Deze man streed 40 jaar tegen de gemeente Groningen. 'Het heeft mij tot hartpatiënt gemaakt'

In het boek Oh, oh, oh, het moest maar eens verteld worden, beschrijft oud-directeur Bernard van der Leij een ware uitputtingsslag. Gemeente en Simmeren slaagden er in vier decennia niet in afspraken te maken over de financiële afhandeling van het gedwongen vertrek van het recyclingbedrijf. De man die zich als aangetrouwd familielid schatplichtig voelt aan de Joodse oprichters van Simmeren, verloor het juridische gevecht om een schadevergoeding, waarmee het bedrijf zonder problemen verder kon. De familie had geen geld meer om door te procederen.

Woensdagavond reikte Van der Leij op het stadhuis in de Anda Kerkhovenzaal, genoemd naar de verzetsstrijdster, zijn boek uit aan de gemeenteraad van Groningen. Hij vertelde hoe Simmeren, ooit in 1865 begon als een firma die in de Folkingestraat vodden, papier en ijzer verhandelde. Zes keer moest het bedrijf van de gemeente verhuizen vanwege de groei van de stad. Het belandde aan het Van Starkenborghkanaal.

In de jaren tachtig moest het bedrijf ook daar wijken voor de oprukkende stad. Het nam geen genoegen met de ongunstige vertrekregeling. Volgens de toenmalige stadsbestuurders stond Simmeren de groei van Groningen in de weg. De gemeente was bereid het bedrijf desnoods te onteigenen.

,,In plaats van een goed overleg en de daarbij behorende oplossing werd het een uiterst vervelende, stroperige en langdurige zaak’’, aldus de oud-directeur. ,,Aanvankelijk weigerde de gemeente aan tafel te komen. Er volgde een arbitrageprocedure.’’ Financieel kwamen beide partijen er niet uit. ,,Onze voorstellen werden van tafel geveegd. Het enige wat we wilden was op de nieuwe locatie aan de Winschoterweg een normale doorstart maken. We wilden gewoon geen schade lijden.’’

De mislukte arbitrage mondde na de eeuwwisseling uit in een hard juridische gevecht. Zichtbaar geëmotioneerd deed Van der Leij, gesteund door vrienden en familie, zijn verhaal aan de gemeenteraad. Een paar keer werd het hem teveel. Dan zweeg hij een paar tellen om vervolgens zijn toespraak te hervatten. In de zaal kon je een speld horen vallen.

In het boek beschrijft en documenteert Van der Leij het verloop van de gebeurtenissen en de impact op de onderneming en zijn familie. ,,Het geheel heeft de onderneming op de rand van de afgrond gebracht en mijzelf tot hartpatiënt gemaakt. In dit boek doe ik verslag van hoe het is gegaan. Omdat ik niet wil dat belangrijke informatie over deze donkere periode met mij het graf in gaat. Dit verhaal moet voor de nabestaanden worden behouden. Onder het motto: al is de leugen nog zo snel, de waarheid achter haalt haar wel.’’

Van der Leij wil graag weten hoe de gemeenteraad denkt over de gebeurtenissen zoals hij die in het boek beschrijft. ,,Hoe zou deze gemeenteraad vandaag de dag met een dergelijke verplichte verhuizing omgaan? Dit mede in het licht van de schandalen rond de overheid die de afgelopen jaren aan het licht zijn gekomen.’’ .

Hij doelt op de toeslagenaffaire, de waterschade in Limburg, de boeren in Drenthe die op verzoek van de overheid bomen planten op hun weilanden en nu mega aanslagen krijgen. Maar ook de aardbevingsellende. ,,Hiermee zakte het vertrouwen in de overheid tot een ongekend dieptepunt. Ik ben zeer benieuwd of naar aanleiding van het boek mogelijkheden ziet om de zaak voor ons familiebedrijf Simmeren beter af te sluiten dan tot nu toe het geval is.’’

Namens de raad belooft CDA-raadslid Jalt de Haan, die het boek in ontvangst neemt, op de indringende kwestie terug te komen. ,,Wij zijn onder de indruk van uw emotionele betoog.’’ De Haan wil weten of Van der Leij mogelijkheden ziet om onder de gegeven omstandigheden de zaak alsnog goed af te sluiten. ,,Daar moet ik over nadenken. Maar het is net zo goed aan de gemeente om daar iets van te vinden. Hier is zoveel gebeurd. Wat ik wens is een fatsoenlijk gesprek aan tafel. U bent van harte welkom om op het bedrijf te komen. Dan kunnen we erover praten en laat ik u zien wat we doen.’’

Van der Leij maakte duidelijk dat hij in de strijd veel dank verschuldigd is aan zijn overleden advocaat Johan van Stempvoort. Daarom reikte hij zijn boek ook uit aan weduwe Tineke van Stempvoort en haar dochter Marieke. Ook zijn vriend Jan Bos die hem tientallen jaren met raad en daad bijstaat, kreeg een exemplaar. De opbrengst van het boek wordt ingezet om Stolpersteine te leggen op plaatsen waar in de oorlog familieleden van zowel de familie Simmeren als van het bedrijf Simmeren door de nazi’s zijn afgevoerd en vermoord.’’ Dat gebeurt in overleg met de Stichting Stolpersteine Groningen.