Lastig voor te stellen, maar er is een scenario waarin de alsmaar uitdijende conflicten in Europa, Azië en elders misschien voorkomen konden worden.
Op de elfde dag van de oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran is een fregat van de Nederlandse marine in de Middellandse Zee onderweg om een Frans vliegdekschip bij te staan, mocht het zover komen dat ook Europa direct in het conflict wordt meegesleurd.
In werkelijkheid is Europa al betrokken. Nederlandse vakantievierders en belastingvluchtelingen in het Midden-Oosten zijn hun leven niet langer zeker en worden met hulp van het leger geëvacueerd. Hoogleraar Steven Brakman van de RUG voorspelde dinsdag dat rampspoed op ons afkomt, vooral van economische aard.
De vraag of het conflict voorkomen had kunnen worden, lijkt niet meer aan de orde. Toch kan het geen kwaad te memoreren hoe de Spaanse regering zich opstelt. Nadat Madrid eerder al stevige kanttekeningen plaatste bij de afgedwongen herbewapening van NAVO landen, noemt premier Pedro Sánchez de aanvallen op Iran een ‘unilaterale militaire actie’ en een gevaar dat ‘een nieuwe cyclus van geweld en instabiliteit’ inluidt.
Een geopolitieke jungle waarin de sterkste de baas speelt
Dat zijn grote woorden, bijna net zo geladen als de taal van de overtreffende trap die Trump en Netanyahu doorgaans uitslaan. Maar dat maakt ze niet minder relevant. De Verenigde Staten en Israël mogen dan samen optrekken, er is geen sprake van formele instemming onder de vlag van de NAVO of de Verenigde Naties. We hebben te maken met leiders van staten die op eigen houtje opereren en daarmee de levens van miljoenen mensen op het spel zetten.
Geloofwaardigheid
Het is waar dat de Verenigde Naties niet langer de rol vervullen die kort na de Tweede Wereldoorlog voor hen was bedacht. De wereld is meer dan ooit een geopolitieke jungle waarin de sterkste de baas speelt en het ene land wordt aangesproken op schendingen van internationaal recht, terwijl het andere wordt ontzien. Dat ondermijnt de geloofwaardigheid van internationale instituties nog verder.
Een cynische reactie ligt voor de hand, maar brengt ons niets verder. Het enige alternatief is het renoveren van de verouderde Verenigde Naties: het inperken van het vetorecht, het versterken van het mandaat voor vredeshandhaving en het herstellen van de bescherming van internationaal recht. Spanje boven.
