President Donald Trump (R) schudt EU-voorzitter Ursula von der Leyen (L) de hand. Foto ANP
De EU en de Verenigde Staten hebben afgelopen weekend een handelsovereenkomst bereikt. De VS leggen bij de meeste Europese producten een importheffing van 15 procent op. Ondernemers in de Regio Zwolle exporteren voor miljoenen aan goederen naar Amerika. Wat zijn de gevolgen van de overeenkomst voor bedrijven uit deze regio?
Uit cijfers van het CBS blijkt dat de regio Zwolle in 2022 voor 1.292 miljard euro uit de VS importeerde. In dat jaar ging voor 1.104 miljard de oceaan over richting Amerika. Dat waren niet alleen goederen uit Nederland, maar betrof voor 715 miljoen euro zogenoemde wederuitvoer. Dat schrijft het CBS in het overzicht ‘Internationale handel naar land en goederengroep voor Nederland en de regio Zwolle, 2012-2022’uit 2023.
De regio Zwolle omvat de gemeenten Dalfsen, Dronten, Elburg, Hardenberg, Hattem, Heerde, Hoogeveen, Kampen, Meppel, Noordoostpolder, Nunspeet, Oldebroek, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Urk, Westerveld, De Wolden, Zwartewaterland en Zwolle. De regio kent een flink aantal sectoren die exporteren naar de VS. Denk aan medicijnen, chemicaliën, en machines maar ook aan luxe superjachten en (spring-)paarden.
Ferr-Tech in Meppel
Een van de exporterende bedrijven is Ferr-Tech uit Meppel. „De importheffing raakt ons nog niet”, zegt Judith le Fèvre, mede-eigenaar en CMO (verantwoordelijk voor marketingstrategie en -uitvoering) bij Ferr-Tech. Het bedrijf produceert Ferraat(VI) onder de naam FerSol, een vloeibare oxidant waarmee afvalwater duurzaam kan worden gereinigd. Ferraat(VI) maakt restwater zo puur dat een groot deel hergebruikt kan worden in het productieproces.
Ferr-Tech heeft relaties met een grote polymer recycle plant (polymeer recyclingfabriek). „We vervoeren FerSol per containerschip en dat redden we net met de houdbaarheid van het product. Lokaal produceren is uiteindelijk de wens ook vanwege duurzaamheidsaspecten.”
Het gaat nog niet om grote hoeveelheden. Inmiddels lopen er in de VS wel projecten die, als ze doorgaan wél grote volumes vragen. „Daarom hebben we in de VS gezocht naar een partner voor distributie en warehousing (het opslaan van goederen in speciale faciliteiten) en om eventueel samen te produceren”, verklaart Le Fèvre. „InterAtlas Chemicals in Newark zal dan hoogstwaarschijnlijk samen met Ferr-Tech gaan produceren voor de Amerikaanse markt. Duurzaamheid is een van onze kernwaarden en lokale productie is beter dan het vervoer van FerSol over grote afstanden.”
Door de eventuele productie in de VS ontloopt Ferr-Tech de importheffing. „Maar er geldt in de nieuwe handelsovereenkomst een vrijstelling voor specifieke chemicaliën”, zegt Le Fèvre. „Mogelijk vallen we daar onder en hebben de tarieven voor ons geen gevolgen.”
De markt in Amerika is wel belangrijk voor het Meppeler bedrijf. Daarom staat Ferr-Tech eind september in het Nederlandse paviljoen op de WefTec, een grote beurs in Chicago. Le Fèvre: „Het is mooi dat een handelsoorlog is voorkomen. Maar de heffingen zijn wel stevig. Dat kan heftige gevolgen hebben voor de Europese economie.”
Het Franse moederbedrijf - Delpharm Industrie - heeft in april 2024 de overname afgerond van de farmaceutische productiefaciliteit van Astellas Pharma in Meppel. Astellas was aantrekkelijk voor Delpharm vanwege de productie van medicijnen met de mogelijkheid tot export naar de Verenigde Staten dankzij de FDA-certificering.
Delpharm is om een reactie gevraagd. Het bedrijf kan echter niet tijdig met een antwoord komen. Wel is zeker dat er binnen de farmaceutische industrie onduidelijkheid heerst over de handelsovereenkomst.
Carla Vos algemeen directeur bij de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG) zei voor de microfoon van het NOS Radio 1 journaal van dinsdagmorgen dat de sector ‘geschokt’ en ‘in de war’ is. „De handelsovereenkomst ondermijnt de regels van de wereldhandelsorganisatie (WTO) waarin medicijnen altijd uitgezonderd waren van importheffingen omdat ze essensieel zijn voor patiënten.” Vos wijst ook op de onduidelijkheid die is ontstaan door verschillende interpretaties van het akkoord. Trump zegt dat geneesmiddelen buiten de deal vallen maar volgens Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, vallen ze er wél onder. Er heerst dan ook onzekerheid binnen de sector. Er is vrees voor onder andere een prijsopdrijvend effect, verschuiving van investeringen en dus ook van werkgelegenheid.
Steeler Yachts in Steenwijk en Meppel
„De markt in de Verenigde Staten is zeker belangrijk voor ons,” zegt Willem-Jan Webbink, commercieel directeur bij Steeler Yachts. „Amerikanen waarderen het Nederlandse vakmanschap.” Steeler Yachts is dan ook jaarlijks te vinden op de grote botenshows in de VS, zoals de International Boat Show in Miami en de Fort Lauderdale International Boat Show (FLIBS). Inmiddels varen er zeker tien schepen in Amerika rond die gebouwd zijn op de werven in Meppel of Steenwijk.
De bouwer van de hoogwaardige schepen heeft zeker te maken met de importheffingen. „Er zal een prijsverschil ontstaan met lokale producenten in de VS”, verwacht Webbink. „Mogelijk dat klanten hun beslissing tot aanschaf daardoor gaan uitstellen. Maar het is een prijsverschil dat niet is gebaseerd op kwaliteit of waarde maar op importtarieven. Dat trekt de verhoudingen wel scheef.”
„We hebben in 2023 een vestiging geopend in Seward, Nebraska, en dan gebeurt dit”, zegt senior marketeer Merel Stokkers van Agrifac, doelend op de importheffingen. „De Verenigde Staten is een hele grote markt voor onze machines.” Het bedrijf uit Steenwijk is gespecialiseerd in het maken van grote innovatieve spuitmachines die gewasbescherming zelfs per plant mogelijk maken.
„We hebben daar ook grote concurrenten, dus de importheffingen hebben wel invloed op onze concurrentiepositie. Het maakt het moeilijker om ons marktaandeel te vergroten”, vervolgt Stokkers. De vestiging in de Verenigde Staten is geen productielocatie. De nieuwe deal tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten heeft daar wat dat betreft geen invloed op. „Alles wat we produceren wordt in Steenwijk gemaakt. Het is alleen dat de positie op de Amerikaanse markt hierdoor wat moeizamer wordt. Maar we hebben een technisch vooruitstrevend product en zijn specialist in wat we doen. In die zin onderscheiden we ons van onze concurrenten en proberen we op die manier onze doelen te halen daar, en wereldwijd. We zitten in meer dan 35 landen.”
Marianne Mulder, media director van GKN Aerospace (Fokker), heeft slechts een kort statement als haar gevraagd wordt hoe het akkoord door een van de grootste bedrijven van Hoogeveen ontvangen wordt: „Wij verwelkomen een overeenkomst die de nul-tarieven op vliegtuigonderdelen herstelt, aangezien de Amerikaanse markt belangrijk voor ons is. Wij wachten echter nog op de bevestiging van de volledige details.”
Voor overige bedrijven in Hoogeveen is het nog niet duidelijk wat het handelsakkoord voor uitwerking gaat hebben. Dat blijkt bij een belrondje dat de redactie naar aanleiding van het nieuws deed. „We kunnen hier nog geen uitspraak over doen”, of „Door de vakantie is het nog niet mogelijk te bekijken wat voor gevolgen dit voor ons bedrijf heeft”, zijn de meest gehoorde commentaren. Door het samenvallen van het akkoord met de vakantieperiode durven bedrijven als Betech, Fokker of Ruma die direct of indirect zaken doen met de Verenigde Staten nog geen uitspraken te doen wat de gevolgen zijn voor de bedrijfsvoering.
Begrijpelijke voorzichtigheid, aangezien het nog een voorlopig handelsakkoord betreft. Het is een akkoord op grote lijnen waarvan de details nog uitgewerkt moeten worden. Daarbij zijn er diverse uitzonderingen op de heffingen op goederen die vanuit de Europese Unie richting de VS verscheept worden, zoals bijvoorbeeld de farmaceutische- en de chip-producerende industrie.
Uiteindelijk zullen de Amerikaanse bedrijven en consumenten voor producten uit Europa waar geen binnenlands alternatief voor is, de prijs gaan betalen. Waar wel een Amerikaanse concurrent is, zal het Europese bedrijf een terugloop in afzet kunnen gaan zien.
