Dinsdag begint de strafzaak tegen de ‘drie van het Drents Museum’. Dit moet je weten over de kunstroof in Assen

Douglas Chesley W. (37), Bernhard Z. (35) en Jan B. (21). Alle drie mannen komen uit Heerhugowaard (Noord-Holland). Volgens justitie zijn zij echt de daders van de gewelddadige kunstroof uit het Drents Museum van vorig jaar januari. Er zijn deze week drie dagen (dinsdag, donderdag en vrijdag) uitgetrokken voor de inhoudelijke behandeling van de strafzaak tegen hen. Dat gebeurt in de rechtbank van Assen. Een vierde verdachte moet zich volgende maand verantwoorden bij de politierechter in Assen.

De verdenking is dat zij in de nacht van 24 op 25 januari 2025 met een zwaar explosief (Ti-Rex) een buitendeur van het Drents Museum eruit hebben geblazen en zo de expositieruimte van het Drents Museum binnen zijn gekomen. Met fors geweld beukten ze twee vitrines kapot waarna de gouden helm van Coțofenești en drie gouden armbanden in een sporttas werden gepropt. Vooral de gouden helm was het topstuk van de expositie Dacia, rijk van goud en zilver.

W., Z. en B. hebben wel wat uit te leggen. Zo kocht Bernhard Z. daags voor de roof een sporttas in Heerhugowaard. Die is na de roof gevonden in een vuilnisbak in de Pelikaanstraat in Assen. In de tas zijn naast dna-sporen van Bernhard Z. en Douglas W. ook goudsporen gevonden. Maar ook glassplinters die te herleiden zijn naar het Drents Museum. Dergelijke splinters zijn ook in het vakantiehuisje bij Borger gevonden die de mannen hadden gehuurd. Jan B. heeft tegen ingezette undercoveragenten verklaard dat Douglas Chesley W. het „brein” achter de roof was. W. was twee weken voor de roof nog met zijn vriendin in het Drents Museum. Bernhard Z. en Jan B. hebben nog de gestolen vluchtauto - een grijze VW Golf - die na de roof bij Rolde in brand werd gestoken, volgetankt.

Dat heeft echt meerdere factoren. De kraak dreunt na in de wereld. Roemenie stond op de achterste poten toen hun nationale schatten werden geroofd uit Assen en er werd op hoog [diplomatiek] niveau geschakeld. Toenmalig premier Schoof werd aangehaakt, [internationale] veiligheidsdiensten kwamen in actie en de hoofdverdachten werden vrij snel van hun bed getrokken door arrestatieteams.

Ook bijzonder: hoewel Z. en W. al waren gearresteerd, koos justitie ervoor om hun volledige namen en foto openbaar te maken. Deze hoogst opmerkelijke stap gaf juist aan hoe groot de druk was om de kunstschatten zo snel mogelijk terug te vinden.

Dan is er nog het goede nieuws dat de gouden helm van Coțofenești en twee van de drie gouden armbanden relatief snel weer terug zijn. En ook nog relatief onbeschadigd, blijkt na de roof van 14 maanden terug. Aan de basis van dit succes liggen procesafspraken tussen het OM en advocaten. Sec is er een deal gesloten tussen twee van de drie verdachten en justitie. De verdachten hebben het grootste deel van de buit teruggegeven. Maar rekenen dan wel op strafvermindering. Ook zal er worden gesproken over de bezittingen van de verdachten waar nu door justitie voor miljoenen euro’s beslag op is gelegd. Wat exact de gemaakte afspraken zijn, weten we nog niet. Daar komt dinsdag meer duidelijkheid over.

Een van de hoofdverdachten (Bernhard Z.) sloot geen deal. Z. - die niet-aangeboren hersenletsel heeft - stelt ondanks de bewijslast de roof niet te hebben gepleegd. Dat heeft gevolgen. Het OM moet nu al het bewijs op tafel leggen. En alle feiten zullen worden besproken.

De andere twee verdachten geven door procesafspraken te maken eigenlijk toe: Ja, wij hebben het gedaan. Verdachte Jan B. heeft tegen de undercoveragenten ook - zonder dat hij wist met de politie te praten - toegegeven dat hij en de andere twee hoofdverdachten (waaronder dus Z.) de gouden schatten te hebben gestolen. En dat die werden verborgen (stashen) om uiteindelijk te kunnen doorverkopen.

Het risico voor de verdachten is dat de drie rechters van de rechtbank Noord-Nederland niet meegaan met de deal. Die kans is niet groot, maar zeker aanwezig. Zo’n deal geldt ook pas als de rechters hebben vastgesteld dat Douglas W. en Jan B. schuldig zijn. De straf die er dan ligt, kan maximaal (!) met een derde worden verlaagd. Dus wanneer er zes jaar zou zijn neergelegd, kan er twee jaar vanaf.