Kwartiermaker Jakob Klompien is verantwoordelijk voor de economische agenda van Nij Begun. Foto: Corné Sparidaens
Van AI-Fabriek tot steun voor Groningen als gaststad voor de wereldkampioenschappen wielrennen. Met 250 miljoen startkapitaal krijgen Groningen en Noord-Drenthe al direct in de eerste drie jaar een forse slinger via de Economische Agenda van Nij Begun.
Nij Begun is het herstel- en versterkingsprogramma voor Groningen en Noord-Drenthe, ter compensatie van 60 jaar gaswinnings- en aardbevingsleed. In totaal pompt Den Haag in de komende dertig jaar 3,25 miljard euro in de economische agenda, een van de drie pijlers van Nij Begun.
Woensdag presenteert kwartiermaker Jakob Klompien zijn uitvoeringsprogramma voor de eerste drie jaar. In 2026 krijgen de eerste vijf grote projecten alvast een forse financiële injectie vanuit het eerste ‘startkapitaal’ van 250 miljoen. Tussen 2026 en 2028 heeft Klompien nog eens 85 miljoen euro concreet toegekend.
Het gaat om een brede waaier aan initiatieven. De rode draad zijn wat Klompien noemt de drie T’s: technologie, talent en toerisme. Samengevat: Groningen en Noord-Drenthe moeten vol inzetten op nieuwe technieken zoals AI, het opleiden en hier vasthouden van jonge professionals en het aantrekken van duizenden binnen- en buitenlandse bezoekers.
Waar gaan de komende drie jaar de eerste zakken geld heen? En wat zit er verder nog in het vat? Dit zijn de belangrijkste plannen en hoeveel subsidie erheen gaat:
AI-fabriek: 60 miljoen
Dé spil in Klompiens agenda is de nationale AI-fabriek waarvoor Groningen als thuishaven is aangewezen na een intensieve lobby in Den Haag. Dit nog op te richten nationale ontwikkel- en kenniscentrum op het gebied van Artificial Intelligence (kunstmatige intelligentie) zal alle geledingen van de noordelijke economie een impuls geven, van scheepsbouw en landbouw tot nieuwe medische technologie en van de grote concerns tot het midden- en kleinbedrijf.
De voormalige Niemeyer-tabaksfabriek wordt de hoofdzetel van de AI-fabriek, de aanbesteding van het nieuw te bouwen mega-computercentrum waar het allemaal om draait, staat gepland voor eind dit jaar.
Waterstoffabriek Djewels: 30 miljoen
‘Djewels’ is de projectnaam voor een groene waterstoffabriek, die Chemiepark Delfzijl van duurzame energie moet voorzien. Ook voor de Eemshaven wordt onderzocht of daar een waterstoffabriek kan komen.
Westpier in Eemshaven: 36 miljoen
Voor de aanleg van een Westpier in de Eemshaven wordt vanuit de Economische Agenda maximaal 36 miljoen bijgedragen. Dat bedrag is nog niet definitief: de mogelijkheid van een kade moet eerst onderzocht worden. De nieuwe kade moet een veerverbinding met Noorwegen en Noordwest-Europa mogelijk maken. Klompien rekent op een paar honderdduizend toeristische bezoekers per jaar.
In het voormalige Niemeijer-pand moet een AI-fabriek komen. Foto: Jaspar Moulijn
Fonds voor bedrijven: 60 miljoen
Dit was al langer bekend: voor bedrijven en scale-ups die willen innoveren ligt een zak geld van 60 miljoen euro klaar. Klompien ziet dat ondernemers vaak vastlopen met investeringen zodra het prijskaartje in beeld komt en wil ze een steuntje in de rug geven. Er is tot oktober dit jaar 60 miljoen euro beschikbaar om bedrijven te helpen. Volgens Klompien was dat budget in vijf dagen tijd al ‘zwaar overtekend’, zo veel animo was er.
Investeringen in mkb: 32 miljoen
Het mkb krijgt ook een fikse investering. Klompien komt via het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) met regelingen van in totaal 32 miljoen om mkb’ers te helpen met het verduurzamen, digitaliseren en robotiseren van hun bedrijven.
Snel internet: maximaal 25 miljoen
Het Rodin-project dat duizenden huishoudens op het dunbevolkte Groninger platteland zou moeten voorzien van snel internet werd een faliekante mislukking. De Economische Agenda pakt de draad nu alsnog weer op: tot en met 2028 krijgen in totaal 5.000 adressen in Groningen en Noord-Drenthe alsnog een snelle online-aansluiting.
Vrijetijdseconomie: 7 miljoen
Klompien wil de vrijetijdseconomie nadrukkelijker op de kaart zetten. Hij steunt de lobby’s om het WK Wielrennen naar Groningen te halen en om Groningen in 2033 de culturele hoofdstad van Europa te maken.
Verder geeft Klompien drie jaar lang geld aan muziekproject Zummerbühne en het initiatief ‘PLAY’. Dat is een jaarlijks festival waarin cultuurinstellingen als Eurosonic Noorderslag (ESNS), het Groninger Museum, Noorderlicht, Noorderzon en NITE samenwerken om een grote artiest of kunstenaar naar Groningen te halen.
Opknappen bedrijventerreinen in heel de regio: 10 miljoen
Een nieuwe Herstructureringsmaatschappij Drenthe-Groningen (HMDG) gaat nog dit jaar aan de slag met het opknappen en moderniseren van verouderde bedrijventerreinen in de regio. Denk hierbij aan het Dideldom-terrein in Stadskanaal. Dat moet ruimte geven voor nieuwe bedrijvigheid. De provincies en het Rijk hadden daarvoor al 10 miljoen gereserveerd, vanuit de Economische Agenda wordt het fonds nu verdubbeld tot 20 miljoen.
Het bedrijventerrein Dideldom in Stadskanaal. Foto: Huisman Media
Campussen: kwart miljoen
Talent moet je hier houden, en Klompien wil dat bereiken door investeringen in campussen. Om te kijken hoe haalbaar de regiocampussen Gezond Leven en Groningen Airport Eelde zijn, ligt voor beide campussen alvast 225.000 euro klaar tot 2028 om een ‘masterplan’ te maken. In de jaren daarna krijgen zeven campussen, waaronder Zernike in Groningen en Makeport Mercurius in Stadskanaal, nog veel meer geld: 150 miljoen euro.
Regiocentra: 21 miljoen
Veertien centrumplaatsen in de Nij Begun-regio gaan op de schop. Het winkel- en voorzieningenaanbod staan daar al jarenlang onder toenemende druk. Om de centrumfunctie voor de omliggende regio te versterken, legt de Economische Agenda de komende jaren 180 miljoen euro bij het Masterplan dat gemeenten en provincies vorig jaar hebben afgesproken.
Digitalisering en AI: 10 miljoen
Behalve de AI-fabriek wil Klompien nog meer geld pompen in digitale ontwikkeling. Groningen moet z’n mannetje staan op digitaal gebied, vindt hij. De kwartiermaker wil dat er in tien jaar tijd minimaal 1.000 AI-startups komen, met een gezamenlijke waarde van ruim 10 miljard euro en minstens 5.000 tot 10.000 nieuwe banen. Klompien legt 10 miljoen klaar tot 2028 om een ‘AI-ecosysteem’ van de grond te krijgen.
Groningen als ‘merk’ promoten: 10 miljoen
Klompien wil Groningen en Noord-Drenthe meer op de kaart zetten en heeft daar tot 2028 een bedrag van 10 miljoen voor over. Hij steekt 2,5 miljoen euro per jaar in het promoten van zakelijke beurzen en congressen in de stad, en het benutten van de sociale kanalen van topsportclubs om de regio als ‘merk’ uit te dragen.
Scheepsbouw: 4 miljoen
AI-technologie moet ook de maritieme sector opstoten in de digitale vaart der volkeren. Er komt een Regionaal Opleidings- en Testcentrum voor Slimme Scheepsbouw, noordelijke scheepswerven gaan samen werken aan nieuwe scheepstypen en onderzoeken ook samen de haalbaarheid van een buitendijkse werf in de Eemshaven. Dat laatste is een al tientallen jaren gekoesterde wens want aan het Winschoterdiep komen schepen breder dan 18 meter niet langs de bruggen.
Kortom: er wordt in drie jaar tijd dus veel met miljoenen gestrooid. Let wel, dit alles is niet in beton gegoten. Volgens Klompien gaat het om een dynamisch programma dat zich voortdurend moet blijven ontwikkelen in deze snel veranderende tijden. Kijk alleen al wat er in twee jaar tijd in de wereld kan veranderen, wil hij maar zeggen. „Zoals de wereld nu is, met Trump aan de macht, had ik twee jaar geleden niet kunnen bevroeden. Toen spraken we over AI, nu over digitale zelfstandigheid los van de Amerikaanse Big Tech.”
