Foto’s, dagboeken, jurken en sieraden van Marilyn Monroe te zien in Forum Groningen. Van wie is die privéverzameling?

Toen hij op zijn negende Marilyn Monroe op televisie zag in de film Gentlemen Prefer Blondes (1953), wist Ted Stampfer (54) niet wat hem overkwam. Hij was op slag in de ban van de beroemde actrice, volgens velen hét ultieme popicoon van de twintigste eeuw. Ze zou zijn verdere leven gaan beheersen.

In 1999 hield veilinghuis Christie’s voor het eerst een grote veiling met persoonlijke spullen van Monroe. Stampfer sloeg zijn slag. Hij wist toen nog niet hoe groot zijn collectie in de jaren daarna zou worden. Een hobby veranderde in werk: Stampfer liet de financiële sector achter zich en werd verzamelaar en curator van Monroe-memorabilia. Met meer dan 1500 stukken zoals foto’s, dagboeken, jurken, sieraden en krantenknipsels heeft hij de grootste privéverzameling Monroe-spullen ter wereld.

„Om te beginnen haar aura op het scherm. Ze straalt echt. Dat fascineerde me van kinds af aan, ik moest meer over haar weten. Ik las boeken, biografieën, verhalen over haar mysterieuze dood. Maar ik kreeg pas echt respect voor haar toen ik besefte dat ze haar tijd ver vooruit was. Ze was modern, liberaal, tolerant en geëmancipeerd in het door mannen gedomineerde Hollywood. Ze bepaalde haar eigen regels en kende geen berührungsangst voor met wie ze omging, dat vind ik heel interessant.”

„Een zwarte fluwelen riem, in 1999. Ik kocht toen meteen al meer spullen. Ook in de jaren daarna; in 2001, 2003, 2005 en ook in 2016 nog. Er zijn zoveel spullen van haar beschikbaar bij veilers. In juni is er ook weer een veiling waar ik heen ga.”

„Daar doe ik nooit uitspraken over. De financiële waarde vind ik minder belangrijk dan de historische. Die verandert bovendien ook steeds. Maar ik vind het zonde om een paar miljoen voor één jurk neer te tellen. Ooit ging het nog om mijn eigen interesse, maar dat is allang niet meer het geval. Ik heb liever meer verschillende stukken dan één duur object, want mijn intentie is om haar verhaal met het publiek te delen.”

„Alle stukken in mijn verzameling voelen persoonlijk. Dingen waarmee je je kunt inleven in haar leven, wie ze werkelijk was als mens. Maar ik wil me bewust niet te veel in haar verplaatsen. Ik heb haar nooit ontmoet en wil dus niet doen alsof ik haar ken. Liever houd ik een helikopterview, om op respectvolle afstand te blijven. Ik ben niet geobsedeerd door Marilyn Monroe, ik heb mijn eigen leven. Ik zit ook niet in een of andere fanclub of zo. Natuurlijk, ik heb een grote passie, maar altijd op afstand en met respect.”

„Dat is gewoon zo gegroeid. Het veranderde langzaam van een passie voor haar als filmster naar waardering voor haar als mens. Ze was zo beroemd, maar ook zo ondergewaardeerd. Ik zie mezelf als een curator die toevallig een verzameling bezit. Het is mijn levensdoel geworden om te laten zien wie Marilyn Monroe echt was.”

„Ik heb veel favorieten, eerlijk gezegd. Bijvoorbeeld een zelfhulpboek waarmee ze poseert in 1952, ze hield zich veel met psychologie bezig. En een satijnen kamerjas, die ze tussen 1950 en 1958 gebruikte voor fotoshoots en op de filmset, maar ook privé droeg. Of de witte sandalen die ze drie zomers lang vaak en veel droeg toen ze in New York woonde. Die kocht ik in 2016. De sandalen voelen emotioneel en persoonlijk, omdat het een periode in haar leven was waarin ze vrij en gelukkig was.”

„Veel mensen reduceren haar tot een tragisch en fragiel persoon die pillen nam en uiteindelijk stierf. Maar ze was niet slechts een slachtoffer. Ze bleef zich een leven lang ontwikkelen als mens en heeft iets nagelaten. Ik hoop dat deze expositie dat kan overbrengen: de mens, de vrouw achter de actrice.”

„Er is een lipstick van Max Factor, die is nog nooit eerder tijdens een voorstelling getoond. En in de merchandisewinkel kun je voor 400 euro een envelop kopen van haar eigen briefpapier. Dat klinkt duur, maar normaal kosten ze 1000 a 1500 euro. Een mooie kans voor diehard fans in Groningen, er zijn er nog 35 van.”