De sloopflat aan de George van Saksenlaan in Appingedam. Foto: Richard Degenhart
Het plan van woningcorporatie Acantus om een flat in Appingedam te slopen kan zes tot tien jaar lang niet worden uitgevoerd. In het gebouw blijkt de zwaar beschermde meervleermuis te wonen. Die mag je niet verjagen. Sterker nog: de verwarming in de verlaten flat mag niet eens worden uitgezet.
De meervleermuis is een klein diertje met een gewicht van 14 tot 20 gram. Maar hoe klein ook: deze vleermuis laat een groot sloop- en nieuwbouwproject in Appingedam op de klippen lopen. Niet voor een paar weken of maanden, maar misschien wel voor tien jaar. Wat is er aan de hand?
Het probleem speelt rond het appartementencomplex van Acantus aan de George van Saksenlaan. De flat met drie woonlagen is niet aardbevingsbestendig en moet tegen de vlakte. Door sloop van het complex ontstaat ruimte voor de bouw van zeven nieuwe woningen. De laatste bewoner vertrok ruim een jaar geleden.
De meervleermuis. Foto: Vleermuizenwerkgroep Groningen
Tijdens ecologisch onderzoek bleek dat de flat het thuis is van de meervleermuis. Dat diertje is zo zeldzaam en bedreigd dat het de zwaarst mogelijke bescherming geniet. Volgens kenners is dat niet voor niets: van de totale wereldwijde populatie meervleermuizen leeft naar schatting tien procent in Nederland. Daar moet je dus zuinig op zijn.
Overleg met de Nationaal Coordinator Groningen
De gevleugelde bewoners kwamen als een verrassing voor Acantus, die de flat eind 2023 overnam van Woongroep Marenland, die inmiddels is opgeheven. Na overleg met de Nationaal Coordinator Groningen, verantwoordelijk voor de versterkingsoperatie, bleek dat de meervleermuis geen strobreed in de weg gelegd mag worden.
De verlaten flat maakt een troosteloze indruk. Foto: Richard Degenhart
De flat vervult een cruciale functie voor de meervleermuispopulatie. Het complex dient als zomer-, winter-, en kraamverblijf. Het gebouw mag pas gesloopt worden als er vervangende woonruimte voor vleermuizen is gecreëerd. Hoe dat precies moet is nog onderwerp van onderzoek.
Sloop is op zijn vroegst in 2031 mogelijk, maar we houden ook rekening met een prognose richting 2035
Daarna moet de flat nog minimaal vijf jaar blijven staan om de diertjes te laten verhuizen. Dat kan lang duren, omdat meervleermuizen nogal honkvast zijn.
‘De verwachting is dat sloop op zijn vroegst in 2031 mogelijk is, waarbij alle omstandigheden mee moeten zitten’, schrijft Acantus in een verklaring. ‘Maar we houden ook rekening met een voorlopige prognose richting 2035.’
Verwarming blijft branden
Met alleen het uitstellen van de sloop is Acantus nog niet klaar. Er is ook een instandhoudingsplicht. Met andere woorden: de vleermuizen moeten voorlopig in de flat kunnen blijven wonen onder dezelfde omstandigheden als ze gewend waren. Omdat de diertjes van warmte houden, moet de verwarming daarom blijven branden.
Dus bleef de cv-installatie in alle verlaten appartementen een jaar lang in bedrijf. De kosten kwamen voor rekening van Acantus. Nadat er ruiten werden ingegooid was verwarming op deze manier niet meer mogelijk. In plaats daarvan werden er speciale kasten gemaakt om specifieke plekken in het complex te verwarmen.
Meervleermuis verblijven graag in dilatatievoegen. Foto: Richard Degenhart
‘Pech voor Acantus’
Secretaris Klarissa Nienhuys van de Vleermuizenwerkgroep Groningen weet waarom de meervleermuizen zich thuisvoelen in het complex. Dat heeft te maken met ruime dilatatievoegen tussen de flatwoningen, waar de diertjes graag in verblijven. Bij de laatste telling, eerder deze week, zijn acht meervleermuizen gezien. „Het is pech voor Acantus”, zegt ze. „Maar we hebben met elkaar afgesproken dat we de meervleermuis willen behoeden voor de ondergang, en dan is dit het gevolg.”
Het is pech voor Acantus, maar dit hebben we met elkaar afgesproken
Het complex maakt na een jaar leegstand een troosteloze indruk. Er staan hekken rond het complex. De ramen en deuren van de 18 flatwoningen zijn met houten panelen dichtgetimmerd. Aan een van de balkonnetjes hangt nog steeds feestverlichting, naast een andere is een schotelantenne bevestigd. Het gebouw vormt een dissonant in een wijk waar veel nieuwbouw is gepleegd.
‘Dit is toch bullshit man!’
De bewoners van een hoekappartement aan de Harkenrothstraat zitten in het zonnetje op hun terras, pal tegenover de flat. Van het uitstel van de sloop zijn ze niet op de hoogte. „Dat is toch bullshit man!”, zegt de zoon van een wat ouder echtpaar dat niet met naam genoemd wil worden. „Zes tot tien jaar! En al die tijd moeten wij hier tegenaan kijken. Maak je ergens anders druk om, om mensen die niet rond kunnen komen bijvoorbeeld.”
Zijn vader kan er wel een beetje om grinniken. „Misschien kunnen we hier wel financiële compensatie voor krijgen”, zegt hij met een knipoog. „Daar kunnen we dan oogkleppen van kopen.”
Wiens belangen wegen zwaarder?
Acantus zit met de kwestie in haar maag. ‘We worstelen met de vraag wiens belangen nu zwaarder moeten wegen: die van de mens in veilige woningen of die van de beschermde meervleermuis.’
De woningcorporatie respecteert de regels, maar ziet nieuwe problemen opdoemen. ‘We komen deze soort veel tegen in ons bezit. Dat zou bijvoorbeeld tot gevolg kunnen hebben dat onderhoud aan andere woningen onmogelijk wordt.’
Meervleermuis
De meervleermuis is een vrij grote vleermuis met lange, relatief brede vleugels. De dichbehaarde, middel- tot donkerbruingrijze rugvacht steekt duidelijk af tegen de wit of witgrijze buikvacht. De oren zijn vrij lang. De meervleermuis heeft opvallend grote voeten met lange tastharen, die hij gebruikt om insecten van het wateroppervlak te scheppen. De vleermuis heeft een gewicht tussen de 14 en 20 gram, en een spanwijdte van 20-30 centimeter.
