Tweede Kamerlid Daniël van den Berg van JA21 bij een toegangspoort voor het gesloten gasveld bij Tjuchem. Foto: Robert Hoetink
JA21-Kamerlid Daniël van den Berg dient binnenkort een initiatiefwet in om het Groninger gasveld beschikbaar te houden als noodvoorraad. Daarvoor moet het opnieuw op de ‘waakvlam’. Dus wordt er weer gas gewonnen.
Voor het hek van de productielocatie Tjuchem, een van de dertig boorlocaties van het Groningenveld, licht Van den Berg zijn plan toe. Volgens hem is dat nodig voor de leveringszekerheid. „Dit is geen heropening van Groningen”, zegt hij. „Maar zonder waakvlam heb je geen noodrem meer als er een crisis uitbreekt.”
‘Het is geen heropening, maar er wordt wel gewonnen’
U spreekt niet over heropening maar over een noodvoorziening. Daarvoor moet het gasveld wel op de waakvlam.
„Dat klopt. We noemen dat gereedheidswinning. Het is het minimale dat nodig is om het veld klaar te houden. Zie het als een motor die stationair draait, zodat je hem direct kunt gebruiken als dat nodig is.”
‘Zonder waakvlam geen noodrem’
In Groningen leidde die waakvlam eerder juist tot veel weerstand.
„Dat snap ik. Er zijn grote fouten gemaakt en dat vertrouwen moet hersteld worden. Maar als je alles afsluit, heb je geen laatste redmiddel meer. Dan neem je bewust het risico dat je in een crisis niets achter de hand hebt.”
Waakvlam levert ook gas. En inkomsten
Vlak voor het sluiten van het veld in 2023 werd nog enkele miljarden kuub gas gewonnen, goed voor ongeveer een miljard euro. Ook minimale winning levert dus gas – en inkomsten.
„Dat kan, ja. Maar dat is niet het doel. De opbrengsten gebruik je eerst om het systeem in stand te houden. Wat overblijft kan naar schadeherstel en de regio.”
Bewoners nog langer in tijdelijke huizen?
De versterking van woningen loopt ver achter op schema. Tienduizenden huizen moeten nog worden aangepakt en bewoners zitten al jaren in tijdelijke woningen.
„Ik vind het onbestaanbaar dat we dat nog niet hebben weten te fixen. Dat moet gewoon gebeuren. Daar blijven wij ons hard voor maken.”
Maar juist dat vertrouwen is in Groningen broos. Dreigt nieuwe winning, hoe beperkt ook, niet opnieuw voor schade en onzekerheid te zorgen?
„Dat verwacht ik niet, maar SodM moet daar naar kijken. En TNO. Zo’n waakvlamscenario vormt een verwaarloosbaar risico, maar we kunnen natuurlijk nooit alles uitsluiten. We willen boorlocaties zoeken waar de kans op schade het laagst is.”
‘Je bent een paar jaar te laat’
Het gesprek speelt zich af buiten het hek van de productielocatie in Tjuchem. Aan de andere kant lopen twee mannen in werkkleding tussen installaties die al deels zijn ontmanteld.
Wat ze hier doen?
„Slopen”, zegt een van hen.
Heropenen van de putten, zoals de politiek bespreekt, zien ze niet gebeuren.
„Dat wordt lastig”, zegt de ander. „De compressoren zijn er al uit. Er zit geen druk meer op het systeem.”
Hij haalt zijn schouders op.
„Je bent een paar jaar te laat.”
Sloop zet druk op plannen
De plannen botsen met de realiteit op de velden. Naarmate de sloop vordert, wordt het technisch ingewikkelder om het systeem opnieuw in gebruik te nemen.
„Dat maakt het juist onverstandig om alles definitief te sluiten. Je legt daarmee vast dat volgende generaties geen enkele optie meer hebben.”
NAM wil niet, staat moet het doen
De NAM ziet hernieuwde winning niet zitten: te riskant, te gevoelig en nauwelijks rendabel.
„Daarom zien wij dit niet als een commerciële operatie. Het gaat om een strategische voorziening. Dan ligt een publieke partij, zoals Energie Beheer Nederland, meer voor de hand.”
‘Pas als alles faalt’
Hoe voorkomt u dat zo’n noodscenario politiek wordt opgerekt?
„Door het vast te leggen. Er zit een hele ladder in onze wet: eerst LNG, import, opslag en Europese afspraken. Pas als alles is uitgeput, komt Groningen in beeld.”
Stikstofinjectie riskant?
U spreekt ook over stikstofinjectie om risico’s te beperken. Is dat niet juist weer riskant?
„Dat is iets wat we willen onderzoeken. Als je met stikstof de bodem sneller tot rust kunt brengen, kan dat juist helpen om risico’s te verkleinen.”
Maar er zijn ook zorgen dat het juist bevingen kan veroorzaken.
„Daar moet je dus zorgvuldig naar kijken. Als het risico’s vergroot, moet je het niet doen. Maar als je alle putten sluit, kun je die optie überhaupt niet meer onderzoeken. Dat zou zonde zijn.”
‘Verwacht meer politieke steun’
JA21 heeft dit eerder voorgesteld, maar daar was geen politieke meerderheid voor. Verwacht u nu meer steun?
„Ja. Naast JA21 zijn PVV, FVD, Groep Markuszower en Mona Keijzer voorstander. De SGP twijfelt. We zitten rond de 45 zetels. Ik denk dat we ook VVD, CDA en D66 kunnen overtuigen. Het is ook niet alleen de vraag of deze partijen ja zeggen tegen dit plan, maar ook waarom ze geen noodrem hebben ingebouwd in geval van een crisis.”
