In zijn glorietijd was de turfgasmotor een bijzonder staaltje van technisch vernuft en had veel bekijks.
Foto: Archief Mediahuis
Een paar keer per jaar is de Elektriciteitscentrale Veenhuizen geopend voor publiek en worden er draaidemonstraties gegeven. Tijdens de Museumweek is het op 5 en 6 april weer zover.
Tijdens de demonstraties wordt door vrijwilligers uitleg gegeven aan het publiek. Het voormalige bajesdorp Veenhuizen beschikte vroeger over een eigen elektriciteitscentrale met een turfgasgenerator. De turf werd door twee ‘verpleegden’ in rieten manden via een trap tegen het pand omhoog gebracht en daar boven in de turfgasgeneratoren gestort.
In die tijd was de turfgasmotor een bijzonder staaltje van technisch vernuft en had veel bekijks. Onder de nieuwsgierigen die de centrale bezochten waren hoogwaardigheidsbekleders als Prins Hendrik en de Groningse fabrikant Scholten.
Ajax-Feyenoord
De Kromhoutmotor heeft voor het laatst stroom geleverd tijdens een stroomstoring in 1975. Vlak voor de rechtstreekse uitzending van de voetbalklassieker Ajax-Feyenoord viel tot grote teleurstelling van honderden gedetineerden, die er helemaal klaar voor zaten, de stroom van het provinciale net uit. Door snel handelen van de monteurs was er net voor het begin van de wedstrijd weer stroom, opgewekt door de oude Kromhout. Het gejuich van de gedetineerden was door heel Veenhuizen te horen.
Na jaren van onbruik heeft een team vrijwilligers zich het lot van de centrale aangetrokken en deze, onder de vlag van het Gevangenismuseum, in ere hersteld. Met de restauratie is de Elektriciteitscentrale Veenhuizen een prachtig staaltje industrieel erfgoed geworden, één van de meer dan honderd monumenten die Veenhuizen rijk is.
Vragen stellen
Er wordt gedraaid met de Crossley Zuiggasmotor met Oerlikon generator uit 1919 en met de Kromhoutmotor met Smit Slikkerveer generator uit 1928. Tijdens de openingstijden is er gelegenheid voor bezoekers om vragen te stellen aan de aanwezige vrijwilligers.
De centrale is op 5 en 6 april op beide dagen geopend van 11.00 uur tot 17.00 uur. Er wordt gedraaid op de hele uren, te beginnen om 12.00 uur tot en met 16.00 uur. De toegang is gratis.
Bezoekers kunnen wandelend de elektriciteitscentrale bezoeken, volg de route bordjes vanaf het Gevangenismuseum.
