Woningcorporatie Acantus voorziet grote problemen door meervleermuizen. Het zwaar beschermde diertje kan sloop, renovatie of verduurzaming van huurhuizen tot wel tien jaar lang onmogelijk maken.
De zeldzame meervleermuis is een echt hoofdpijndossier geworden voor Acantus. Overal waar het diertje opduikt moeten plannen drastisch worden aangepast.
Onlangs werd bijvoorbeeld bekend dat de sloop van een flat aan de George van Saksenlaan in Appingedam de komende zes tot tien jaar onmogelijk is omdat het zwaar beschermde diertje er huist. De bouw van zeven nieuwe woningen kan daardoor voorlopig niet doorgaan.
Dit geval is mogelijk nog maar het topje van de ijsberg, vreest de woningcorporatie.
Managers René Dalmolen en Henk Fissering van Acantus kennen het zogeheten vleermuisprotocol inmiddels bijna uit het hoofd. Vleermuizen zijn wettelijk beschermde dieren, in het protocol staat welke maatregelen genomen moeten in het geval van bijvoorbeeld sloop en nieuwbouw.
Sloopwoningen natuurvrij maken
Daarbij valt te denken aan het natuurvrij maken van sloopwoningen: als vleermuizen zijn gesignaleerd worden maatregelen genomen zodat ze niet kunnen terugkeren naar spouwmuur of andere ruimte. Bijvoorbeeld door het gebruik van exclusion flaps, een soort klapdeurtje dat maar naar een kant open gaat.
Een meervleermuis. Foto: Vleermuizenwerkgroep Groningen
Voorwaarde is dan wel dat er in de directe omgeving vervangende ruimte beschikbaar is voor de vleermuis, huismus, steenmarter of ander beschermd dier.
Extra onderzoek naar meervleermuis
Het vleermuisprotocol werd ruim een jaar geleden aangescherpt voor de meervleermuis. Die soort is extra belangrijk en extra beschermd omdat naar schatting eenderde van de totale Europese populatie tijdens de kraamperiode in Nederland verblijft.
Uitgebreider onderzoek voor sloop of renovatie begint moet het diertje nu beter in beeld brengen. Gevolg is dat de meervleermuis vaker gevonden wordt. Ook als de huiseigenaar daar niet op zit te wachten.
Jammer van de huurder, red je er maar mee
Meervleermuizen zijn zo kwetsbaar dat ze nog beter beschermd worden dan andere vleermuissoorten. „Als er sprake is van een meervleermuis gaat overal meteen een dik rood kruis door”, stelt René Dalmolen. „Dan is er bijna niets meer mogelijk. Het kan wel tien jaar duren voordat maatregelen die wél zijn toegestaan effect hebben, en de meervleermuis is verhuisd.”
Tot die tijd geldt een instandhoudingsplicht: de omstandigheden waarin het dier goed gedijt moeten gelijk blijven. In het geval van de flat in Appingedam moest Acantus het hele complex blijven verwarmen, ook al is de laatste bewoner ruim een jaar geleden vertrokken.
De flat in Appingedam die voorlopig niet gesloopt kan worden. Foto: Richard Degenhart
‘Het zijn veeleisende huurders’
„Meervleermuizen zijn veeleisende huurders”, zegt Henk Fissering. „In Appingedam hadden we de nutsvoorzieningen al afgesloten, die moesten weer aangesloten worden toen bleek dat de meervleermuis er bivakkeerde. Dalmolen: „Er verdampt veel geld voor ecologie, en dat moet ook. Aan de andere kant: we gebruiken het liever om goede woonruimte te bieden aan onze huurders.”
Grote angst van Acantus is dat het diertje zich op veel meer plaatsen gevestigd heeft. Er zijn al meervleermuizen gesignaleerd rond woningen in de gemeente Westerwolde. Appingedam wordt vanwege de waterrijke omgeving door kenners omschreven als de ‘meervleermuishoofdstad’ van Nederland. Acantus houdt zijn hart vast.
‘Hoe leg je dit uit aan huurders?’
We moeten in de Zandplatenbuurt in Delfzijl in het kader van de versterking nog honderden woningen slopen en herbouwen”, verzucht Dalmolen. „Als ze daar blijken te zitten hebben we een probleem. Moeten we dan tien jaar gaan wachten? Hoe leg je dat uit aan huurders?”
Acantus heeft in de flat in Appingedam verwarmde kasten geïnstalleerd waarin een microklimaat heerst dat prettig is voor de meervleermuis. Daarna kon de verwarming uit. „Misschien kunnen we die kasten ook op andere locaties inzetten, zodat we sneller door kunnen”, hoopt Fissering.
Beiden benadrukken de noodzaak om zeldzame dieren in en rond de woningen van Acantus te beschermen. „Dat doen we al met succes voor andere diersoorten. Maar de meervleermuis is een verhaal apart.”
Er verdampt veel geld voor ecologie
Het valt beide managers op dat de problemen rond het gevleugelde diertje vooral op het bordje van de woningeigenaar blijven liggen. „Jammer van de huurder, red je er maar mee, dat is het gevoel dat we erbij krijgen. We gaan graag in gesprek met de provincie Groningen en andere partijen om een oplossing te vinden die recht doet aan de meervleermuis én aan de huurder. Zie dit verhaal maar als een noodkreet.”
‘Ik snap dat ze het pokkedieren vinden’
Secretaris Klarissa Nienhuys van de Vleermuizenwerkgroep Groningen maakt zich al jaren sterk voor de bescherming van de meervleermuis en andere vleermuizen. Ze kan zich de frustratie van Acantus voorstellen. „Ik snap dat ze het pokkedieren vinden, omdat hun investeringsplannen in het gedrang kunnen komen. Maar ze moeten gewoon aan de regels voldoen en op tijd beginnen met onderzoek. Wie weet valt het dan wel mee.”
