Katja Stam uit Klijndijk over weg naar top van beachvolleybal: ‘Raïsa en ik mogen aardiger naar onszelf kijken’

Op het frisse strand van Zandvoort overstemt het gejuich van Katja Stam de razende wind. „Jaaaaa, Raïsa! Goed gedaan!”

Haar teamgenoot heeft net een lange rally in hun voordeel beslist. Het is een spaarzame slagenwisseling, want op de eerste dag van dit beachvolleybaltoernooi in de Nederlandse eredivisie ondervinden de wereldtoppers Stam en Schoon nauwelijks tegenstand.

Zo hard waait het zaterdagmiddag aan de vaderlandse kust, dat de scheidsrechter de speelsters meermaals opdracht geeft de lijnen rond het veld te verzwaren met hoopjes zand. In de warming-up van haar tweede duel moet Stam tientallen meters in de achtervolging wanneer een bal over de boarding van het bijveldje vliegt.

Het publiek wordt geregeld gezandstraald. Fans met een capuchon strak over het hoofd en brildragers zijn de winnaars van de dag. Zij zijn in Zandvoort aan Zee getuige van een zeldzaam optreden van Stam en Schoon in eigen land.

Het beste beachvolleybalduo van Nederland verbleef de afgelopen maanden, verdeeld over twee perioden, bijna acht weken in Brazilië. Twee weken geleden greep het duo zilver op het sterk bezette toernooi in het Tsjechische Ostrava. „We hebben er weer heel wat reisjes op zitten”, lacht Stam uit Klijndijk op het terras van Venti Beach. „Ik ben blij met de weg die we hebben ingezet.”

In een schitterend decor van witte schuimkoppen en machtige golven vertelt de 27-jarige blokkeerder over de mentale ontwikkeling die zij en Stam doormaken. „We merkten dat we nog wat misten. We verloren wedstrijden in de slotfase wanneer een van ons onder druk kwam te staan. Op die momenten wisten we elkaar, of onszelf, niet zo goed te helpen. We maakten we fouten of kwamen we niet tot cruciale beslissingen.”

Een intense stage in Zuid-Amerika moest daar verandering in brengen. De twee beachvolleyballers kregen begeleiding een klinisch psycholoog en een mindset-coach. „Zij wilden de hele dag met ons praten. We werden overladen. Die eerste wedstrijd was ik me overbewust van alles: wat ik deed, wat ik zei, mijn intonatie, mijn lichaamstaal. Maar aan het eind van die trip voelde ik dat dingen op hun plek vielen.”

Stam en Schoon vormen al zes jaar lang een koppel in het zand. Toch groeien de twee, met hun uiteenlopende persoonlijkheden, nog altijd naar elkaar toe. „Ik ben een analist”, zegt Schoon na de tweede overwinning van de dag. „Ik denk na over wat de tegenstander doet. Over welke mogelijkheden ik heb. Katja heeft onder spanning meer behoefte aan vastigheid, aan een duidelijk plan.”

Stam en Schoon werken aan die onmisbare afstemming op lastige momenten. In hun razendsnelle sport vliegt binnen 12 seconden de volgende opslag over het net.

Stam: „Je denkt na zes jaar samenspelen: dat weten we allang. Maar we hadden een update nodig. Wat heb je van elkaar nodig wanneer je echt onder druk staat? Hoe kun je elkaar helpen? Ik wil dan precies horen wat ik moet doen. Katja, voer dit gewoon uit. Punt. Als ik datzelfde tegen Raïsa zou zeggen, voelt zij zich opgesloten. Zij wil meerdere opties hebben. Haar kan ik beter vragen stellen om het denkproces te ondersteunen, zodat ze zelf de regie houdt over haar spel.”

De teamgenoten gingen ook aan de slag met hun intenties op het trainingsveld, zegt Stam. „We zijn beiden redelijk kritisch op onszelf. Fouten die je de ander vergeeft, trokken we onszelf erg aan. In trainingen uitten we dat allebei heel erg. Daarin werkten we ons tegen. We hebben het gehad over friendly eyes. We moeten aardiger naar onszelf kijken. En dat gedrag bij elkaar naar boven brengen.”

In Zandvoort komt die mentale omslag zaterdagmiddag slechts ter sprake. De tegenstand uit eigen land is simpelweg te gering om Stam en Schoon binnen de lijnen te testen, ook al omdat liefst zes andere Nederlandse vrouwenteams dit weekend in Turkije actief zijn.

Het maakt dat de Drentse beachvolleybalster en haar ploeggenoot zeer ontspannen op het strand staan. Het duo lacht vrijwel constant. Zelfs twee achtereenvolgende smashes in het net of een onverwachte 4-10 achterstand tegen Kirsten Bröring en Serena van der Made brengen Stam niet uit haar sas.

„We willen vandaag lol maken”, zegt Stam. „Ook om de domme ballen in deze moeilijke omstandigheden. Het gaat er niet mooi uitzien. Maar het is leuk dat een aantal vrienden en familieleden kunnen komen kijken.” Zo maakt de 1,92 meter lange beachvolleybalster het beste van een verplichte beurt om de Nederlandse tour te promoten.

Begin juli gaat haar internationale reis verder met een Elite 16-toernooi in Zwitserland, eind die maand volgt nog zo’n wedstrijd in Brazilië. Stam en Schoon hopen daarna te pieken op het EK in augustus, waar voor de winnaars een olympisch ticket voor LA 2028 klaarligt. De knappe tweede plek in Tsjechië geeft vertrouwen, de overtuigende zeges onderweg zijn een steun in de rug.

„In Ostrava, twee weken geleden, deden we steeds vaker de juiste dingen. Op echt spannende momenten, tegen sterke tegenstanders. Dat was top. Ik ben blij dat we een aantal keer de drempel over zijn.”