Twee banken komen met strengere regels voor aflossingsvrije hypotheken. Wat merk je ervan en waarom gebeurt dit?

Ja, als je geld wilt bijlenen voor een verbouwing, een nieuw huis koopt, je een extra hypotheek moet afsluiten of als je moet lenen om bijvoorbeeld na een echtscheiding je ex-partner uit te kopen. De nieuwe regel bij beide banken luidt dat het aflossingsvrije deel van je hypotheek niet groter mag zijn dan 30 procent van de woningwaarde, dat was 50 procent. De Rabobank stelt bovendien het bedrag van het aflossingsvrije deel op maximaal 150.000 euro. ASN ziet af van zo’n plafond.

Wie zijn hypotheek wil verhogen, krijgt bij deze banken hiermee te maken. Bij Rabo gaat dit op 11 mei in, de bank adviseert klanten voor 10 mei een aanvraag in te dienen als ze nog volgens de oude regels willen lenen.

Het hangt wel af van je persoonlijke situatie in hoeverre je aan die nieuwe regels moet voldoen. Heb je al een hoge aflossingsvrije lening, dan hoef je die niet alsnog af te lossen, maar wat je extra leent, moet je wel aflossen. Bij een echtscheiding zal de bank proberen maatwerk toe te passen.

Verander je niets aan je hypotheek, dan heb je geen last van de nieuwe regels. Ook niet als je renteperiode afloopt.

Dan moet je die lening terugbetalen. Heb je dat geld niet zelf bij elkaar gespaard, dan moet je een nieuwe hypotheek afsluiten en krijg je bij Rabo en ASN dus met de nieuwe regels te maken. Dan kan het zijn dat je maandlasten flink omhoog gaan doordat je moet aflossen. Na 2031 geldt bovendien dat je niet meer voor fiscale aftrek van de rente in aanmerking komt als je daar langer dan 30 jaar profijt van hebt gehad.

Maar eerst rijst de vraag is of je überhaupt die nieuwe hypotheek kunt afsluiten. Is je inkomen te laag door werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of weinig pensioen, of is de waarde van je woning te laag, dan zul je het huis moeten verkopen. De banken hebben wel beloofd dat ze die vervelende situatie zullen proberen te voorkomen door zich binnen bepaalde grenzen soepel op te stellen.

Nee, ING en ABN Amro bijvoorbeeld houden hun kaarten nog tegen de borst. Maar Rabo, Obvion en ASN (waar de vroegere SNS en dochterondernemingen ook onder vallen) voerden hun regels in op herhaaldelijk aandringen van De Nederlandsche Bank en andere toezichthouders. Die waarschuwen al jaren dat banken te hoge risico’s lopen door het grote aantal aflossingsvrije hypotheken. Volgens DNB gaat het om 45 procent van de totale hypotheekschuld.

Veel oudere eigenaren hebben vaak een volledig aflossingsvrije hypotheek, want rond de eeuwwisseling zijn er veel leningen op die manier afgesloten. Daarna kwamen er strengere regels, waardoor jongeren zo’n hypotheek vaak combineren met een lening die ze wel aflossen.

Het risico is, zegt DNB, dat veel eigenaren niet in staat zijn opnieuw hun hypotheek te financieren wanneer hun huidige lening afloopt. DNB wijst erop dat de banken te weinig inzicht hebben in de werkelijke waarde van de woningen waarop ze hun hypotheken hebben verstrekt. Een slechte staat van onderhoud kan de prijs aardig drukken, zeker nu het erg duur is om een huis op te knappen.

Als DNB zijn zin krijgt, zullen dus ook andere banken volgen met strengere regels.

Dat hangt er in de eerste plaats van af wat je zelf belangrijk vindt en waar je je goed bij voelt. Het is voor velen heel plezierig om na hun zestigste geen hypotheek- of huurlasten meer te hebben en te kunnen freewheelen naar het pensioen. Anderen vinden aflossen juist een bezwaar omdat hun spaargeld dan vastzit ‘in de stenen’. Of ze vinden het niet nodig om na hun overlijden een huis zonder hypotheek na te laten. En natuurlijk moet je ook de middelen hebben om je hypotheek helemaal af te lossen. Maar in ieder geval moet je je realiseren dat je een aflossingsvrije hypotheek wel degelijk moet terugbetalen, en eventueel opnieuw financieren, wanneer de looptijd van meestal 30 jaar erop zit.