Speelzand wordt zowel buiten als binnen gebruikt voor en door kinderen. In sommige vormen is asbest gevonden. Foto: ANP
Ruim 70 scholen in Australië moesten onlangs tijdelijk hun deuren sluiten nadat er in speelzand uit China asbest zou zijn gevonden. Ook in Nederland zouden de korrels uit Oost-Azië een gevaar kunnen vormen, zo wees onderzoek uit. De zorgen zijn groot. Vijf vragen over wat er speelt.
Wat is er aan de hand?
In Australië werden tientallen scholen eind vorig jaar gesloten na terugroepacties van producten bij grote winkelketens. Dat gebeurde nadat de consumentenautoriteit aan de bel had getrokken over kinderzandproducten die mogelijk asbest bevatten.
De Australische mededingingsautoriteit meldde daarna dat laboratoriumonderzoek inderdaad asbest in monsters had aangetoond. Dit leidde tot nog meer schoolsluitingen, onder meer in de Australische staat Tasmanië en Nieuw-Zeeland.
Asbest is een gevaarlijke stof die dodelijke ziekten kan veroorzaken als de vezels worden ingeademd. Het officiële advies is echter dat het risico voor kinderen die in aanraking komen met de zandproducten zeer laag is.
Zorgen voorbij dus?
Nou, nee. Het Algemeen Dagblad liet namelijk verschillende vormen van speelzand onderzoeken in een laboratorium. Ook hier werd in meerdere samples asbest gevonden. Die waren onder andere gekocht bij Amazon en AliExpress. Het betrof zandtafels en speelgoed om zandkunst mee te maken.
De aangetroffen asbest betreft een nog gevaarlijkere soort dan de meest voorkomende witte asbest. Lang nadat je vezels hebt ingeademd, kun je longkanker of asbestkanker krijgen. Het is lastig om te stellen wat de concrete risico’s zullen zijn.
Het Expertisecentrum Asbest & Vezels zegt geschrokken te zijn van de bevindingen. „In de bouw zou dit door mannen in witte pakken moeten worden opgeruimd”, reageerde David de Vreede. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit doet nog onderzoek.
Wat is speelzand eigenlijk?
Het gaat hier in dit geval niet om zand dat in zandbakken zit, maar specifiek om speelzand voor binnen. Aan speelzand voor binnen zijn vaak, in tegenstelling tot het materiaal dat buiten wordt gebruikt, kleine hoeveelheden andere stoffen toegevoegd, zo legt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) uit.
Asbest moet door professionals worden verwijderd, omdat inademing levensgevaarlijk kan zijn, ook decennia later nog. Foto: ANP
Speelzand voor binnen bestaat vaak voor 98% uit zand en 2% uit toevoegingen. Deze toevoegingen, zoals glycerol, dimethicone (beide een bevochtigingsmiddel) of polyisobuteen (bindmiddel), zorgen ervoor dat het zand zacht blijft en een beetje plakt. Zo kunnen kinderen er taartjes en kastelen mee bouwen. Zonder die toevoegingen zou het zand te los zijn. Soms bevat speelzand kleurstof die ook voor voedsel wordt gebruikt.
Wat adviseert het RIVM?
Let op als je speelzand online bestelt. Koop je een product bij een Nederlandse of buitenlandse webwinkel? Het is sowieso goed om bij alle aankopen na te gaan waar een product precies vandaan komt.
Let extra op bij webwinkels die werken met dropshipping: je bestelt dan een product bij een Nederlandse webwinkel. De webwinkel plaatst daarna dezelfde bestelling bij een leverancier in een ander EU-land of daarbuiten, zoals in China, dat veel speelzand tegen voordelige tarieven aanbiedt. Leveranciers sturen het product dan op. Hierdoor kan de webwinkel niet de kwaliteit van het product controleren.
Kunnen mensen die zich zorgen maken kiezen voor een goed en veilig alternatief?
Zeker. Je kunt kinderen ook laten spelen met klei. Daarmee kunnen ze ook kneden en bouwen.
