Frank Backx van Artsen voor Veilig Fietsen: 'Fietshelm opzetten moet net zo'n automatisme worden als het aantrekken van je jas' | opinie

Fietsen is gezond, het draagt daadwerkelijk bij aan het halen van de Beweegrichtlijn die stelt dat volwassenen per week minimaal 2,5 uur intensief moeten bewegen. De gezondheidswaarde van fietsen staat voorop.

Ik adviseer het dagelijks aan patiënten met artrose, maar er zijn te veel fietsongevallen waarbij met name hersenletsel te betreuren is. Mijn collega’s op neurologie/neurochirurgie en traumachirurgie zien verschrikkelijke dingen als gevolg van een fietsongeval.

Om het aantal fietsongevallen terug te dringen, kunnen overheden als het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, provincies en gemeenten een combinatie aan preventieve maatregelen in gang zetten.

Er zijn bredere fietspaden nodig en de snelheid van het autoverkeer moet in steden niet meer dan dertig kilometer per uur zijn om te grote snelheidsverschillen tegen te gaan. En er zijn simpele, snel te nemen maatregelen: fietsers horen goede verlichting te hebben en een fietshelm aan te schaffen.

Een helm voorkomt geen ongevallen, maar is letselpreventie. Als je valt, kan die helm veel leed voorkomen. Je hebt het over een reductie van rond de 60 procent aan schedel- en hersenletsel, zo blijkt uit ruim 55 internationale studies. En als er toch hoofd-/hersenletsel is, dan valt het door de fietshelm minder ernstig uit.

Als je van dichtbij fietsongevallen met hersenletsel hebt meegemaakt, hoop je dat het niemand overkomt. Als je je been breekt, geneest het wel en je hebt er twee van. Je hebt maar een stel hersens en die geneest na letsel niet of slecht. Daardoor betekent het voor je leven lang maatschappelijke ellende. En dan heb ik het nog niet over de 270 fietsdoden. De helft van deze sterfgevallen wordt veroorzaakt door hersenletsel.

Als de helm zo veel leed kan voorkomen, moet er dan geen helmplicht komen? De tegenstanders van zo’n wettelijke verplichting wijzen erop dat mensen dan minder gaan fietsen en dat kan niet de bedoeling zijn. Er is goed Deens onderzoek waaruit blijkt dat het niet zo is.

Tegelijkertijd zijn wij ook niet voor een verplichting. Dit past nog niet in onze Nederlandse cultuur.

Artsen voor Veilig Fietsen (AvVF) vindt dat je moet inzetten op het stimuleren van een helm dragen, waarbij er vooral aandacht moet zijn voor de meest kwetsbare groepen: jongeren, e-bikers en forensen. Het doet ons deugd dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de provincies, Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, Veilig Verkeer Nederland en VeiligheidNL er ook zo over denken.

We zien gelukkig ook dat het aantal mensen dat een helm draagt, toeneemt. Gemiddeld droeg in 2020 4 procent van de Nederlanders een helm en het worden er steeds meer. In 2030 is het streven 20 procent. We zien dat ouderen bovengemiddeld vaak een fietshelm dragen. Zij zijn zich beter bewust van de risico’s die ze lopen dan jongeren en volwassenen.

We moeten met z’n allen beter bewust worden van de risico’s. We onderschatten het risico dat we lopen op de fiets en we overschatten onze eigen fietsvaardigheden. ’Dat gebeurt mij toch niet’, wordt er ten onrechte vaak gedacht. Terwijl het iedereen kan overkomen. Ook wanneer je even tweehonderd meter naar de supermarkt fietst.

Zelf droeg ik op de racefiets altijd al een helm, maar ik zet hem tegenwoordig ook op als ik met mijn gewone stadsfiets weg ga. Mijn vrouw zei toen ik dat voor het eerst deed: ’Je bent gek!’ Maar wat ons betreft, moet het opzetten van zo’n helm net zo’n automatisme worden als het aantrekken van je jas.