Extra waterberging in Onlanden veel duurder dan gedacht: ‘Veiligheid mag geld kosten’

De Onlanden is een waterberging en natuurgebied in één. Al jaren is waterschap Noorderzijlvest bezig met plannen om de opvangcapaciteit uit te breiden van 7,5 naar 12,7 miljoen kubieke meter water.

Dat is nodig omdat het waterschap verwacht dat in de toekomst meer klimaatextremen gaan voorkomen. Als in korte tijd extreem veel regen valt, moeten de Onlanden zorgen dat de stad Groningen en de rest van het beheergebied van het waterschap droge voeten houden.

Voor de uitbreiding van de waterbergingscapaciteit is 15 miljoen euro beschikbaar gesteld. Daarmee lopen de kosten van het plan in rap tempo op. Bij de start in 2018 werden deze geschat op zo’n 7,4 miljoen euro, een half jaar geleden werd 10 miljoen euro gereserveerd en eind vorige maand werd het dagelijks bestuur van het waterschap gevraagd akkoord te gaan met het vrijmaken van 15 miljoen euro.

„Had deze budgettaire verhoging niet eerder voorzien kunnen worden?”, vroeg algemeen bestuurslid Klaas Kiewiet (BBB) zich tijdens die vergadering af. „En dan wordt er ook nog gewaarschuwd dat er nog onzekerheden zijn. Dan vraag je je wel af waar de grens ligt en hoe die bewaakt wordt.”

„Dat is wel heel veel geld”, vond ook Mattheus Gorter (VVD). „Veiligheid mag geld kosten, maar zijn deze investeringen dan genoeg tot 2050?”

Herman Beerda (PvdA), dagelijks bestuurder van het waterschap, gaat uit van wel. „Maar het klimaat doet soms heel idioot, dus je kunt nooit iets uitsluiten”, was zijn antwoord op Gorter. „Op grond van de huidige scenario’s zijn de maatregelen die we nemen afdoende om tot 2050 droge voeten te houden.”

De oplopende kosten, waarvoor tijdens eerdere vergaderingen gewaarschuwd was, hebben volgens Beerda te maken met aanvullende archeologische en natuuronderzoeken en een milieueffectrapportage (MER), waarin gekeken is naar de gevolgen van de aanpassingen in de Onlanden.

„Daarbij zijn allerlei extra te nemen maatregelen naar boven gekomen. Daardoor zijn de kosten een stuk hoger dan geraamd tijdens het voorontwerp”, zegt Beerda. De bestuurder hoopt nog op een meevaller in de vorm van een Europese subsidie van 1,2 miljoen euro.

De extra waterberging komt in het gebied ten oosten van de Hooiweg bij het Leekstermeer. Het maximale waterpeil gaat bij extreme regenval omhoog van -20 naar +18 centimeter NAP. Om dat mogelijk te maken worden onder andere kades verhoogd. De aanvullende maatregelen bestaan onder meer uit het aanpassen van de pompcapaciteit van het gemaal Zanddijk en de verhoging van toegangswegen van TenneT en Gasunie.

Ook worden naar aanleiding van zorgen van omwonenden extra maatregelen genomen ter bescherming van bebouwing. Het gaat bijvoorbeeld om woningen aan de Roderwolderweg en het Moleneind.

Dat de kosten tussen begin dit jaar en nu van 10 naar 15 miljoen euro gestegen zijn, heeft er volgens Noorderzijlvest mee te maken dat naast de optimalisatie van de Onlanden ook andere zaken tegelijkertijd worden aangepakt, zoals het gemaal Sandebuur.

„Dat gemaal valt buiten het projectgebied, maar agrariërs, inwoners en de gemeente Noordenveld hebben ons erop gewezen dat aanpassingen noodzakelijk zijn, omdat Sandebuur een beperkte capaciteit heeft, maar wel direct afwatert op De Onlanden”, zegt een woordvoerder daarover. „We nemen de verbetering daarom alvast mee in de kredietaanvraag voor de optimalisatie van De Onlanden, maar het gemaal wordt in een afzonderlijke procedure aangepast.”

De provincie Drenthe moet nog akkoord geven op het totale optimalisatieplan. „Wij maken ons al langer zorgen om het tempo waarin alles verloopt”, zegt Beerda. „Er zijn ontzettend veel partijen betrokken bij de Onlanden. Wij hopen vurig dat Drenthe voor de zomer groen licht geeft, dan zouden we nog eind 2025 het eerste stuk kunnen realiseren.”