Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven. Fictie uit Drenthe, Friesland en Groningen

Titel Het vergeten peloton Auteur Ab Veening Uitgeverij Scholma Prijs 19,95 euro (240 blz.)

Na veertig jaar werken in de schaatswereld in Assen en Groningen besloot Ab Veening dat het tijd werd voor iets anders – het leven is te kort om steeds dezelfde bochtjes te lopen. Veening zette zich aan het schrijven van een roman op basis van zijn fascinatie voor de geschiedenis van de 20ste eeuw.

In Het vergeten peloton wordt de lezer meegenomen naar een onbewoond eiland in de Pacific, waar het Nederlandse leger een uitkijkpost heeft ingericht. Het is 1942 en het duurt niet lang of de Tweede Wereldoorlog bereikt het eiland. Dat gaat gepaard met spanningen en geweld; er vallen gewonden en doden, maar er ontstaan ook vriendschappen en liefdesrelaties.

Stilistisch laat Het vergeten peloton te wensen over. Veening begint veel van zijn zinnen met woorden als ‘Ondertussen’, ‘In de tussentijd’, ‘Voorlopig’, ‘Een paar dagen later’ en ‘Op een dag’. Wat het verhaal bijzonder maakt, is dat hij zijn eiland niet ten onder laat gaan aan destructieve politiek en machtswellust, maar het gaandeweg omvormt tot een plek waar verschillende nationaliteiten gezamenlijk proberen er iets van te maken.

Titel Als de bodem beeft Auteur Bertha Kruizinga Uitgeverij Profiel Prijs 20 euro (224 blz.)

Bertha Kruizinga was lange tijd maatschappelijk werker in de provincie Groningen, maar belandde uiteindelijk in Steenwijk. De belangstelling voor Groningen bleef, vooral toen de problemen door de bevingen meer en meer uit de hand begonnen te lopen.

In Als de bodem beeft wordt verteld hoe een Gronings gezin moet leven met de gevolgen van de gaswinning. Vertrekpunt is 2006, wanneer in hun muren de eerste scheuren ontstaan. Het slothoofdstuk speelt in 2024. Hoofdpersoon Mendi en haar man Jan zijn dan respectievelijk 49 en 51 jaar en ondanks alles nog steeds bij elkaar. Hun drie kinderen van 20, 18 en 11 jaar weten niet anders dan dat de wereld om hen heen onberekenbaar is.

Kruizinga heeft een scherp oog voor hoe mensen in vergelijkbare situaties heel verschillend kunnen reageren en wat hiervan de gevolgen zijn voor onderlinge relaties. Er zijn vaker romans verschenen over de bevingen in Groningen; het als streekroman gepresenteerde Als de bodem beeft maakt het drama op passende wijze invoelbaar.

Titel Blikveld Auteur Peter Veen Uitgeverij Dizzend.nl Prijs 15 euro (108 blz.)

Multimediakunstenaar Peter Veen werd eind vorig jaar genomineerd voor een internationale onderscheiding voor luisterwandelingen – de prijs ging uiteindelijk naar een Britse artiest met de naam Rawz. Aan de kwaliteit van het werk van de in Nieuw-Schoonebeek woonachtige Veen doet dat weinig af. Scan de QR-code op de flap van zijn verhalenbundel Blikveld en luister via de telefoon hoe op pianoklanken het raadsel van het leven wordt geprobeerd te vangen.

Blikveld telt zo’n honderd miniatuurtjes die aan de zeer korte verhalen van A.L. Snijders (1937–2021) doen denken: vondsten, observaties, mijmeringen, natuurbeschrijvingen, hele en halve gedachten, aanzetten tot filosofietjes, voorzichtige gebeurtenissen, plotloze vertellingen.

Veen houdt van minimalisme en heeft een fascinatie voor leegte. Bijna alles is opgesteld in klare en daardoor zeer toegankelijke taal. Sommige van zijn teksten roepen de poëzie van Chris J. van Geel (1917–1974) in herinnering. Ze vertellen over iets kleins, waar je achteloos aan voorbij kunt gaan, tot het besef doordringt dat alles klein begint en het meeste uiteindelijk ook klein blijft.

Titel Yonari. De Atlantische parel Auteur Michael Planting Uitgeverij Keytree Prijs 23,50 euro (308 blz.)

Bijna vijf jaar geleden debuteerde Michael Planting met Het hart op de juiste plaats, een roman over twee broers die in 1938 in Duitsland hun Joodse vrienden proberen te beschermen. Daarna volgden twee thrillers. Al die tijd werkte de in Assen woonachtige Planting aan wat hij omschrijft als ‘een eerbetoon aan de meer dan twaalf miljoen zwarte mannen, vrouwen en kinderen die tussen de 16e en de 19e eeuw onder dwang naar Amerika zijn vervoerd’.

De Atlantische parel vertelt over Yonari, een jonge Afrikaanse vrouw die rond 1820 in de Verenigde Staten heen en weer wordt geslingerd tussen twee uit Nederland afkomstige broers. Ze weet te ontsnappen en belandt op een schip dat haar terug zal brengen naar Afrika.

Voor het zover is, verandert de roman van Planting definitief in een boek dat vooral voor scholieren geschreven lijkt, compleet met gebeurtenissen die in Amerikaanse speelfilms worden vertoond en als hoogtepunt de transformatie van een tot slaaf gemaakte vrouw tot een heldhaftige kapitein van een eigen schip met de naam De Zwarte Zwaan. Het motto in De Atlantische parel is afkomstig van Nelson Mandela en passend: ‘Het lijkt altijd onmogelijk, totdat het gedaan is’.

Titel Een kaap in de weg Auteurs Trudy Dijkshoorn & Rik Andreae Uitgeverij Triona Pers Prijs 12 euro (16 blz.)

Trudy Dijkshoorn en Rik Andreae komen beiden uit Emmen, maar leerden elkaar kennen in het literaire circuit in de stad Groningen, waar ze allebei wonen. Ongeveer een jaar geleden benaderden ze tijdschrift Roet met het verzoek tot plaatsing van een tweeluikgedicht: twee verwante gedichten naast elkaar. Waar Andreae een koud avontuur bij recreatieplas ’t Nije Hemelriek bezong, dichtte Dijkshoorn in Een nieuw hemelrijk over onvervuld verlangen.

Mooi op tijd voor de Poëzieweek is er nu een bundel met meerdere tweeluikgedichten, gemaakt met hulp van drukker Dick Ronner uit Houwerzijl. In Een kaap in de weg klinken los van elkaar steeds twee stemmen. Soms vullen ze elkaar aan, soms praten ze langs elkaar heen. In het openingsgedicht zet Dijkshoorn de lezer in Harlingen op de boot: ‘Niets is fijner dan het vasteland loslaten.’ Andreae antwoordt met een poëtica waarin wordt gesteld dat poëzie een omweg nodig heeft en steeds heen en weer gaat, als een veerpont.

Titel Kleurentovenaar Auteur Marcel Möring Uitgeverij Prometheus Prijs 15 euro (94 blz.)

Marcel Möring verhuisde naar Beetsterzwaag en vond onderdak bij een nieuwe uitgeverij. Begin vorig jaar verscheen bij Prometheus de indrukwekkende roman Mordechai, eind 2025 gevolgd door de novelle Kleurentovenaar. Oplettende lezers zouden die titel kunnen kennen: in 2017 verscheen Kleurentovenaar ook al, toen in kleine oplage ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de bibliotheek in Assen.

Als Möring begint te vertellen, is Abel Speyer, de 13-jarige hoofdpersoon, net zijn vader kwijtgeraakt: ‘Eigenlijk klopt het niet als ik zeg dat mijn vader vertrok. Het was meer zo dat hij niet terugkwam.’ Wat volgt, is schitterend opgeschreven. Möring beschikt als weinig anderen over het vermogen de lezer te verleiden door te blijven lezen en hem of haar aan het einde op te zadelen met de merkwaardige mengeling van voldoening en spijt. Denk aan een avond in een heel goed restaurant: een mens moet niet meer verlangen, maar toch jammer dat het voorbij is.