Lot van aluminiumsmelter Aldel in Delfzijl hangt aan zijden draadje door hoge energieprijzen: 'Zware klap voor medewerkers en Groningen'

Donderdag heeft Damco Aluminium Delfzijl (Aldel) de productie stilgelegd in verband met extreem hoge gasprijzen en het gebrek aan overheidssteun. Het bedrijf gebruikt veel gas om aluminium om te smelten. Een megawattuur gas kostte in 2020 14 euro, vorige week 350 euro. Oktober vorig jaar werd al een groot deel van de productie stilgelegd, waardoor 120 van de dik driehonderd medewerkers hun baan verloren.

Van de resterende 200 blijft er een handjevol in dienst om de apparatuur te onderhouden. De rest komt op straat te staan. Financieel directeur Eric Wildschut wil geen aantallen noemen. ,,Het is pijnlijk, het is een zware klap voor de medewerkers. Al zagen veel mensen het vermoedelijk wel aankomen’’, zegt hij.

,,Het bedrijf blijft open, we leggen de productie stil. We gaan met een klein team verder. Het idee is dat we de winter doorkomen en dat de gasprijzen geleidelijk stabiliseren en dat we dan verder kunnen. Maar met de huidige gasprijzen moet je wel stappen zetten die heel vervelend zijn.’’

Ook andere bedrijven in Delfzijl lijden onder de torenhoge energieprijzen. Siliciumcarbideproducent ESD-SIC en ethanolfabrikant BioMCN hebben hun productie eveneens fors teruggeschroefd.

Is de herstart van Aldel reëel? ,,Wij gaan er voor knokken. De gasprijs is razendsnel gestegen. De industrie stopt nu met draaien, het zijn bizarre tijden. Er moet ingegrepen worden’’, zegt Wildschut. Een lobby bij de overheid, bijvoorbeeld voor een snellere CO2-compensatie leverde weinig op. ,,De energie-intensieve industrie heeft dringend geld nodig. In Duitsland wordt er 27 miljard uitgetrokken voor deze industrie. De overheid daar steunt de industrie wel.’’

,,De sluiting van de gieterij is als een donderslag bij heldere hemel gekomen voor veel mensen. Ze reageren terneergeslagen. Dit raakt veel gezinnen, het is een klap voor Groningen’’, zegt ook Klaar Pijper van de ondernemingsraad van Aldel, die bijna 42 jaar bij het bedrijf heeft gewerkt. ,,Natuurlijk wist iedereen van de problemen door hoge energieprijzen, maar dat het zo snel zou gaan had niemand verwacht.’’

Denkt hij dat Aldel na de winter verder kan? ,,We houden altijd een sprankje hoop. Een kat heeft zeven levens en Aldel schijnbaar ook. Ik ben bang dat die hoge energieprijs niet alleen gevolgen heeft voor Aldel, maar dat er diverse sectoren zijn die er heel veel last van krijgen. Bedrijven die ook de productie verlagen of helemaal stilleggen. Ik vrees dat er nog vele zullen volgen. Dit wordt drastisch en heel triest. De kunstmestfabriek in Zeeland ligt stil, de zinkfabriek in Budel, de bakkers hebben het heel moeilijk, die verdienen haast geen droog brood door de hoge gasprijs.’’

Hij is vooral somber doordat de Nederlandse overheid Aldel kennelijk laat vallen. ,,We zijn tijden bezig geweest om ondersteuning van de overheid te krijgen, maar je staat voor gesloten deuren.’’

,,Ik schrik er niet van, ik heb dit aangekondigd. Zonder industriepolitiek kan dit soort bedrijven niet uit in Nederland. Terwijl we die producten hard nodig hebben. Aluminium is bijvoorbeeld onontbeerlijk voor de energietransitie, je hebt het nodig voor zonnepanelen en windmolens’’, zegt FNV-bestuurder Albert Kuijper. ,,Bovendien valt niet alleen Aldel om, er komt een hele keten van toeleveranciers stil te staan.’’

Ook Kuiper vindt dat Den Haag laks heeft gereageerd op de vele verzoeken om hulp voor Aldel. ,,We zijn overal geweest, maar we krijgen geen gehoor. Men zit op de handen. Het lijkt een beetje op hoe ze zijn omgegaan met de problemen door de aardbevingen in Groningen.’’

,,Nederland verliest het nu van andere landen. Er wordt hier niet geluisterd, er is geen visie. Men vindt het kennelijk normaal dat we straks geen maakindustrie meer hebben. Kennelijk zijn we geen industrieland meer en wordt alles op de dienstensector gericht. Ze hebben niet in de gaten dat de industrie nodig is voor onze welvaart.’’

,,Er zijn volop vacatures in Groningen, dus veel mensen vinden wel weer werk. Maar per saldo verliest Groningen een aantal prachtige banen en het is de vraag of iedereen weer werk vindt op hetzelfde niveau. Maar dat denk ik niet. Dat betekent dat onze regio een stukje armer wordt.’’

Hij denkt dat de gieterij van Aldel kan overleven. ,,Het weer opstarten van de elektrolysehal, die op stroom werkt, is ingewikkelder. Een gieterij zou uit moeten kunnen.’’

Aldel werd in 1966 opgericht door Hoogovens, die wel iets zag in de gunstige ligging aan zee, vlakbij een grote hoeveelheid aardgas waarmee goedkope stroom kon worden opgewerkt. In 2017 werd York Capital Management eigenaar van het bedrijf nadat het failliet was gegaan. Eind vorig jaar werd het aan directeur Chris McNamee verkocht. Er is in Aldel de laatste jaren 90 miljoen euro geïnvesteerd.