Marilyn Monroe op de tentoonstelling ‘Marilyn’ in Forum Groningen. Foto: Forum Groningen
Ze ruilde onder druk haar eigen naam in voor een artiestennaam en werd de bekendste vrouw ter wereld. Deze maand zou Marilyn Monroe 100 jaar zijn geworden, toch werd ze op 4 augustus 1962 niet ouder dan 36 jaar, na een overdosis barbituraten. Daarna begonnen de complottheorieën en mythes over haar dood, en met terugwerkende kracht over haar leven.
Marilyn Monroe, geboren als Norma Jeane Baker, is een tijdloos verdienmodel in reclame, popcultuur, modeconcerns, de cosmetica-industrie en de kunst. We kennen haar als filmster door de vele biopics die over haar zijn gemaakt, de films waarin ze speelde, de ontelbare artikelen over haar leven en dood, de Netflix-documentaires.
‘Marilyn’
Expositie Marilyn, Forum Groningen. Tot en met 25 oktober. Zie: forum.nl.
En nu is daar de tentoonstelling Marilyn in het Forum in Groningen, een respectabele verzameling van Ted Stampfer uit Mainz, waarop haar leven nog eens dunnetjes wordt overgedaan. Het is een uitgebreide en rijke tentoonstelling geworden, aantrekkelijk en overzichtelijk ingericht.
Er wordt natuurlijk niets nieuws verteld, eerder sta je verbaasd te kijken naar wat er allemaal van MM, zoals haar ‘merknaam’ luidde, is overgebleven. Zoals haar lippenstift, een trouwring, plakwimpers, een aantal jurken die ze privé of in haar films droeg, foto’s uit haar baby- en schooltijd, haar handschrift, fragmenten uit films als Some Like it Hot, Gentlemen Prefer Blondes, Niagara, The Seven Year Itch. We kunnen als we willen steeds opnieuw de luchtroosterscène uit laatstgenoemde film bekijken waarin haar witte jurk opwaait. Wat krijgen we te zien dat al niet eindeloos vertoond is?
Misbruikt door de studio’s, door haar liefdes
Als je de expositieruimte betreedt, kijkt Marilyn Monroe je recht aan, blond, volumineus haar, slaperige, halfgesloten ogen; licht geopende lippen die op het punt staan een uitnodigende glimlach te tonen. En dan zijn er natuurlijk nog de ongrijpbare aspecten – haar dynamiek, haar volstrekt eigen manier van acteren, haar beweeglijke mimiek, maar ook haar kwetsbaarheid en bijna kinderlijke kwaliteit die haar ook altijd iets ontroerends geeft.
De bazen van 20th Century Fox waren zo slim om MM meteen onder contract te stellen. Daardoor verdiende ze per film slechts de vastgelegde 3000 dollar, ook al bracht zo’n film miljoenen in het laatje. Marilyn Monroe werd misbruikt, door de studio’s, door haar liefdes, in haar jeugd. Ze was zich daar goed van bewust en bleef vechten tegen haar status van koopwaar.
Neiging tot voyeurisme
Eigenlijk heeft ze allang rust verdiend, en zouden we eindelijk eens moeten ophouden ons aan haar te vergapen. Al die pogingen om haar te leren kennen, ons met haar te vereenzelvigen, onze neiging tot voyeurisme, onze behoefte het raadsel Marilyn Monroe alsnog op te lossen door zo’n tentoonstelling te bekijken, het loopt allemaal uit op het besef dat we haar nooit zullen leren kennen.
MM is een creatie van mannelijke bioscoopbezoekers, mannelijke fotografen en mannelijke filmmakers. ‘Vrouwen moeten me niet,’ zei ze ooit. De volle waarheid over haar leven behoort ons ook niet toe, wie de ware Norma Jeane Baker was, zullen we nooit te weten komen.
