Akkerbouwer Jaap Nieboer uit Ommelanderwijk bij Veendam maakt zijn eigen whisky.. Foto: Huisman Media
Nog een jaar of twee geduld en dan is de eerste Groningse boerderijwhisky een feit. In de schuur van akkerbouwer Jaap Nieboer (43) uit Ommelanderwijk ligt in houten vaten ‘the spirit’ geduldig te wachten.
De akker van acht hectare achter de boerderij ligt er kaal en somber bij. Het graan is van het land en binnenkort is het tijd om zetmeelaardappelen te poten. Maar Nieboer – zesde generatie landbouwer – twijfelt. Het weerbericht belooft de komende week vooral regen. Geen weer voor het poten van aardappelen.
Hij stapt de ijskoude schuur in waar houten vaten liggen opgestapeld. Nieboer wijst naar een eeuwenoud uitziend vat dat achterin helemaal onderaan ligt. ,,Dat is ‘m, dat is het eerste vat dat we vulden. Dit is nu een jaar geleden, maar ‘the spirit’ moet nog twee jaar in het vat liggen voordat je het whisky mag noemen.’’
De eerste Groningse whisky?
En is het dan echt de eerste whisky van Groningse bodem? Hij reageert terughoudend. ,,Nou, dit is niet de eerste Groningse whisky, maar bij mijn weten is dit de enige boerderij in Groningen waar met gerst van het eigen land ook de destillatie plaatsvindt.’’ Hij pauzeert even en glimlacht. ,,Dus ja, het is wel de eerste Groningse boerderijwhisky, een echte Single Estate.’’
De roestvrijstalen distilleerketel. Foto: Huisman Media
Whisky's van Groninger bodem
In november 2014 kwam de ‘Whisky oet Grunn’ op de markt die ook de eerste whisky van Groninger bodem wordt genoemd. Een maand later was de ‘Oldamster Whiskey’ een feit. Beide producten komen van destilleerderij Alambik in Midwolda.
Nieboer nam de boerderij in 2014 van zijn ouders over. De opbrengst van het zogeheten traditionele bouwplan – aardappelen, suikerbieten en graan – is te weinig om van te leven. Nieboer werkt daarom deels bij het kadaster. Schoonvader Arend van Nieuwland, een liefhebber van whisky, bracht de landbouwer op het idee whisky te maken. ,,Ik doe dit met mijn schoonvader en zwager. We maken ook gin en rum.’’
In de schuur, nabij de vaten, verrees een roestvrijstalen ketel voor het distillatieproces. Hij vertelt met de kennis van cursussen en studie in de avonduren hoe het proces in zijn werk gaat. In de vaten ligt 65 procent alcohol op de juiste leeftijd, kleur en smaak te wachten om gebotteld te worden. Een naam heeft hij al: Nummer 13.
Keuze voor het juiste vat luistert nauw
Dat zit zo. Het veen onder de stenen vloer waarop de whiskyvaten liggen, ligt in een gebied waar vroeger turf werd gewonnen. Om het veengebied te ontsluiten werden hoofd- en zijkanalen gegraven, de laatsten heetten wijken. Deze kregen simpelweg een cijfer als naam. ,,Een van onze percelen ligt aan nummer dertien, de dertiende zijwijk. Mede daarom heet ons bedrijf ook Wieke Distillers. De Wieke is een andere naam voor Ommelanderwijk.’’
Jaap Nieboer uit Ommelanderwijk is een landbouwer van de zesde generatie. Foto: Huisman Media
De in totaal drieduizend liter whisky ligt in vaten die uit de hele wereld komen. De keuze voor een goed vat luistert nauw, deze speelt een belangrijke rol bij onder meer de smaak en de kleur van ‘het levenswater’ zoals de Schotten hun whisky ook wel aanduiden. Nieboer klopt op een ander vat die de indruk wekt alsof de kuiper de Tachtigjarige Oorlog nog meemaakte. ,,Deze komt oorspronkelijk uit een Amerikaanse distilleerderij. Het vat ging vervolgens naar Schotland waar er whisky in werd opgeslagen. Het belandde daarna in Trinidad voor de opslag van rum. En nu is het vat hier.’’
Zo heeft elk vat – die onder meer voor sherry en bourbon werden gebruikt – zijn eigen geschiedenis. Enkele honderden liters zijn door fervente liefhebbes al gereserveerd. Buitengewoon fascinerend, maar hoe smaakt ‘the spirit’?
Nieboer vult geroutineerd een glas met een bodempje amberkleurige whisky. Een druppeltje zweeft soepel en licht brandend naar binnen en tintelt prettig na. Het smaakt lichtzoetig met een vleugje vanille, donker gebrande noten, basterdsuiker en eikenhout.
