Ruslandexpert Hans van Koningsbrugge Corné Sparidaens
Hans van Koningsbrugge, hoogleraar Russische Geschiedenis en Politiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, geeft elke zaterdag zijn commentaar op de oorlog in Oekraïne. Vandaag aflevering 214.
„De EU is hard bezig om druk uit te oefenen op België. Het draait om een tegoed van 140 miljard euro dat Rusland daar nog heeft uitstaan. Waarom in België? Daar is Swift gevestigd, een organisatie die het wereldwijde bankverkeer regelt. De meeste landen zijn daar bij aangesloten. Vlak na het begin van de Russische invasie in februari 2022 is Rusland als westerse sanctie de toegang tot het Swift-netwerk ontzegd.
Van die 140 miljard euro is de rente gebruikt om Oekraïne te ondersteunen. Dat is lang niet genoeg om de oorlog te bekostigen. Die kost Oekraïne ongeveer 9 miljard euro per maand. Dat bedrag werd altijd fiftyfifty opgebracht door Amerika en de EU. Nu de VS dat niet langer betaalt, zoekt de EU naar financiering van die 4,5 miljard euro. Zo is het bij die pot van 140 miljard euro terechtgekomen.
‘Brussel eist garanties’
De EU kan het natuurlijk ook zelf opbrengen, maar dan zou het voor rekening komen van de belastingbetaler. In veel Europese landen, zoals Hongarije en Slowakije, ligt dat gevoelig. Ook andere landen willen die 140 miljard euro niet zomaar aanspreken, want internationaal-rechterlijk is het ingewikkeld. Bovendien wil België niet opdraaien voor Russische repercussies. Brussel eist garanties. Tijdens een EU-vergadering op 23 oktober wil men de knoop doorhakken.
Mocht het doorgaan, dan zullen de Russen razend zijn. Ze hebben al gedreigd alle Europese bezittingen in Rusland te confisqueren. Het schijnt om 52 miljard euro te gaan. Veel Europese bedrijven zijn inmiddels vertrokken, maar niet allemaal.
‘Het heeft Rusland een slechte reputatie bezorgd’
Het doet sterk denken aan de Russische Revolutie in 1917, toen het Moskou was die alle buitenlandse tegoeden in beslag nam. Nederland had daar 900 miljoen gulden uitstaan. Op een begroting van 6 miljard gulden was dat een flink bedrag. Wij zaten er na Engeland en Frankrijk als derde land in. Daarvan is heel weinig gerestitueerd. Dat heeft Rusland een slechte reputatie bezorgd.
Het is dus een heet hangijzer om Rusland die 140 miljard euro te ontfutselen. Maar je zou ook kunnen zeggen: de vervuiler betaalt. Rusland is die oorlog begonnen, dus mag het ook aansprakelijk worden gesteld. Het is een afweging met vele mitsen en maren die Europa moet maken.”
