Het DUO-gebouw in Groningen. Foto: Annette van der Molen
Onderwijsminister Robbert Dijkgraaf gaat samen met uitvoeringsinstantie DUO ‘grondig’ kijken of de procedures om fraude met de studiefinanciering tegen te gaan wel deugen.
Aanleiding is een onderzoek van Investico en NOS op 3 waaruit naar voren komt dat studenten met een migratieachtergrond veel vaker worden beschuldigd van gesjoemel. DUO noemt de bevindingen een duidelijk en verontrustend signaal.
,,Ik neem dit signaal bijzonder serieus”, zegt Dijkgraaf. ”Het kan niet zo zijn dat bij controles bepaalde groeperingen er ten onrechte worden uitgepikt.” Hij wijst erop dat dit ook gebeurd is in het geruchtmakende schandaal rond de kinderopvangtoeslag. De overheid moet ”zo zorgvuldig mogelijk zijn bij het inrichten van een eerlijk controlesysteem”, vindt de minister.
Foto: ANP
‘Niet onfeilbaar’
DUO zegt bij de controle op fraude enkel naar objectieve criteria te kijken. Etniciteit, geslacht of ”enig ander kenmerk” wordt niet meegenomen. ”De bevindingen zijn voor DUO aanleiding om het controlesysteem structureel te gaan evalueren, om zo onbedoelde bijeffecten te voorkomen”, laat een woordvoerster weten.
”DUO doet dagelijks zijn uiterste beste om iedere burger te geven waar hij of zij recht op heeft. Daarin zijn we niet onfeilbaar.” Verder wil DUO kijken hoe studenten betere voorlichting kunnen krijgen over de uitwonendenbeurs om ”onbedoeld misbruik van de beurs” te voorkomen.
Het systeem van DUO om studenten te controleren op fraude en het onderzoek daarnaar gaat de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) scherp in de gaten te houden, laat een woordvoerder weten. De AP vindt dat dit onderzoek eigenlijk al voorafgaand aan de inzet van het systeem had moeten plaatsvinden, niet achteraf. ”Helaas zien we vaker dat grondrechten in het gedrang komen bij ontwikkeling en bij het inregelen van dit soort frauderisico-systemen.”
Het verhaal dat DUO studenten met een migratieachtergrond veel vaker beschuldigt van fraude met de studiefinanciering, leidt ook in de Tweede Kamer tot verontruste reacties. Onderwijsminister Robbert DIjkgraaf liet eerder al weten het onderzoek van Investico en NOS op 3 ”zeer serieus” te nemen.
Volt-parlementariër Marieke Koekkoek spreekt van ”het zoveelste voorbeeld van een discriminerend algoritme, en de zoveelste reden waarom een verplicht algoritmeregister noodzakelijk is”. Wat Stephan van Baarle (DENK) betreft wordt het betreffende algoritme ”per direct” niet meer gebruikt. Ook wil hij een extern onderzoek naar het fraudebeleid bij DUO.
SP’er Peter Kwint kan zich niet voorstellen dat DUO niet op de hoogte was van de oververtegenwoordiging van studenten met een migratieachtergrond in de gevoerde rechtszaken. Die bewering lijkt hem ”echt volstrekt onhoudbaar”. Kwint stelt verder vast dat DUO kennelijk weinig begrijpt van algoritmes en noemt dat ”bepaald niet geruststellend”.
D66-Kamerlid Jeanet van der Laan laat weten dat zij ”geschrokken” is en vindt het goed dat haar partijgenoot Dijkgraaf ”hiermee aan de slag gaat”. Wat haar betreft moeten de werkwijze en de controle door DUO ”op orde zijn voor alle studenten”.
