Hoe Daniël Lohues (55) uit Erica de tijd probeert te vangen. ‘Ik denk nooit: nu heb ik genoeg liedjes’

Er zit altijd muziek in zijn hoofd. Melodieën die zich aandienen, zinnen die blijven hangen. Stil is het nooit bij Daniël Lohues. „Ik denk nooit: nu heb ik genoeg liedjes. Dat bestaat niet. Het gaat gewoon door. Er komt steeds weer wat bij.”

„Ja, het is wel een drukke tijd. Ik ben veel bezig geweest met hier naartoe werken, zeg maar. Plaat schrijven, opnemen, dat hele traject, en dan ook nog zo’n songbook waar we veel werk in hebben gestoken. En een verzamelaar. Een tour met Holland Baroque, dat was hartstikke mooi, maar het is wel doorbeuken.”

„In januari begon ik met deze voorstelling, dan ga je bedenken waar het heen moet. Tussendoor het album mixen, masteren. We hebben hier een week zitten oefenen met z’n drieën, daarna naar Hardenberg, weer drie dagen repeteren en dan spelen. En nu zitten we in de fase van interviews en afspraken. Maar goed, dat hoort er ook bij.”

„Dat vind ik eigenlijk wel meevallen. In een podcast of op de radio heb je de tijd. Dan kun je echt ergens over praten. Dat ligt mij beter dan van die korte dingen.”

„Dat gaat niet heel bewust. Ik schrijf en dan kom ik in een bepaalde sfeer. Die sfeer is er even en dan is die weer weg. En dan is het nummer klaar.”

„Ik schrijf wel heel veel. Er zijn ook nummers die ik zelf niet mooi vind, maar die laat ik wel ontstaan. Alleen: die neem ik niet op. Uiteindelijk moet ik het zelf mooi vinden, dat is het enige criterium.”

„De ideeën komen overal vandaan. Dan zit ik ergens, er staat een piano in een hotel, of je rijdt en je neuriet iets. Ik leg veel ideeën vast in de iPhone. Als je dan thuiskomt en weer achter de piano zit, dan valt het vaak op z’n plek. Met een jetlag en een hoofd dat nog maalt. Dan ga ik spelen en dan maak ik een liedje, en dan is het ineens rustig. Dat is een heel mooi gevoel.”

„In zo’n periode dat ik voor een album schrijf, slaap ik veel te weinig. Dan ga ik door tot ’s ochtends vroeg. Of juist om 8 uur ’s avonds er al in. Dan word ik rond 1 uur ’s nachts wakker en ga ik weer aan de gang, weet je wel. Dan kan ik echt geen mensen om me heen hebben.”

„Ja, dat is wel zo. Ik hou niet van moeilijke woorden of bedachte constructies. Maar dat betekent niet dat het simpel is. Er zit vaak juist veel onder. Ik zit heel erg op de details. Daar kan ik wel gek van worden, ja. Maar uiteindelijk is het resultaat van zo’n elpee belangrijker dan het gedoe ernaartoe.”

„En tegelijk moet het vrij blijven. In de studio bijvoorbeeld, soms weten we niet eens of de opname loopt. Dan spelen we gewoon. Met Bernard (gitarist Bernard Gepken, red.) en Reyer (bassist Reyer Zwart, red.) speel ik al zo lang, die weten precies wat er nodig is. Die hoef je niks uit te leggen.”

„Ik twijfel er niet aan of ik iets mooi vind. Ik denk in dat stadium ook niet na over wat een ander ervan vindt. Natuurlijk is het leuk als de jongens met wie ik speel er enthousiast van worden, want anders werkt het niet. Maar verder moet het gewoon voor mij kloppen.”

„Het gebeurt wel dat ik een nummer in mijn hoofd al klaar heb, maar dat bijvoorbeeld onder de zangmelodie verschillende akkoorden passen. Dat soort twijfel los ik vaak pas in de studio op. Dan spelen we het en dan zeg ik: nee, jongens, toch anders.”

„Niet echt. Het is eigenlijk altijd wel bezig. Zelfs als een plaat net af is, komt er alweer iets nieuws. De hele dag melodieën in de kop. Er is nooit een moment dat ik denk: nu heb ik genoeg liedjes. Dat bestaat niet. Het gaat gewoon door. Er komt steeds weer wat bij.”

„Alleen het begin van corona was het even stil, maar toen mankeerde ik zelf ook van alles. En de hele wereld was stil. Toen dacht ik zelfs: er komt niks meer. Daar werd ik wel even bang van.”

„Als ik even had gewacht, had niemand iets gemerkt. Nee, het was toen niet best. Een opstapeling van nare dingen. Stress, te druk, te veel dingen tegelijk. Ik was d’r goed klaar mee. Op een gegeven moment kon ik gewoon niet meer onder de mensen komen, ik wilde alleen zijn. Dat vonden ze natuurlijk wel raar, als je dan toch een plaat uitbrengt. Maar dat ging gewoon niet anders.”

„Ja, je kunt denk ik wel horen hoe het met mij gaat. Stap veur stap is een goed voorbeeld, dat komt uit die periode. Maar het is niet zo dat ik ga zitten en denk: nu ga ik even mijn leven opschrijven. Dingen die ik meemaak, komen vanzelf terug in die liedjes. Tegelijk vertel ik ook niet alles. Ik ga niet uitleggen waar voor mij een nummer precies over gaat.”

„Toen het na corona weer mocht, ben ik direct naar Amerika gegaan. Alleen in de auto: rijden, rijden, rijden. Eindeloos, helemaal tot onder in Texas. Een fantastische reis. En ik heb heel veel in Frankrijk op een heuvel gezeten, kijkend naar de horizon. En ook hier. Het is nu al een poos achter de rug, gelukkig.”

„Ik ben er niet bang voor, maar ik houd het wel in de gaten. We doen expres al wat minder optredens. In een heleboel theaters zou ik meer avonden kunnen spelen. Maar ja, waarom? Om mensen tevreden te stellen. Maar dat is niet mijn eerste doel. Door dat vele spelen is er ook heel veel moois dat ik níét kan doen. Filmmuziek maken, andere dingen produceren. En het is ook gewoon: ik ben nu 55 jaar. Ik vind het wel eens mooi om af en toe even in de zon te zitten.”

„Lekker, hè? Maar ik heb de ramen zo vies. Ik heb ze alleen in de keuken gewassen en dan kijk ik heel mooi helder naar achteren, kilometers ver over het land. De rest moet nog even. Het kan ook niet allemaal tegelijk. Dit venster was helemaal dichtgegroeid aan de buitenkant. De rozemarijn kwam tot aan het dak. Het groeit zo hard allemaal.”

„Dat komt uit het idee dat de mens 300.000 jaar lang jager-verzamelaar is geweest. Pas sinds 10.000 jaar zijn we aan het boeren. En hier nog maar 5000 jaar of zo. Dat zet dingen in perspectief. Al die instincten die we hebben, angst, gedrag, dat komt uit die tijd. Dat zit er nog steeds in. Daar heb ik veel over gelezen en met mensen over gepraat. We functioneren eigenlijk nog steeds zo, ook al leven we nu heel anders.”

„Maar het jagen gaat ook over eindeloos autorijden, over onrust. Ik jaag nog steeds van hot naar her, nu weer heel Nederland door met zo’n tour. Vandaag is het zulk mooi weer, dat ik denk: hoe zou het nu zijn in Livingston, Montana? En dan wil ik daar zó graag naartoe. Maar ja, ik moet eerst nog even optreden in Zwolle.”

„Ja, dat is wel bijzonder. Ik heb daar wel vaker gestaan, maar altijd met anderen. Gala’s, projecten, dat soort dingen. Nu voor het eerst mijn eigen voorstelling. Ze vroegen het al eerder, maar toen zat ik nog een beetje vast aan de Kleine Komedie. Dat voelde als mijn plek. Daar heb ik heel vaak gespeeld, daar voel ik me thuis. Carré is dan best een grote stap.”

„Het is natuurlijk een bijzondere zaal. Zoveel mensen hebben daar gestaan. Al die grote namen. Dat voel je wel. Maar uiteindelijk gaan we daar gewoon dezelfde voorstelling spelen als ergens anders. Zwolle en Groningen zijn ook groot, dus daar zit het ’m niet in.”

„Ik ben daar heel graag. In de grote steden, zoals Seattle als ze daar de Pride vieren. En in Chicago ken ik de weg. Daar ga ik naar musea en bijvoorbeeld naar The Chicago Symphony. San Francisco, Portland. Gebieden waar ze overwegend op de Democraten stemmen. Maar ik kom ook veel in kleine dorpjes en op de vlaktes ertussenin. Prairie, bergen. Het hele midden van het land, het gebied dat Maarten van Rossem flyover country noemt. Dat is het echte Amerika, vind ik. Daar praat je met mensen die er wonen en werken. In een bar, bij de pomp. Trump-aanhangers.”

„Ik heb ook veel interesse in de natives. Indianen, zeiden wij vroeger. Het is moeilijker om met hen in contact te komen, maar als het lukt, dan is dat heel bijzonder. Zij hebben meer contact met die tijd dat we jager-verzamelaar waren. Ze staan daar dichterbij.”

„Ik kan me echt verbazen over tijd. Hoe kort dingen geleden lijken en hoe lang dat eigenlijk al is. De eerste Allennig is van 20 jaar terug. En het jaar 2000, dat leek vroeger de verre toekomst. Als je terugrekent, dan wordt het nog gekker. Neem The Beatles: van Love Me Do naar Abbey Road, wat is dat, 7 jaar of zo? Dat is eigenlijk niks. Dat is ongeveer de tijd vanaf nu terug naar het begin van corona. Dan denk je: hoe kan dat allemaal in zo’n korte tijd gebeurd zijn?”

„Dat is dubbel. Ik heb honderden liedjes geschreven, dat zijn allemaal mijn kindjes. Maar wie maakt nou een fotoalbum met maar een paar van zijn kinderen erin?”

„Mensen vroegen al langer om een songbook. Dan komen ze naar je toe met eigen aantekeningen, of ze willen het op piano of dwarsfluit spelen. Toen ben ik gaan kijken: welke nummers komen steeds terug? Van daaruit is dit ontstaan. En toen dacht ik: misschien is het ook wel mooi om daar dan een plaat bij te maken. Het is veel werk geweest. Maar het is mooi dat mensen ermee aan de slag gaan. Dat ze met die muziek bezig zijn, thuis, op hun eigen manier.”

„Ik krijg ontzettend veel reacties. Heel eervol. Mensen gaan er hun eigen dingen in horen. Ik kreeg bijvoorbeeld een brief over Tig keer, van de nieuwe plaat. Van iemand die vorig jaar zijn vrouw heeft verloren. Hij vertelde hoe dat nummer precies beschreef hoe hij dat had meegemaakt, door alle seizoenen heen. Als iemand dat eruit haalt, ja… dat is toch prachtig? Dat kan heel goed.”

„Ja, dat loopt voor mij allemaal door elkaar. Klassieke muziek zit er bij mij net zo goed in als popmuziek. Ik luister vrijwel alleen klassiek. Maar het frame waarin ik werk is meestal wel popmuziek.”

„Twee weken geleden ben ik nog in Leipzig geweest. Je parkeert daar onder de kerk waar Bach heeft gewerkt, slaapt in een hotelletje en kijkt ’s avonds uit op dat plein met dat beeld. De hele dag zie je daar mensen rondlopen die met Bach bezig zijn. Groepen, jonge mensen, veel Aziaten.”

„De kwaliteit van Bach vind ik zo interessant. Van Mozart ook hoor, maar bij Bach is het... dat is zo ongelooflijk veel. Hij heeft in Leipzig voor elke zondag een cantate gemaakt van een halfuur, drie kwartier. Dat zijn eigenlijk allemaal kleine Matthäus Passiontjes. En er is er niet één bij waarvan je denkt: nou, dat is een beetje broddelwerk. Het is altijd goed. Altijd. En dat is ook nog eens aan het eind van zijn leven, terwijl zijn tijdgenoten hem toen al een beetje ouderwets vonden. Maar hij maakte het niet voor die lui, hij schreef gewoon door.”

„Dat vind ik heel inspirerend. Gewoon dingen maken, als het er is. En als je dan Bach ziet, maar ook Haydn met meer dan honderd symfonieën... Händel ook... die zaten zo in hun ambacht. Dat zijn voor mij wel voorbeelden.”

„Vanaf het moment dat ik gitaar begon te spelen, wist ik: dit wil ik. Ik weet nog dat ik voor het eerst Exile on Main St. van de Stones hoorde. En dat iemand zei: dat hebben ze gewoon thuis opgenomen. Toen dacht ik: dat lijkt me het mooiste wat er is. Een huis vol gitaren en daar muziek maken. Dat is eigenlijk wat ik nu doe. Boven naast mijn bed liggen gitaren, twee verschillende. Als ik wakker word, pak ik er eentje. Mijn hele leven is erop ingericht.”

„Zelfs televisiekijken lukt bijna niet. Dan moet ik echt dingen aan de kant zetten, en dan nog zit ik met een telefoon of ben ik weer met muziek bezig. Het is altijd aanwezig.”

„Ik heb geen gezin. Had ook anders gekund, hoor. Ik ken genoeg mensen die muziek maken en een gezin hebben, dat kan prima naast elkaar bestaan. Maar bij mij is het zo gelopen. En daar heb ik geen spijt van. Het is niet dat ik denk: dat had ik anders moeten doen. Tot nu toe voelt het in balans. Muziek is nog steeds precies wat ik wil.”