Hoe het goud hier beveiligd is? ,,Ik weet er niks over”, zegt Rodica Oanţă-Marghitu. De curator van het Nationaal Historisch Museum in Boekarest geeft ons een rondleiding langs de ongelofelijke hoeveelheid gouden objecten in de Historische Schatkamer van het museum.
,,Kijk, dit is andere gouden helm die in Assen te zien was”, zegt ze, als we halverwege zijn. De helm van Băiceni-Cucuteni staat in een vitrine met enkele andere objecten uit die beroemde schat. ,,Gelukkig is het de dieven niet gelukt om deze ook te stelen.”
Deze gouden helm stond in Assen in een vitrine die bij de kunstroof zwaar beschadigd werd. De rovers kregen hem echter niet kapot, in tegenstelling tot de vitrines met de helm van Coțofenești en die met de drie gouden Dacische armbanden.
Oanţă-Marghitu loodst ons langs enkele andere, zeer waardevolle objecten die in de niet-gekraakte vitrine in Assen stonden, zoals de drinkbeker van Poroina Mare en grafgiften van Agighiol.
Twee bewapende bewakers
Nieuws over de kunstroof uit het Drents Museum heeft ze niet. ,,Alle communicatie daarover verloop via het ministerie van Cultuur”, zegt Oanţă-Marghitu. Of er na de roof in Assen aanpassingen zijn gedaan in de beveiliging kan ze ook niet zeggen.
We zien tijdens ons bezoek camera’s hangen. Er lopen drie bewakers rond, waarvan twee bewapend. De vitrines zijn gemaakt van kogelwerend glas, maar ogen op het eerste gezicht wat gammel. Op sommige plekken zitten flinke kieren tussen de glasplaten.
De schatkamer van het Nationaal Historisch Museum van Roemenië in Boekarest, waar de gouden Dacische armbanden te zien zijn. Daaronder ook eentje die in Assen te zien was maar niet is gestolen. Inmiddels is nummer 14 toegevoegd aan de collectie. Foto: DvhN
De afstand is hier het belangrijkste obstakel voor kunstrovers, concluderen we. Je bent zo lang onderweg naar de ondergrondse ruimte waar het belangrijkste goud en zilver tentoon wordt gesteld, dat een roof zoals die in Assen hier onmogelijk lijkt.
Er is ook maar één ingang, met in elk geval twee zichtbare deuren. Een nooduitgang heeft de ruimte niet.
Meest complete expositie
Het is deze donderdagmiddag rustig in de Historische Schatkamer, waar naast zilver en goud paars de overheersende kleur is. ,,Het is één van de meest complete exposities sinds lange tijd”, vertelt Oanţă-Marghitu, terwijl we langs de vitrines met blinkend erfgoed lopen.
In de vitrine van de helm van Coțofenești staat nu een helm van zilver. Oanţă-Marghitu: ,,Niet alleen de objecten uit Assen zijn terug, maar ook spullen die waren uitgeleend voor een expositie over Tracië in het Getty Museum in Los Angeles, zoals deze helm.”
De expositie in deze ruimte bestaat al sinds 1972. ,,Het idee erachter was om de belangrijkste stukken uit onze nationale geschiedenis te tonen”, vertelt Oanţă-Marghitu. ,,Na de aardbeving van 1977 is er wel een nieuwe inrichting gekomen.”
De expositie die in het Drents Museum te zien was, bevatte volgens de curator de belangrijkste collectie goud en zilver die ooit de grens over ging. ,,Er deden 18 musea in Roemenië mee. Alleen de tentoonstelling in Frankfurt, in de jaren 90, is er misschien mee te vergelijken.”
‘Niet meer publiek dan anders’
En nu is, op de gestolen objecten na, alles dus terug. Van toegenomen belangstelling voor het Roemeense nationale erfgoed na de goudroof is vooralsnog echter geen sprake, vertelt Oanţă-Marghitu. ,,We merken niet dat er meer publiek komt dan anders.”
Maar dat kan nog komen, want de objecten blijven voorlopig in Roemenië. Het ministerie van Cultuur heeft naar aanleiding van de kunstroof in Assen besloten om voorlopig geen erfgoed meer aan musea in het buitenland uit te lenen.
Veel topstukken die in Assen te zien waren, zijn nu weer te bewonderen in Boekarest. Foto: DvhN
Geplande exposities in Polen, Berlijn en Cambridge zijn op de lange baan geschoven. De minister van Cultuur heeft een wetswijziging in voorbereiding waarmee de staat nog meer grip krijgt op het in bruikleen geven van Roemeense objecten (zie kader).
De gouden helm van Coțofenești was overigens voor Assen regelmatig buiten Roemenië te zien. ,,Voor de Tweede Wereldoorlog is hij al eens op een Wereldtentoonstelling tentoongesteld”, zegt Oanţă-Marghitu. ,,Hij maakte ook deel uit van de belangrijkste reizende expositie in de communistische tijd.”
Gouden helm in Rotterdam
Ook na de revolutie van 1989 was de helm regelmatig in het buitenland. Parijs, Oxford, Stockholm, Frankfurt, Florence, Lissabon, Rome, Madrid, Brisbane, Beijing, Chengdu – allemaal plaatsen waar de helm te zien is geweest.
De gouden helm is ook al eerder in Nederland tentoongesteld. In september 1994 vond in de Kunsthal in Rotterdam de expositie De doem der Daciërs plaats. Ook toen was de helm van Coțofenești het topstuk van de expositie. Saillant detail: de verzekeringswaarde was destijds 2 miljoen gulden. Bij de tentoonstelling in Assen stond de helm voor 4,3 miljoen euro in de boeken.
In het vervolg mogen Roemeense objecten die in het buitenland tentoongesteld worden, niet langer dan zes maanden het land uit. Daarna moeten de objecten minimaal een half jaar in Roemenië te zien zijn.
Dat zegt de Roemeense minister van cultuur Natalia Intotero. Zij wil ook de regelgeving voor het uitlenen van waardevolle voorwerpen harmoniseren. Nu zijn er nog verschillende instanties in Roemenië bij het uitleenproces betrokken.
De minister heeft er vertrouwen in dat dat de Nederlandse autoriteiten de zaak zullen oplossen. Ze denkt ook dat het gestolen Roemeense erfgoed intact wordt teruggevonden: ,,Als ze worden vernietigd, vertegenwoordigen ze geen waarde meer.”
