Leutje Jan in de serre van zijn huisje. Foto: Corné Sparidaens
Het is een huisje in Houwerzijl dat rechtstreeks uit een sprookjesboek of een Disneyfilm lijkt te zijn getransporteerd: klein, lieflijk en helemaal bedekt met bladeren. Leutje Jan (72) woont er sinds 1989. „Een sprookjeshuis voor een sprookjesman.”
Hij heet Leutje Jan en daar houdt ie het bij, want zo kent iedereen hem. Zo heet zijn klusbedrijf. En zo is hij te onderscheiden van de andere Jan in het kleine dorp Houwerzijl. Want dat is Lange Jan, zo is jaren geleden eens bij een vergadering van Dorpsbelangen besloten.
Een wijndruif bedekt het hele huis
Leutje Jan in zijn overall - grote, grijze baard en grote handen om mee te klussen - kocht zijn huisje in 1989. Het was een bouwval. „Je kon door het dak naar buiten kijken en alles was ingezakt”, zegt Jan. Hij knapte het eigenhandig op. Bouwde er wat schuren bij. Legde vloerverwarming aan, die gestookt wordt met een grote, traditionele houtkachel in de schuur. Hij zorgde dat er stroom was, bracht schelpen aan onder de vloer ter isolatie en tegen het trillen van de weg.
En hij plantte in 1995 een ‘soort wijndruif’ tegen de voorgevel. Die bedekt inmiddels het hele huis.
Het sprookjeshuis in Houwerzijl. Foto: Corné Sparidaens
De wortels zitten in de dakgoten, in augustus stikt de plant van de kleine druifjes (‘Ik heb ze nog nooit gegeten’) en in de herfst kleurt het hele huis rood en oranje. Als een vuurzee.
Jan laat de natuur zijn gang gaan. Veel hoeft hij er niet aan te doen, naar eigen zeggen. Afgelopen weekend heeft hij de ramen even vrij gemaakt, maar dat is het wel.
Veel heeft Leutje Jan niet hoeven doen om de druif zo groot te krijgen. Foto: Corné Sparidaens
Handjes die zich vastplakken aan de muur
Jan maakt zich geen zorgen dat de druif slecht is voor zijn huis. „Een klimop graaft zich in de muren, deze heeft een soort handjes die zich vastplakken. Het klimt ook niet naar binnen, deze plant wil buiten blijven.”
In de zomer zorgen de bladeren ervoor dat het huis van binnen koel blijft, als een ‘soort isolatiedeken’. „De zon komt aan die kant op, dus het is de warmste zijde van het huis. Maar daar merk ik niks van.”
De binnenkant van de woning past bij de buitenkant. Het staat er vol planten, overal liggen en hangen herinneringen aan de talloze reizen die Jan maakte, schatten uit kringloopwinkels, bekers van motortochten en oldtimerbijeenkomsten waar hij deel van uitmaakte, papieren, technische onderdelen, foto’s, apparaten, een fiets.
‘Ik trek me nergens wat van aan’
In zijn garage staan Opel-oldtimers uit de jaren zeventig waar hij soms al jaren aan klust. Voor het huis staat een vintage camper, met kleurrijke buitenkant. Binnen hangt een lijstje met de landen die hij ermee heeft bezocht: het grootste deel van Scandinavië, Spanje, Tsjechië en meer. Kat Findus gaat vaak mee. Op de achterkant en in het raam de regenboogvlaggen van de LHBTI+-gemeenschap. „Daar word ik weleens voor uitgescholden hoor.”
Bij zijn huis staat zijn camper uit de jaren zeventig met regenboogvlaggen in het raam. Foto: Corné Sparidaens
Hij weet hoe het is om anders te zijn dan de meeste mensen. Hoe het voelt als je als kind thuis niks goed kan doen. Hij is opgegroeid in Dorkwerd op een boerderij.
Hij noemt zichzelf een rebel, een sprookjesman omdat hij van avonturen houdt. „Ik trek me nergens wat van aan, niemand moet mij vertellen hoe ik mijn leven moet leiden. Mensen uit de Randstad die hier in het dorp huizen kopen en drie jaar later weer verhuizen, vinden dit een rommel, maar zij moeten zich niet met mij bemoeien.”
Trouwen deed hij nooit, kinderen krijgen ook niet. Daarvoor was er teveel werk. Overal haalde hij klusjes vandaan en regelmatig was hij lange periodes weg als internationaal vrachtwagenchauffeur.
Jezelf zijn in Houwerzijl
Maar nu woont de kleinzoon van een vriend uit Duitsland bij hem in. Hij identificeert zich als jongen, maar werd geboren in het lichaam van een meisje. Dat werd thuis niet geaccepteerd, waardoor hij zich niet kon ontwikkelen. Daar komt ook nog bovenop dat hij ADHD heeft. In Houwerzijl kan hij zichzelf zijn, krijgt hij hulp en gaat het steeds een beetje beter.
In augustus gaan ze samen op Jans zelfgebouwde motor met zijspan naar IJsland. Even weg uit Houwerzijl tijdens de drukke zomermaand, als toeristen weer in grote getalen foto’s komen nemen van het sprookjeshuis van Leutje Jan.
Leutje Jan laat zich door niemand iets vertellen. Foto: Corné Sparidaens
