BBB-minister Wiersma komt met ingrijpend mestpakket: ’Mes gaat in hele veestapel’

Donderdag wordt de boerensector in een vertrouwelijk overleg bijgepraat over de krimpplannen die vrijdag worden gepresenteerd. Wiersma’s voorganger Piet Adema (CU) heeft de voorbereidingen voor het ’mestpakket’ in werking gezet. Naast een nieuwe ’brede’ opkoopregeling voor boeren, worden ook fosfaat- en dierrechten afgeroomd.

Hoewel de percentages iets naar beneden zijn bijgesteld en deze mestcrisis vooral melkveehouders raakt, zullen ook varkens- en kippenboeren te maken krijgen met veel strenger beleid. Hierdoor zal de BBB-bewindsvrouw haar eigen boerenachterban tegen de haren in gaan strijken, verwachten ingewijden. De maatregelen voelen voor veel varkens- en pluimveeboeren bovendien oneerlijk, nu zij al jarenlang onder vastgestelde ’plafonds’ blijven en al harder krimpen dan andere sectoren.

Door het mes te zetten in de veestapel zal de problematiek op de mestmarkt worden verlicht, is het idee. Ook wordt volop ingezet op ’innovatie’ en wordt in de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord de aandacht verlegd naar ’agrarisch natuurbeheer’, melden Haagse bronnen..

Vrijdag presenteert het kabinet zijn regeerprogramma. Daarnaast zal ook een zwaar mestpakket worden opgeleverd. Boeren kwamen afgelopen tijd in de knel vanwege het verlies van derogatie, een uitzondering die Nederland heeft voor het (extra) uitrijden van mest. Al voor de zomer opperde toenmalig minister Piet Adema (CU) een pakket aan maatregelen. Die zijn nodig omdat – zo meldde de boerensector destijds – 400.000 melkkoeien naar de slacht zouden moeten.

Inmiddels heeft opvolger Wiersma het pakket uitgewerkt. Een van de belangrijkste onderdelen is het afromen met dertig procent van dierrechten in de pluimvee- en varkenshouderij en van fosfaatrechten in de rundveehouderij. Kort gezegd betekent dat bij het verhandelen (buiten familieverband) er minder dieren overblijven. Volgens de bewindsman was dat nodig om onder de lagere mestproductieplafonds van 2025 te komen die het gevolg zijn van de afbouw van de derogatie. Anderzijds geeft dit op lange termijn ruimte op de mestmarkt.

Wiersma schaalt het percentage van dertig procent iets naar beneden af, onder meer nadat belanghebbenden aan de bel hebben getrokken. Verder zal zij nog andere maatregelen uitvaardigen, zoals een brede stoppersregeling.

Naast zuur zit er ook zoet in het pakket: met innovatie en technische oplossingen wil de BBB-bewindsvrouw boeren ook lucht bieden. De grote vraag is of de sectoren dit gaan slikken. Eerder kwamen boeren zélf met een plan om het aantal dieren te verminderen, maar dan moest dit wel gekoppeld zijn aan het behoud van de derogratie door Brussel. En juist op dit punt blijkt nog grote onzekerheid te zijn: Brussel kijkt immers al tijden met argusogen naar het Nederlandse landbouw- en natuurbeleid.

Bronnen bevestigen dat Wiersma donderdag met belangenbehartigers van de boerensectoren om tafel zal gaan om de harde boodschap ’te laten landen’. De verwachting is dat met name varkensboeren van zich zullen laten horen. „Zij dreigen, samen met de kippenboeren, de shit op te moeten knappen van de melkveehouders”, zegt een goed ingevoerde bron.

Een heet hangijzer is bovendien de invoering van de zogeheten ’grondgebondenheid’, waardoor boeren veel minder dieren per hectare mogen gaan houden. Dit wordt als een ’D66-plan’ omschreven en ligt gevoelig in de sector, al zijn er regeringspartijen die hier wel iets voor voelen. Mocht Wiersma, zoals ze onlangs aankondigde in een debat, hieraan gehoor geven dan zal met name in het zuiden van het land de veestapel nog sneller krimpen.