Esther van Garderen van de Fietsersbond: 'Het dragen van een helm moet een vrije keuze zijn én blijven' | opinie

Elk jaar rond deze tijd laait de discussie over de fietshelmplicht weer op. In plaats van dat we het hebben over maatregelen tegen steeds breder wordende auto’s en meer ruimte voor fietsers en voetgangers om te bewegen.

De Fietsersbond vindt dat fietsers veilig moeten kunnen fietsen. Een fietshelm is niet dé oplossing voor verkeersonveiligheid. Als we het aantal slachtoffers onder fietsers in het verkeer echt willen beperken, is goede infrastructuur, meer handhaving, lagere snelheid van het autoverkeer en veilig gedrag in het verkeer nodig.

Is de Fietsersbond dan tegen het dragen van een helm? Zeker niet. Maar het dragen van een helm moet een vrije keuze zijn én blijven. Zet vooral een helm op als je je daar comfortabel bij voelt en daardoor eerder en langer de fiets pakt.

In risicovolle situaties vinden wij het ook verstandig een fietshelm te dragen, zoals al gebruikelijk is bij wielrenners. We zien ook steeds meer senioren (al dan niet op een elektrische fiets) met een fietshelm op.

Maar een fietshelmplicht invoeren (of dit tot sociale norm maken)? Nee, dan voeren we de verkeerde discussie en gaan we volledig voorbij aan de kern van het probleem: het verkeerssysteem is niet voldoende meegegroeid met de enorme groei van het aantal vervoersbewegingen in ons land.

Een botsing met een auto, bestelbus of vrachtwagen is jaar in jaar uit verreweg de grootste oorzaak van de dodelijke verkeersslachtoffers op de fiets.

Dagelijks steken talloze fietsers nog steeds gevaarlijke kruispunten over waar automobilisten veel te hard rijden. En op te veel plekken delen fietsers de weg met verkeer dat 50 km/u of harder mag rijden. Het dragen van een fietshelm voorkomt geen ongevallen en voorkomt niet dat automobilisten fietsers aanrijden.

Invoering van een helmplicht voor (elektrische) fietsen zal leiden tot minder fietsen en daarmee tot grote gezondheidsnadelen door minder bewegen. Dan zitten we echt op de verkeerde weg.

Zo heeft de recente invoering van de helmplicht voor snorscooters aangetoond, dat die leidt tot uitwijkgedrag naar een ander voertuig. In dit geval kiezen jongeren voor het aanschaffen van een fatbike, waarvoor geen helmplicht geldt.

Vergeet ook niet: jaarlijks sterven er 5800 mensen door gebrek aan beweging. We moeten ons juist gezamenlijk inspannen om het fietsen veiliger te maken: overheden én verkeersdeelnemers.

De fietshelm is dus niet de oplossing, wat dan wel? De Fietsersbond pleit voor (1) het instellen en handhaven van een maximumsnelheid van 30 km/u op plekken waar het onveilig is voor fietsers en voetgangers, (2) investeringen in veiligere infrastructuur en (3) meer handhaving.

Geen grote investering als we weten dat verkeersleed de maatschappij 27 miljard euro per jaar kost.

Nergens ter wereld wordt zo veel gefietst als in Nederland en daarop moeten we trots zijn. Pak de fiets en zet een helm op als je dat wilt. Fietsen houdt je gezond, geeft je vrijheid en maakt mensen gelukkiger. Wij zetten ons in dat zo te houden.

Esther van Garderen is directeur van de Nederlandse Fietsersbond