelf hebben geconstateerd. Wij moeten als onafhankelijk toezichthouder zelf een onderzoek uitvoeren om de risico’s in te kunnen schatten. Dit moet zorgvuldig en kost daarom tijd.”
Bij het klantcontactcentrum van de NVWA regende het dondermorgen telefoontjes van kindcentra en ouders.
Uit de handel
De NVWA gaat ervan uit dat bedrijven die op basis van het onderzoek van het AD te horen hebben gekregen dat er asbest in hun producten zit, hier meteen actie op ondernemen.
De vervuilde producten waren onder meer te koop via grote webwinkels Top1Toys, Bol.com, Amazon en AliExpress. Inmiddels heeft een deel van deze aanbieders de schadelijke producten uit de handel gehaald.
