Anna Koopmans en Gijs Timmer in 'Cloaca'. Foto: Huis Orlando
In het Groningse theaterleven hoor je geregeld: ‘Goed dat dit bestaat’. Betreft Huis Orlando. Het productiehuis blaast bestaand tekstrepertoire nieuw leven in, amateurs en profs samenbrengend. Onlangs ging Maria Goos’ klassieker Cloaca in première. Oprichter Joke Holwerda regisseert dat.
Wat een bijzondere locatie. ,,Kende je dit niet?” Nee dus. WEnutbutter staat aan de Oosterhamrikkade in Groningen, schuin tegenover het stadsstrand en de ronde bol van DOT. Bezoek moet zich niet laten afschrikken door de bouwactiviteiten daar. Je denkt misschien al snel dat je verkeerd zit, maar WEnutbutter is een historisch fabriekspand dat overeind mag blijven in een omgeving vol toekomstige nieuwbouw, het project O-Kade.
,,Het pand is van Coen Beukenkamp, die er allerlei culturele activiteiten onderdak biedt”, zegt Joke Holwerda. Ze is oprichter van Huis Orlando, een theaterinitiatief dat ze leidt samen met Nina van der Woude. ,,Coen heeft hier ook pindakaasmachines staan.” Vandaar die naam dus. ,,En hij speelt mee in Cloaca. Als Maarten. Het is zijn allereerste voorstelling. Nooit eerder gespeeld.” Wat niet te zien is.
Joke Holwerda in 2021. Foto: Corné Sparidaens
Er zitten rond tachtig bezoekers op de tribune en langs de bar. Klinkt knus en dat is het ook. Cloaca heeft een pauze, wat bijdraagt aan de inkomsten. In een schouwburg heeft het publiek dat vaak liever niet, hier hóórt het gewoon. ,,Het barpersoneel is van onszelf. Echt een heel fijne inzet. Een aantal doet mee in de volgende voorstelling.”
Er is weinig teksttoneel in Groningen
Maar eerst Cloaca. Dat is waar Huis Orlando voor staat: bestaand repertoire, teksttoneel dat niet vergeten mag worden, van de plank trekken. Daar heb je in een flinke stad als Groningen sowieso weinig van, van teksttoneel. Holwerda: ,,Klopt, en dat is jammer. Bovendien is er zoveel moois geschreven waarvan je weer wat nieuws kan maken.”
Je kunt het Guy Weizman van NITE moeilijk kwalijk nemen dat hij van die bejubelde totaaltheatervoorstellingen produceert, vol muziek en dans. Tegelijkertijd zie je dat teksttoneel zoals het oude NNT dat presenteerde met het vroegtijdige vertrek van Julie Ten Berghe is gesneuveld als discipline, op zo nu en dan een uitstapje na.
Stef Agsteribbe, Rob de Kort en Gijs Timmer. Foto: Huis Orlando
Cloaca is een stuk van Maria Goos, over vier oude vrienden van het type dat elkaar beter niet meer had kunnen opzoeken. Het begint bij Pieter, die schilderijen uit de verstofte BKR-kelder van de baas heeft meegenomen, en daarvan wat exemplaren heeft verkocht toen ze ineens heel veel waard bleken. De baas wil dat geld terug. Pieters vrienden verlenen hulp, maar helpen hem uiteindelijk niet uit maar in de put.
Tussendoor verschijnt ook nog een callgirl ten tonele, ter vermaak van een van hen, komisch respectievelijk gênant. Cloaca, geschreven voor Het Toneel Speelt, werd een succes in 2002, met onder anderen Gijs Scholten van Aschat en Pierre Bokma.
Een eigen ruimte midden in het centrum
Een stuk over falende vriendschap, zoiets is van alle tijden, dus ook van deze. Het kwartet amateurspelers weert zich prima, al leidt de gebruikelijke premièredruk van het-moet-en-het-zal voor de pauze nogal eens tot tekst op mitrailleursnelheid, ten koste van de verstaanbaarheid, maar erna was dat euvel voorbij. Vermakelijk, aanstekelijk, zonder poespas, in een simpel decor; de moeite van een bezoek waard.
,,Ik wil voortaan meer dan bij deze voorstelling spelen met fysiek theater”, zegt Holwerda. ,,Om te beginnen straks bij Drie Zussen van Tsjechov. In de voorbereiding kijken hoe je je lichaam bij zo’n stuk goed kunt inzetten. Zodat beweging en tekst één worden.”
Dat doet ze dan met haar ploeg in de Burchtstraat in Groningen, een zijstraat van de Gelkingestraat. ,,Daar woon ik en heb ik beneden genoeg ruimte om te repeteren. Het pand was eerst van Harrie, van die vintagewinkel. De halve stad schijnt hem te hebben gekend.”
Huize Orlando is op zich niet nieuw. Als naam. Holwerda zat eerst in een theaterboerderij in Den Horn, achter Hoogkerk. Ze organiseerde daar van alles. Ook jazz, lezingen en meer. ,,Maar ik zat veel te veel in de faciliterende rol. Zag ik mezelf weer met dienbladen en wc-rollen sjouwen.”
Combineren van amateurs en profs is nog lastig
Dus ging ze terug naar waar ze bewezen goed in is, eerder als dramadocent op het Praediniusgymnasium en nog steeds bij kunstencentrum Vrijdag in de stad. Het is nog wel zoeken naar een manier om de door haar gewenste interactie tussen professionele spelers en amateurs voor elkaar te boksen.
,,We merken al dat ‘beroeps’ soms weinig tijd hebben. Als ze elders een betaalde klus hebben, kom je al snel in de knel met repeteren. En de bij ons aangesloten amateurs betalen contributie, terwijl professionals er juist van moeten leven. Dat kan ook spannend zijn. Maar toch geef ik dat idee niet op.”
Ze doet dat samen met Nina van der Woude, onlangs nog bij het gezelschap Theater Zuster sterk acterend, die op Noorderzon al een Tsjechov-voorstelling in een container regisseerde voor Orlando. Holwerda: ,,We doen alles samen, met mij meer van de lange lijnen en zij voor de puntjes op de i.”
Behalve Drie Zussen staat ook Opening Night (John Cassavetes) op de rol. Maar wanneer, dat staat niet vast. ,,Dat had ik natuurlijk allang moeten weten. Maar ja.” Drukte.
Nog te zien
Huis Orlando speelt Cloaca nog komend weekeinde 22 en 23/11 (matinee), en 12 en 13/12 in WEnutbutter, Oosterhamrikkade 2-Z, Groningen, en op 19/12 in De Speelplaats, Het Goor 6 in Baars (bij Steenwijk). Entree 17,50 euro. Zie ook: huisorlando.nl. Tekst Maria Goos, regie Joke Holwerda, spel Stef Agsteribbe (Pieter), Gijs Timmer (Joep), Rob de Kort (Tom), Coen Beukenkamp (Maarten) en Anna Koopmans (callgirl).
