Ik ben een kwartier te laat voor mijn afspraak met Donna. Soms loopt een consult uit, dat is vervelend. Donna beent mijn spreekkamer binnen met een blik die staat op onweer. Ze oogt verontwaardigd en ik bespeur ook wat zelfmedelijden.
Op mijn vraag wat er aan de hand is, ketst ze terug met: „Hoezo, waarom zou er iets aan de hand zijn?”
„Euh…omdat je eruit ziet als een donderwolk”, opper ik tegen beter weten in. Donna vertelt geïrriteerd dat er ‘heus’ niets aan de hand is, behalve dan dat haar puberdochter ‘weer eens’ niet uit bed kwam, haar echtgenoot ‘weer eens’ niet getankt had en ze dus ‘ook nog’ moest tanken, terwijl ze hem dat al honderd keer gevraagd heeft.
Maar verder is er niets aan de hand.
Ondanks dat ik aan alles voel dat ze boos op me is vanwege het wachten, zegt ze er niets over. Ik vind ook dat ik op tijd moet zijn, maar in dit soort situaties heb ik de akelige neiging juist geen excuus te maken.
Binnen de psychologie heet het gedrag van Donna ‘passief agressief’. Aan alles is voelbaar dat ze boos is, maar ze komt er niet rechtstreeks mee en tegenslag is altijd de schuld van de ander, zij is het slachtoffer. We zien dit gedrag meer bij vrouwen dan bij mannen en wanneer je het er over wilt hebben, dan bestaat het niet.
Als je met Donna-achtigen te maken hebt dan ervaar je zelf ook een emotionele reactie op dit gedrag: Overdracht en Tegenoverdracht wordt dat genoemd. Zo merk ik dat ik me begin te irriteren en geneigd ben haar wel even ‘de waarheid te zeggen’ of ‘me van haar af te keren’, te vertellen dat we misschien met de therapie moeten stoppen.
Dat afkeren overkomt haar man waarschijnlijk ook en stiekem vind ik het knap dat hij nog bij haar is. Ik betrap me op deze onvriendelijke gedachte en besef dat het juist dit is waarom ze in therapie is. Want natuurlijk is het ook voor haar afschuwelijk dat anderen zich van haar afkeren, haar soms echt ‘uitkotsen’. Ze komt juist om te leren begrijpen waarom haar dit steeds overkomt, wat ze hier zelf in doet en hoe ze het anders kan doen.
Donna-achtigen voelen die subtiele afwijzing feilloos, alleen zien ze niet goed dat ze zelf de aanstichter zijn. Ineens realiseer ik me dat ikzelf hetzelfde doe: ik ben te laat, excuseer me niet en geef haar de schuld, ai. „Och meid”, zeg ik, „had je al zo’n rotstart van de dag, was ik ook nog te laat.”
Ze voelt zich gehoord, ik zie haar boosheid verzachten, maar ze weet nog niet hoe dat nou gebeurde. Ze was van streek en ik ving haar op. Nu moet ze nog leren zichzelf op te vangen, dan is boos worden niet meer nodig.
