De rechtbank Noord-Nederland heeft flinke kritiek op de uithuisplaatsing van een meisje uit Groningen. Jeugdbeschermingsorganisaties zouden te makkelijk hebben aangenomen dat ze slachtoffer van eerwraak zou worden.
In december kreeg Veilig Thuis Groningen een melding van opvangorganisatie COA dat een meisje haar woning was ontvlucht. Het meisje, dat waarschijnlijk uit Jemen komt, woonde met haar moeder, broers en zusje in een asielzoekerscentrum.
Tegen medewerkers van het COA zei ze dat haar vader haar zou willen vermoorden omdat ze een vriendje had. Veilig Thuis Groningen besloot haar op een geheime locatie onder te brengen. Maar haar ouders wilden dat ze kort daarna weer naar huis ging.
De patstelling leidde ertoe dat de rechter zich over de zaak boog. Tot twee keer toe gaf hij officieel toestemming voor een uithuisplaatsing. In een nieuwe uitspraak die vorige week is gepubliceerd is de rechter niet mals: hij heeft flinke kritiek op de Raad voor de Kinderbescherming en Veilig Thuis.
Profilering land en geloof
Tijdens de zitting zeiden die instanties dat het meisje mogelijk slachtoffer kon worden van eergerelateerd geweld. Dat wordt toegepast als een familie vindt dat haar eer geschaad is. Bijvoorbeeld wanneer een vrouw seks heeft buiten het huwelijk.
Volgens de rechter kwamen de instanties tot hun oordeel op grond van profilering ‘aan de hand van het land van herkomst en/of het islamitische geloof’. Ze vonden dat eerst beter moest worden onderzocht of er een risico was. Pas dan kon ze eventueel weer naar huis.
De rechter lijkt er enig begrip voor te hebben dat in deze tijd ‘in veel gevallen welhaast preventief wordt gehandeld’. Juist omdat ‘Nederland wordt geconfronteerd met veel gevallen van eergerelateerd geweld’.
Naaktfoto’s
Maar de rechter ziet geen aanknopingspunten voor de aanname dat de ouders eergerelateerd geweld wilden gebruiken. Het geloof is in elk geval geen argument. ‘Omdat eerwraak juist géén typisch islamitisch verschijnsel is.’ Ook de plek en gemeenschap waar ze oorspronkelijk vandaan komt, geeft in dit geval geen aanleiding om mogelijke eerwraak aan te nemen.
Wel zou het kind mogelijk naaktfoto’s hebben gedeeld via het sociale medium Snapchat. Maar daarvoor is geen bewijs en het is volgens de rechter op zichzelf geen zorg voor eergerelateerd geweld. Net als het hebben van een vriendje.
Volgens de rechter is al met al te makkelijk aangenomen dat er een risico op eerwraak zou kunnen bestaan. ‘En dat vervolgens zonder passend onderzoek naar dat risico kinderbeschermingsmaatregelen zijn uitgelokt en de ouders volledig buitenspel zijn gezet, onder meer door de plaatsing van haar op een geheime locatie.’
Onbegrijpelijk en onbehoorlijk
Ten onrechte kan op deze manier het beeld ontstaan van ouders die ernstig tekortschieten, zegt de rechtbank. ‘Dat laatste werkt escalerend, stigmatiserend en wat erger is, het belemmert effectieve hulpverlening die voor het kind wel noodzakelijk is. Hulpverlening waar overigens óók de ouders uitdrukkelijk om vragen.’
De rechtbank vindt ‘de gang van zaken onbegrijpelijk en ten opzichte van de ouders onbehoorlijk’. Zeker van overheden - de Kinderbescherming valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid – mag volgens de rechter hoge zorgvuldigheid worden verwacht als het gaat om verdachtmakingen van familieleden.
De instanties hadden trouwens ook andere zorgen. Het kind zelf gaf aan dat ze van huis zou weglopen als ze weer terug moest en psychisch zou het ook niet goed gaan. Ze kwam ‘vlak’ over, zo vat de rechtbank het verhaal van de beschermers samen. ‘Waarbij haar verhaal en non-verbale uitingen niet overeenkomen.’
14 of 24 jaar?
Het meisje gaf wisselende verklaringen en zei dat ze niet 14 maar 24 jaar was en dat ze getrouwd was in Jemen. Hoewel ze eerder bij het COA aangaf dat haar vader haar vanwege een vriendje wilde doden, zei ze bij de rechtbank dat haar leeftijd de reden was. Met het onthullen van haar ware leeftijd kwam de asielprocedure mogelijk in gevaar.
De rechter maakt zich wel grote zorgen over het kind. Volgens hem is de angst voor geweld ‘authentiek’ en beheerst het haar denken en handelen. Hij wil dat wordt uitgezocht hoe oud ze werkelijk is en of ze getrouwd is.
Binnenkort is er opnieuw een zitting. De rechter wil een week van tevoren van de Kinderbescherming of Veilig Thuis weten of er dan wel concrete zorgen zijn over eergerelateerd geweld. Voorlopig blijft de uithuisplaatsing van kracht.
