Virologen ongerust over nieuwe mutatie vanuit zuidelijk Afrika. 'Vliegverbod vertraagt virusvariant, maar buiten deur houd je het niet'

,,Ik ben blij dat er vanuit Europa actie wordt ondernomen”, vertelt viroloog Ab Osterhaus. ,,Een vliegverbod helpt sowieso niet als slechts enkele landen dat instellen. Dat moet je als blok doen, anders heeft het geen zin.” Tegelijkertijd is het weren van vliegtuigen ook ‘niet zaligmakend’ volgens de viroloog. ,,Als een virus daadwerkelijk sneller rond gaat, kun je het op deze manier vertragen”, legt hij uit. ,,Maar echt buiten de deur houd je het niet.”

Ook de Vlaamse viroloog Marc van Ranst wijst op het belang van snelle actie en het instellen van een vliegverbod, waartoe al veel landen op de wereld zijn overgegaan. ,,Europa kan dat ook best doen”, aldus de viroloog aan de KU Leuven. Tegelijkertijd merkt ook Van Ranst op dat dat slechts uitstel zal zijn. ,,Dit reisverbod gaat de opmars van de B.1.1.529-variant niet volledig tegenhouden, maar hopelijk wel een stuk vertragen.”

En ondanks dat hij verwacht dat de nieuwe variant in Europa ook al wel voorkomt, is dat vertragen volgens Van Ranst ‘ontzettend belangrijk’. ,,Dat geeft ons de kans om meer onderzoek te doen en het geeft de farmaceutische industrie een manier om zich voor te bereiden.”

Er kan bijvoorbeeld gekeken worden naar of de vaccins moeten worden aangepast omdat vermoed wordt dat de nieuwe variant dominant gaat zijn. ,,De belangrijkste vraag is: is er reden tot paniek?” Weet ook Van Ranst. ,,Paniek heeft nooit zin. Maar het is wel reden tot zorg en we moeten waakzaam zijn.”

Want een andere grote vraag is: hoe gevaarlijk is deze variant? ,,Elke nieuwe variant die zich weet te verspreiden waar de Delta-variant al rondgaat is reden tot zorg”, aldus Osterhaus. ,,Die twee dingen tegelijk: een nieuwe variant én grotere verspreiding. Dan is het zinnig om dat in de gaten te houden.”

Volgens Osterhaus zou dat namelijk kunnen duiden op een grotere besmettelijkheid van de nieuwe mutatie aangezien de Delta-variant, die tot nu toe dominant is, al ontzettend besmettelijk is De Delta-variant is, en als die verdrongen wordt, zou dat kunnen duiden op een nog veel overdraagbaardere mutatie . ,,Maar tegelijkertijd zijn er eigenlijk te weinig gegevens om deze variant te karakteriseren.”

In theorie is het namelijk mogelijk, legt Osterhaus uit, dat een nieuwe variant wel besmettelijker is maar dan weer minder ziekmakend is. ,,Het kan zijn dat als een virus muteert, het wat minder fit wordt. Maar de eerste gegevens van de toename in Zuid-Afrika wijzen erop dat deze variant minstens zo fit is als de varianten die we kennen. In hoeverre hij zorgt voor net zoveel ziekte en sterfte? Daar moet meer onderzoek voor komen want dat zijn hele andere parameters.”

Van Ranst legt uit dat het gebruikelijk is dat een virusmutatie wel besmettelijker, maar minder ziekmakend is. ,,Dodelijker worden is een ramp voor een virus”, legt hij uit. ,,Daar heeft een virus geen enkel belang bij, want dan wordt het alleen maar meer bestreden. Alleen besmettelijker worden is interessant uit evolutionair oogpunt. Het kán dat deze variant dodelijker is, maar ik verwacht het niet.”

Ook resistentie tegen de coronavaccins is nog een grote, doch belangrijke, onbekende. ,,De vaccinatiegraad in Zuid-Afrika valt onder de hoogste in Afrika, maar is alsnog laag”, somt Van Ranst op. ,,De mate waarin het zich daar verspreidt doet vermoeden dat het een keer niet het geval zou kunnen zijn dat de vaccins heel effectief zijn. Maar daar is wel meer onderzoek voor nodig, en daar gaat nu in laboratoria heel erg hard aan gewerkt worden.”