Op de vrijmarkt op de Singels in Groningen lok je potentiële kopers met vintage en antiek. Foto: DVHN
Ouwe troep, zegt de een. Een walhalla, zegt de ander. Wat de bezoekers ook van de vrijmarkt op Koningsdag vinden, verkopers zijn wég van die ene dag in het jaar op de Singels in Groningen. En wel hierom.
Ze houdt een kort, kleurrijk jurkje omhoog. „Het mooiste jurkje van Groningen, nu voor 16 euro!’’, roept de verkoopster-voor-één-dag tegen niemand in het bijzonder. Het is Koningsdag, ze staat op de Praediniussingel in Groningen, het hartje van de vrijmarkt.
Drommen mensen scharrelen voorbij, een enkeling kijkt op naar het jurkje. Een student pakt het aan, ze voelt de stof, bewondert de kleuren en wil het passen. „Dat kan hoor, achter die voordeur’’, wijst de verkoopster achter zich naar een van de statige panden.
Afdingen op Koningsdag
Terwijl de student aan het passen slaat, heeft alweer een andere klant oog voor theekopjes uit grootmoeders tijd. „Heel brede en ondiepe kopjes, zodat de thee snel afkoelde en drinkbaar was’’, legt de verkoopster uit. Ze draait de kopjes om, laat het merkje van aardewerkfabriek Petrus Regout zien en vist ergens uit een doos de bijbehorende schoteltjes. Ze is er zelf ook verbaasd over. „Drie kop en schotels, acht euro’’, zegt ze. „Zes’’, zegt de geïnteresseerde klant. Verkocht.
Je moet er vroeg bij zijn op de vrijmarkt aan de Singels in Groningen. Foto: DVHN
Onderwijl stapt het studentenmeisje in het mooiste jurkje van Groningen uit het statige pand. Ze is een plaatje en ze wil het jurkje hebben maar ze is niet thuis in het spel van onderhandelen. „Zestien euro zei je?’’, vraagt ze. De verkoopster ziet haar aarzelen en gaat zomaar fors omlaag. „Twaalf en een half’’, zegt ze en de koop is rond.
Laat het asjeblieft niet regenen op de vrijmarkt
Ach, de vrijmarkt op Koningsdag, wat een feest voor de verkopers. Het is natuurlijk afzien: de wekker gaat ongewoon vroeg, de nacht is onrustig verlopen want wat als de met stoepkrijt afgezette stoep voor het huis van kennissen van kennissen toch in beslag is genomen door andere verkopers-voor-een-dag? En verslaapt de verkoopcompagnon - tevens vriendin met busje - zich niet? En laat het asjeblieft droog zijn.
Goed, het is droog, ze doucht snel en fietst dan met haar zoontje door de stille stad, een tas met broodjes en een thermoskan koffie aan het stuur, stemmige kleedjes om hun koopwaar op uit te stallen onder de snelbinder. Hij heeft het geldkistje.
Direct al zijn er klanten
Hun plek is er nog! Het is 6 uur in de ochtend, de eerste verkopers hebben hun kleedjes of kraampjes al ingericht. Zij en haar zoontje vouwen de kleden uit en daar hoort ze het zware geluid van het busje van de vriendin, ook met zoon. Ze begroeten elkaar grinnikend („We zijn er gewoon echt om zes uur’’) en laden het busje razendsnel uit. Terwijl de vriendin het busje naar huis rijdt, begint het inrichten van de kleedjes.
En begint ook direct de handel. Want daar zijn de vroege vogels, de handelaartjes die weten dat voor werkelijke vondsten je er op tijd bij moet zijn op de vrijmarkt. Die zijn gepokt en gemazeld, laten natuurlijk niet zien dat ze iets graag willen hebben en vragen nonchalant naar de prijs van een bakelieten deurklink, een zevenarmige kandelaar, een kleine handspiegel. En lopen door, om even later terug te komen.
„Mama! De overbuurman wil die zonnebril kopen, wat kost die?’’ Het zoontje is nog maar een kwartier verkoper en nu al heeft hij de smaak te pakken. „Vraag maar zeven euro.’’ Hij kijkt naar zijn moeder. „Vijf, mama.’’ Ook goed. Verkocht. De eerste vijf euro is binnen en het is 6.15 uur in de ochtend.
Het geheim van een succesvolle kraam op Koningsdag
Ongemerkt vliegt de tijd, de handelaartjes komen terug, dingen af en vertrekken met hun schatten. Ongemerkt ook zijn alle andere verkopers-voor-een-dag komen opdagen, evenals het publiek.
„Jullie hebben een van de drie mooiste kramen van de Singels’’, deelt een volleerd rommelmarktbezoeker hen mee. Waar ‘m dat in zit?
De vrijmarkt in Groningen in 2014. Foto: Corné Sparidaens
Het is een combinatie. Het gaat om een smaakvolle en overzichtelijke manier van uitstallen, om de manier van aanprijzen, een verrassing in petto hebben, iets achter de hand houden, om de lol natuurlijk, maar allereerst om de te verkopen spullen.
‘De biografie van Ard Schenk! Weegt 5 kilo!’
Dat moet geen bult plastic speelgoed zijn waar geen mens de schoonheid van inziet - dat moet fraai speelgoed zijn, waar een kind (of zijn ouders) voor valt: de Ark van Noach van Playmobil bijvoorbeeld. Of drie playmobil-poppetjes in complete zeeroversuitrusting die niemand kan laten staan. Of een imposante brandweerwagen. Een legpuzzel van Nederland waarvan geen stukje mist. Een ouderwetse bromtol die nog zo goed als werkt.
Naast het speelgoedhoekje is de boekenhoek, met opvallende en diverse boeken. „Wie biedt op de biografie van Ard Schenk? Weegt 5 kilo!’’, prijst de verkoopster-voor-een-dag het lijvige boekwerk aan. Topsport natuurlijk, zo’n boek over een topsporter in de lucht houden.
Glas-in-loodraampjes en opwindbaar speelgoed
Servies staat bij servies, tassen liggen bij tassen, snuisterijen als sieraden en kraaltjes en portemonneetjes komen beter tot hun recht op een oude spiegel. Of in een houten kistje, waarvoor mensen op hun hurken gaan en waardoor ze het idee krijgen een schat te vinden. En belangstelling trekt belangstelling.
Gouden tip? Een klein beetje antiek of vintage aanbieden, niet alleen omdat het geld oplevert, maar vooral ook omdat het dient als lokkertje. Denk aan glas-in-loodraampjes, opwindbaar speelgoed, een zeldzame beschuitbus, gekke retro jaren 50-fietstassen, een beetje roestig naaidoosje (met inhoud!) of een net-niet kitscherig schemerlampje. Dat trekt mensen en zoals gezegd: mensen trekken mensen.
En kleding moet je gefaseerd aan de man brengen. „Het mooiste jurkje van Groningen, grasgroen!’’, prijst de verkoopster-voor-een-dag een ander jurkje aan. En voor ze het weet, is het weg. Negen euro.
Vinyl doet het altijd goed op de vrijmarkt. Foto: Peter Wassing
„Je durft wel te vragen’’, zegt haar compagnon alias vriendin met busje. Die pakt het net even anders aan. Die gaat tussen de kopers staan, vóór de kraam, en brengt al pratend en overleggend haar spullen aan de man. Werkt ook! En ze heeft een oude soeppan vol edelstenen. Vrijmarktpubliek blijkt gék op edelstenen.
De luimigheid doet zijn intrede
En ineens het 13 uur, de halve kraam is al leeg, bekenden waaien aan, de verkoop gaat niet meer als een tierelier, die loopt nu gestaag. De zoontjes zijn na een ochtend reeds volleerde verkopers. En de verkoopster-voor-een-dag ziet tijd voor een list. Ze pakt een lege kartonnen doos en schrijft op de onderkant: ‘’GRATIS: jonge katjes’’ en zet ‘m op z’n kop vooraan op het kleed. Gratis doet het goed, een vriend die een flesje wijn langs brengt, tekent jonge katjes op de kartonnen doos en voor ze het weet is het nest - dat nog geboren moet worden - al leeg.
Met de wijn doet de meligheid zijn intrede. De prijzen kelderen, de aangewaaide bekenden ontpoppen zich ook tot verkopers, het aantal bezoekers neemt af, die laatste twee uurtjes zijn taai, maar evengoed lollig. De compagnon alias vriendin met busje heeft ineens goed nieuws. Ze heeft de avond ervoor een grote pan spaghetti gemaakt en kom, zegt ze, ik haal het busje op, we laden het restant van onze handel in en we gaan naar huis.
De zoontjes tellen thuis al die bankbiljetten, al dat kleingeld - zo veel cash zagen ze nooit eerder. Ze voelen zich Dagobert Duck en ze eten spaghetti, mogen cola voor een keer en net als hun moeders en aanhang voelen ze zich moe en voldaan en gelukkig. Volgend jaar weer!
PS: Hoe ze aan nieuwe handel komen? Gewoon: thuis opruimen en familie & vrienden vragen of die eenvoudig af willen van hun overdaad aan spullen.
Dit verhaal is een geactualiseerde versie van een artikel van 26 april 2023. We publiceren het in aanloop naar Koningsdag opnieuw, omdat het weer relevant is.
