Tatiana (54) uit De Wijert moest vluchten uit Rusland om een tekening en vertelt haar verhaal op toneel in De Wijk de Wereld. 'Het is het leukste wat mij kon gebeuren'

,,Mama!”

De 17-jarige dochter van Tatiana Pavlova staat in de loge en zwaait naar haar moeder, beneden op het toneel. Die staat tussen metershoge panelen, bespannen met witte vellen. Ze oogt een tikje geïmponeerd.

Het is dan ook niet niks dat Pavlova deze maandagmiddag hier staat voor de eerste repetities van theaterproject De Wijk De Wereld (DWDW). De 54-jarige is sinds een half jaar inwoonster van de Groningse wijk De Wijert, nadat ze anderhalf jaar lang met haar twee dochters van toen 9 en 15 op een slaapschip ingericht voor asielzoekers in het Noordzeekanaal doorbracht. De reden? Ze vluchtte uit haar geboorteland Rusland toen op een dag in 2022 een politieagent aan haar deur stond, met de vraag of ze haar kinderen wilde zien opgroeien. Pavlova is kunstenares en had op sociale media een kritische tekening geplaatst met de Russische president Poetin.

,,Hoe moeten we die vellen vastnieten?”, roept theatermaker Karel Hermans uit Veendam naar de technicus achterin de zaal. ,,Met een hoogwerker”, antwoordt die. ,,Kan je zo even pakken als die vrij is.”

Het is nog even voorbereiden, maar vanaf donderdag staat Hermans samen met Pavlova vier keer op het toneel in de Stadsschouwburg in Groningen. Hij werd benaderd om als maker mee te doen aan De Wijk De Wereld, waarin dit jaar voor de zevende keer op rij met bewoners van een Groningse stadswijk theater wordt gemaakt.

Dat ziet er ook elk jaar anders uit, vertelt artistiek leider Karin Noeken. ,,Eerder gingen we wel eens door de hele schouwburg heen, nu bouwen we tribunes op het toneel. En er is ook een proeverij van de wijk, waarin drie chef-koks hapjes maken voor de toeschouwers. Dat gebeurt tussen de voorstellingen van de verschillende makers en bewoners door.”

Voor het team van DWDWwas De Wijert extra uitdagend. ,,We moesten er hier wat harder aan trekken. Er zijn in deze wijk ook niet zoveel ontmoetingsplekken. En een groot thema in de wijk is natuurlijk de verbouwing van de zuidelijke ringweg. Wijkvernieuwing maakt mensen soms murw. Maar zo’n cultureel project als dit is ook wijkvernieuwing.” Heel bijzonder aan deze editie noemt Noeken de voorstelling van Hermans en Pavlova, maar ook van de Molukse wijk. ,,Dat is toch vaak een gesloten gemeenschap. Bijzonder dat zij zich laten zien.”

Een van de tekeningen die leidde tot haar vlucht laat Pavlova zien tijdens de voorstelling. Ze schildert live, maar er worden ook projecties getoond van haar werk. Karel Hermans leerde Pavlova per toeval kennen via zijn moeder, die taalcoach is bij vrijwilligersorganisatie Humanitas. Hij was onder de indruk van haar verhaal. ,,Ze is eigenlijk helemaal niet zo rebels. Toch was er op een gegeven moment bij haar wel een grens bereikt. Dat vind ik interessant, want de meeste mensen zijn geen activist, maar soms wel kritisch op bepaalde dingen die gebeuren. Wanneer is dan dat kantelpunt?”

Werken voor DWDW betekent voor de theatermaker ook werken met een echt verhaal. ,,Dat geeft een verantwoordelijkheid. Ik wilde het zo puur mogelijk houden, zodat Tatiana niet toneel hoeft te spelen. Ik stel haar op het toneel vragen en zij geeft antwoord terwijl ze schildert. Ik probeer me zo kwetsbaar mogelijk op te stellen.”

Pavlova was meteen enthousiast om mee te doen. ,,Het is het leukste wat mij kon gebeuren”, vertelt ze. Ze hoopt ook dat haar kunst hierdoor meer bekendheid krijgt. Wel is ze nerveus voor de voorstellingen – zal ze haar tekst onthouden? Dat ze die in het Russisch uitspreekt, vindt ze heel mooi. ,,De makers zeggen: dat is niet de taal van de vijand, maar van de wereld.” Ook mooi: haar oudste dochter verzorgt de boventiteling.

Naast de plankenkoorts speelt er een grotere angst: Pavlova heeft nog familie in Rusland wonen. ,,Het kan gevaarlijk zijn, maar ik moet vertellen waarom ik hier ben. Ik vind het moeilijk maar ben er klaar voor om mijn verhaal te doen. Al vraag ik me wel elke dag af waarom ik het doe.”

Vastberaden staat ze even later met een schort voor en een penseel in haar hand de doeken met denkbeeldige verf te bewerken – tussen projecties van prikkeldraad en bewakingscamera’s.