Geen regenjas, maar data: een kijkje bij de scouting van FC Groningen

De tijd dat een scout een man op de tribune was, in een lange beige regenjas, met blocnote in de hand en potlood achter het oor, ligt ver achter ons. De zoektocht naar voetbaltalent ziet er vandaag de dag heel anders uit. De laptop is tegenwoordig de grootste vriend van de scout.  

Dat betekent niet dat de huidige scout een whizzkid is die een bal nog geen drie keer kan hooghouden en de hele dag niets anders doet dan op een toetsenbord rammen en scrollen langs talloze voetbalnamen, terwijl hij - het is nog wel een mannenwereld - zo nu en dan de bril terug op de neus drukt.

Arno de Jong, sinds de zomer van 2024 hoofdscout van FC Groningen, legt uit hoe de hedendaagse scout werkt. „We bekijken de spelers nog steeds live en dat blijft belangrijk, bijvoorbeeld om de houding en gedragingen van spelers waar te nemen”, zegt hij. „Maar blanco een wedstrijd kijken, nee, dat gebeurt bijna niet meer. Die romantiek, hoe jammer ook, is er wel een beetje af. Als een scout van ons bij een internationale wedstijd zit, is dat vaak in de eindfase. Dan is uit de data- en videoscouting gebleken dat het een interessante speler voor ons kan zijn en zitten we meestal ver in het proces. In Nederland is het iets anders. Daar zijn we wel bij heel veel wedstijden aanwezig, denk aan de Onder-19- en Onder-21-competities tot aan de Eredivisie, maar ook bij onze eigen jeugdteams. We moeten weten wat er aan zit te komen.”

FC Groningen vist in een vijver waarin talloze andere clubs, die de beschikking hebben over dezelfde data en financiële mogelijkheden, hengelen naar dezelfde talenten. De club moet zich dus onderscheiden van de concurrentie.

Bij FC Groningen proberen ze dat door bij twee partijen data in te kopen. Bij Impact, waar de club alle technische en tactische data van een speler kan inzien en bij SkillCorner, die alle fysieke data van spelers levert.

„Die data kunnen we los van elkaar gebruiken, maar wat wij hebben gedaan is deze verschillende data samenvoegen”, legt De Jong uit. „In samenspraak met de technische staf en anderen binnen FC Groningen hebben we positieprofielen gemaakt. Wat moet een speler op een bepaalde positie kunnen om interessant te zijn voor FC Groningen?”

De Jong klapt zijn laptop open en laat zien hoe het in zijn werk gaat. Hij neemt de eredivisie als voorbeeld. Hij zoekt als willekeurig voorbeeld op geschikte linksbacks voor FC Groningen.

„We hebben zelf een aantal parameters ingesteld die wij in het aanvallende profiel van een linksback het belangrijkst vinden. Dat zijn onder meer gevaar uit under- of overlaps, dus of de speler gevaarlijk wordt door binnendoor of buitenom te gaan, betrokkenheid bij kansen, uitspelen van tegenstanders en ga zo maar door.”

De Jong klikt. Poef, een lange lijst namen komt tevoorschijn. Jordan Bos, linksback van Feyenoord staat fier bovenaan.

De Australiër, nu actief op het WK, is totaal onhaalbaar, weet ook De Jong. „Maar we weten wel dat Bos een goede speler is en het geeft dus vertrouwen dat de data kloppen en onze parameters de juiste spelers naar voren halen. Dus als wij zoeken in onbekendere competities met spelers die haalbaarder zijn voor ons, weten we dat de uitkomsten daar ook kloppen.”

De Jong wijzigt zijn zoekopdracht. De eredivisie wordt veranderd in de 3. Liga, een competitie met haalbare spelers. Ditmaal staan twee spelers van Jahn Regensburg bovenaan.

Ze zijn betaalbaar. Eentje ervan halen dus, zou je zeggen. Misschien is het wel een nieuwe Jordan Bos.

Zo simpel werkt het niet, legt De Jong uit. Dat beide backs bij dezelfde club spelen, wekt argwaan bij de scout. „Het gaat erom hoe je de data leest. Ze spelen waarschijnlijk met wingbacks, dus 5-3-2 of 3-5-2, terwijl wij bij FC Groningen 4-3-3 of 4-4-2 spelen. Bovendien speelt Jahn Regensburg blijkbaar in een spelsysteem dat ervoor zorgt dat welke linksback er ook speelt, die goed uit de data komt. Dat heeft dus waarschijnlijk ook met andere spelers te maken. Daarom moet de data altijd vertaald worden naar video- en livescouting.”

Het is een ongelooflijk lastige puzzel om te leggen. Want wat als de beoogde linksback uitstekend kan samenwerken met een linksbuiten die vaak diepte zoekt, maar een linksbuiten met dat profiel niet haalbaar is, moet je die linksback dan wel halen? Zo zijn er talloze keuzes te maken.

Daarom heeft FC Groningen een grote database met mogelijk interessante spelers. Het scoutingsteam volgt honderden spelers uit Europa nauwgezet. Vier fulltime scouts van de club hebben hun eigen Europese regio waarin ze speuren naar talent.

De Jong heeft op zijn laptop een documentje met targets die de hoogste prioriteit hebben. Hij laat het ongeopend. Topgeheim.

Gaat het FC Groningen lukken die spelers te halen? Net als op de kermis schiet een scout vaker mis dan raak, dus ook De Jong. „Ik ga naar bed met het idee dat als we die, die en die speler kunnen halen we wel eens goed zaken zouden kunnen doen. Als ik ’s ochtends wakker word, kan het zomaar zijn dat ik om uiteenlopende redenen twee van de lijst af moet halen.”

„Ik heb inmiddels wel geleerd dat het daadwerkelijk binnenhalen van spelers lange processen zijn”, zegt De Jong. „Netwerk en contacten zijn daarin heel belangrijk. We moeten weten wat er speelt, welke jongens er vrijkomen. Een scout moet de markt door en door kennen.”

Dankzij die lange adem en die contacten lukte het FC Groningen vorig seizoen Dies Janse te huren van Ajax. De relatief onbekende Zeeuw groeide in het team van Dick Lukkien uit tot een belangrijke steunpilaar.

Het is een huurtransfer waar De Jong trots op is. „Wij volgden Janse al sinds zijn veertiende. Ik had altijd de hoop dat hij ooit voor FC Groningen zou komen spelen. Natuurlijk wilden wij vorige zomer liever een linker centrale verdediger kopen, maar we waren niet overtuigd over de opties. Ondertussen wist ik dat de kans groot was dat Janse nog verhuurd kon worden, dus ik pleitte voor geduld. Uiteindelijk is het gelukt Janse naar FC Groningen te halen. Thijmen Blokzijl kon daardoor op zijn favoriet positie aan de rechterkant spelen en heeft zich dit seizoen ook goed ontwikkeld. Het is fijn als het zo goed uitwerkt.”