Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven. Boeken uit Drenthe, Friesland en Groningen

Titel De moord op Angela K. Auteur Nico Keuning Uitgeverij Flanor Prijs 17,50 euro (64 blz.)

De Gerrit Krol-brug wordt tot in politiek Den Haag besproken, maar wie kent nog het werk van de man die de brug zijn naam gaf? Gelukkig houdt Nico Keuning (Elten, 1952) bijzondere schrijvers levend. Denk aan Jan Arends, Willem Brakman, Bob den Uyl, Johnny van Doorn en Belcampo.

Het geïllustreerde De moord op Angela K. neemt de gewelddadige dood van Engelina Feenstra in 1960 als vertrekpunt om te vertellen over goed en kwaad in het oeuvre van Gerrit Krol (1934–2013). Dat Leeuwarder meisje interesseerde Krol niet wezenlijk; het ging hem meer om de straf voor de dader. Die kreeg twintig jaar cel en tbs.

Krol schreef er een essay over, dat werd opgevat als een pleidooi voor de invoering van de doodstraf, en ontving daarop veel kritiek. In De moord op Angela K. plaatst Keuning dit alles in breder perspectief, doorspekt met persoonlijke herinneringen. En wel zo dat je als lezer een beeld krijgt van leven en werk van de grootste Groninger schrijver van de vorige eeuw.

Titel Tussen vreemden Auteur Laura Mijnders Uitgeverij Passage Prijs 17,50 euro (64 blz.)

Laura Mijnders ontving eind vorig jaar tijdens festival Explore The North een stipendium om zich verder te ontwikkelen als schrijver. Ze had toen al meerdere publicaties op haar naam en werkte aan een nieuwe dichtbundel: Tussen vreemden. Volgens de flaptekst ‘steken in deze uitgave dochters, zoons, broertjes en zusjes hun vingers in de aarde, op zoek naar wortels’.

Niet alles gaat goed in dit familiealbum. In het gedicht Bruiloft herinneren een drankrekening en een foto aan een huwelijksfeest. De slotstrofe vertelt hoe het afliep: ‘toen ma op een dag de deur uitliep vond pa het nodig/ de foto als voorbeeld te gebruiken; hoe je ergens lang/ kunt blijven hangen zonder gevuld te raken’.

De in Norg woonachtige Mijnders (Hardenberg, 1991) toont zich een anekdotisch dichter met toegankelijke taal en regels over gemis en vervreemding. Uit Achterliet: ‘in de nacht kom ik armen tekort/ die ik om mijzelf heen kan slaan/ in het bed echoot een leegte’.

Titel Kop Auteur Martin Hendriksma Uitgever Alfabet Prijs 23,99 euro (238 blz.)

Martin Hendriksma (Sneek, 1966) manifesteerde zich de afgelopen jaren als schrijver van meeslepende non-fictieboeken. Zo voerde hij lezers twee jaar geleden nog dronken met Het geheim van Bols, waarin het onder meer gaat over hoe de leiding van de bekende drankfabrikant door de Tweede Wereldoorlog laveerde. Eerder leidde zijn boek De Rijn (2017), over een van de langste rivieren van Europa, tot een televisieserie met Huub Stapel. Hendriksma debuteerde met een roman over slachterij Udema uit Gieten, Familievlees.

In Kop keert hij terug naar de fictie. Geïnspireerd door een verhaal van zijn ouders vertelt hij over Lien, die een brief ontvangt van een oude vriend van haar overleden man. De brief voert haar terug naar de tijd dat ze in 1946 zelf een brief verstuurde om te corresponderen met een in Nederlands-Indië gelegerde soldaat. Zowel Sybolt als Eddy is geïnteresseerd. Ze besluiten een muntje op te gooien. Kop is een roman over ogenschijnlijk kleine keuzes en hun soms verwoestende gevolgen’, aldus de uitgever.

Titel Charley Toorop. Een schildersleven Auteur Wessel Krul Uitgeverij Boom Prijs 39,90 euro (640 blz.)

Nadat hij de biografie van de omstreden kunstverzamelaar en museumdirecteur Dirk Hannema (1895–1984) had voltooid, stortte emeritus hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen Wessel Krul zich op het leven en werk van Charley Toorop. Lang was ze vooral de dochter van de beroemde schilder Jan Toorop (1858–1928).

Krul (Bennekom, 1950) beschrijft Annie Caroline Pontifex Toorop (1891–1955) als een uitzonderlijk figuur die zichtbaar bleef waar veel andere vrouwelijke kunstenaars na hun dood uit beeld verdwenen. Voor een deel is dat te danken aan een geheel eigen stijl, wars van modieuze stromingen of verwachtingen van vrouwelijke kunstenaars. Voor een ander deel vloeit het voort uit haar autonomie: werk ging bij haar vaak boven relaties en moederschap.

Ze had een complex karakter, schrijft Krul. Ze was egocentrisch én ontwapenend, kwetsbaar én krachtig. Haar vermogen tegenslagen te boven te komen versterkt het beeld van een integere en vastberaden vrouw. Krul ziet Toorop als een eigenzinnig kunstenaar met een sterke persoonlijkheid, die haar tijd vooruit was en mede daardoor een blijvende plaats in de canon veroverde.

Titel De geboorte van de trooster Auteur Anne van Amstel Uitgeverij Prometheus Prijs 21,99 euro (96 blz.)

Omdat Anne van Amstel (Hoogeveen, 1974) woorden als ‘trooster’ en ‘evangelie’ gebruikt in de titel van haar nieuwe dichtbundel en in de tweede regel ‘Parakleta’ opvoert, slaan we de Bijbel maar weer eens open. Bladerend belanden we in het evangelie van Johannes, waar een trooster wordt opgevoerd die (on)gelovigen bijstaat na Jezus’ vertrek.

Poëzie waar je andere teksten bij nodig hebt om wegwijs te worden: je moet ervan houden. Aan de andere kant: literaire teksten die geen inspanning vragen, zijn geen goede teksten. Parakleta is bij Van Amstel een astronaute die zich losmaakt van haar ruimteschip en vanuit een baan om de aarde een boodschap van menselijkheid verkondigt – het evangelie van domineesdochter Anne van Amstel.

Ingewikkeld? Voor wie bereid is de geest open te stellen en zich niet laat afschrikken door internettaal, politieke termen en metafysica, valt dat best mee. De vorm – een episch gedicht – is eeuwenoud. De boodschap vertrouwd: ‘Koningin van vrede, stort in onze harten de harmonie van God. Amen’.

Titel Terug uit de Witte Hel Auteur Adwin de Kluyver Uitgever Spectrum Prijs 24,99 euro (320 blz.)

De in Leeuwarden woonachtige schrijver Adwin de Kluyver heeft de wind mee. Onlangs werd bekend dat zijn literaire non-fictieboek De eilanden van goed en kwaad is genomineerd voor de Amarte Literatuurprijs en in een Duitse vertaling verschijnt. Daarnaast werkt hij aan twee jeugdboeken die naar verwachting dit jaar bij Lemniscaat zullen verschijnen.

Alsof dat niet genoeg is, is Terug uit de Witte Hel opnieuw uitgegeven, nu bij een nieuwe uitgeverij. In dit geprezen debuut uit 2015 reconstrueert De Kluyver (Etten-Leur, 1968) de reddingsexpeditie die volgde op het neerstorten van het luchtschip Italia op Spitsbergen in 1928. Het voertuig zou wetenschappelijk onderzoek gaan doen. De redding groeide destijds uit tot een internationale prestigestrijd en een mediaspektakel. Russen, Zweden, Noren, Amerikanen, Finnen en Fransen zetten schepen, vliegtuigen en ijsbrekers in, gevolgd door meer dan honderd journalisten.

De Kluyver richt zich op de bijdrage van Sjef van Dongen, een jonge Nederlander die tijdens de reddingspoging door onderkoeling bijna zelf omkomt en weet te overleven door twee van zijn sledehonden op te eten. Bij terugkeer in Nederland wordt hij als nationale held onthaald.