Restaurant Italia in Groningen bestaat dit jaar 50 jaar. Sabina Baire is de huidige eigenaar en haar dochter Julia is bedrijfsleider. Foto: Nienke Maat
Dat er in razend tempo nieuwe restaurants bijkomen in Groningen en soms ook vrij snel weer verdwijnen, is inmiddels bekend. Maar tussen al dat geweld zijn een paar zaken standvastig. Restaurant Italia, ietwat verstopt in een zijstraat van de Herestraat, bestaat deze maand bijvoorbeeld vijftig jaar.
Een beetje Stadjer heeft er herinneringen liggen. Ikzelf denk bijvoorbeeld aan meerdere avonden met mijn middelbare schoolklas, zo rond 2010. Het was goedkoop, zo ruim dat er makkelijk een lange tafel voor de hele klas neergezet kon worden, en op de kaart stond voor iedereen wat lekkers.
Zestien jaar later is de zaak onherkenbaar. Destijds kwam er geen daglicht binnen, de muren waren donker en op de tafels lagen papieren placemats met de kaart van Italië erop.
Italia heeft sinds 2017 een flinke metamorfose ondergaan. Foto: Carleen de Jong
Nu bestaat bijna de hele straatkant van het pand uit ramen, zodat er veel meer natuurlijk licht binnenvalt. De muren zijn in een lichte kleur geverfd en midden in de zaak staat een grote bar. Het is verbazingwekkend hoeveel hoekjes en kleine ruimtes zich verschuilen in het enorme pand.
Mijn vader zei dat ik het recept voor het pizzadeeg nooit mocht veranderen
Sabina Baire (53), die er als kind en tiener bijna altijd was, nam de zaak in 2017 over van haar vader Eminio Baire (80). Zij zorgde dat het restaurant moderner werd. Niet alleen qua inrichting, ook de kaart kreeg een make-over. Zo komen bijna alle ingrediënten tegenwoordig uit de regio.
Alleen het meel dat voor de pizzabodem wordt gebruikt, is al vijftig jaar onveranderd. „Mijn vader zei dat ik het recept voor het pizzadeeg nooit mocht veranderen”, zegt Sabina. Ook is het nog steeds een familiezaak. Dochter Julia (23) is bedrijfsleider, een broer van Eminio werkt er, net als enkele neefjes.
Eminio en Sabina Baire in een restaurant op Sardinië. Eigen foto
Maar even terug naar het begin. Eminio kwam als 18-jarige naar Nederland als gastarbeider. „Hij groeide op in een gezin met negen kinderen, hij was de oudste”, zegt Sabina. „Ze waren erg arm en woonden in een heel klein huis. Op zijn 15de ging hij bij een bakkerij werken, alles wat hij verdiende ging op aan eten voor de familie. Hij heeft er nog steeds veel emoties bij als hij erover vertelt.”
Zijn verhuizing naar Nederland was een poging tot het vinden van een betere toekomst. Hij werkte eerst een tijd bij een textielfabriek in Enschede en daarna bij Philips. „In de weekenden gingen hij en andere Italiaanse gastarbeiders op stap in Zuidlaren. Daar vielen ze enorm op. Migratie was toen nog niet zo normaal. In Zuidlaren ontmoette hij mijn moeder, een Hollandse blonde vrouw.”
„Zij woonde in Haren en mijn ouders gingen daar al snel samenwonen. Elke keer als mijn vader de bus uitstapte op de Rijksstraatweg, riepen de winkeliers hem. Hij was een attractie.”
Wat is een pizzeria?
Veel restaurants had Groningen in die tijd nog niet, laat staan Italiaanse restaurants. De eerste die daar verandering in bracht, was Nino Contino. Hij opende in 1971 Contini. Een paar jaar later volgde Eminio met Italia. „De oom van mijn moeder stond garant bij de bank”, zegt Sabina. „In eerste instantie begreep hij niet goed wat mijn vader wilde. ‘Een pizzeria, wat is dat?’.”
Sabine en Julia bellen met Eminio, die sinds 2017 weer op Sardinië woont. Foto: Nienke Maat
En dat gold voor meer mensen, maar de nieuwsgierigheid naar iets nieuws won. Het restaurant begon heel klein, met dertig plekjes. Die zaten altijd vol. „Soms was het zo druk dat we over de bar moesten klimmen”, zegt Eminio via de telefoon vanaf Sardinië, waar hij na de overname weer ging wonen. „Alles zat in één ruimte: het restaurant, de afwas, de keuken, de bar.”
In de jaren negentig groeide de concurrentie. De ene na de andere pizzeria opende en allemaal verkochten ze hun pizza’s voor veel minder geld.
We konden niet concurreren met die goedkope pizzeria’s
„De kwaliteit was minder goed bij die zaken”, zegt Eminio. „Wij waren een best chic restaurant, met witte tafelkleden en goede flessen wijn. We konden niet concurreren met die goedkope pizzeria’s. Het waren verschrikkelijk zware tijden.”
Lasagne in de maak in restaurant Italia. Foto: Nienke Maat
Het roer werd omgegooid. Vanaf toen werd ‘massa is kassa’ Eminio’s motto. De prijzen werden gehalveerd, het aantal tafels ging omhoog (tegenwoordig zijn er 160) en de sfeer werd toegankelijker. „Ik dacht dat dit het einde van de zaak zou betekenen”, zegt Sabina. „Maar daarna kwamen de mensen massaal terug.”
„Ik vroeg in die tijd nog aan Contini wat hij ging doen”, zegt Eminio. „Hij zei dat hij zijn prijzen niet ging verlagen, maar zijn zaak bleek toen al te koop te staan. Dat verzweeg hij voor mij.”
Afgunst tussen Italianen
„Er was veel afgunst tussen Italianen van mijn generatie”, zegt Eminio. Hoe dat komt? „Misschien omdat ze allemaal uit arme gezinnen kwamen en keihard wilden werken voor hun geld, maar elkaar als concurrentie zagen?” zegt Sabina. „Mijn vader heeft tot het allerlaatst geld overgemaakt naar zijn ouders in Italië.”
In 2013 kregen vijf uitbaters van Italiaanse restaurants in Groningen een onderscheiding van de burgemeester van Capoterra, de streek op Sardinië waar ze vandaan kwamen. „Dat zorgde voor scheve ogen”, zegt Sabina. „Want waarom kregen zij wel een onderscheiding maar de andere Italianen niet? Dat kwam gewoon doordat zij uit een andere streek kwamen, maar zo zagen zij dat niet. Mensen van Sardinië zijn koppig, ze integreren niet goed en spreken de taal niet. Dan krijg je dit.”
Sabina Baire en dochter Julia van restaurant Italia. Foto: Nienke Maat
„Het grappige is dat veel van hen nu terug zijn naar Sardinië en de grootste vrienden zijn. Ze hadden elkaar altijd lief, maar ze konden het gewoon niet uitspreken.”
En hun kinderen – waarvan vele de zaken van hun ouders hebben overgenomen – hebben hier volgens Sabina helemaal geen last van. „Wij gunnen elkaar meer en zijn liefdevoller met elkaar. We hebben gezien hoe het bij onze ouders ging en willen dat niet voor onszelf en ons gezin.”
Het was niet gewoon werk, het was zijn leven
„Mijn vader was altijd in het restaurant. Het was niet gewoon werk, het was zijn leven. Als hij tegenwoordig naar Groningen komt, wil hij alleen maar de hele dag bij Italia zitten.” Maar dat had ook nadelen: het harde werken in het restaurant kostte Eminio zijn huwelijk.
Sabina is de huidige eigenaar van Italia, haar dochter Julia is bedrijfsleider. Foto: Nienke Maat
„Ik wilde een ander leven, ik had niet de ambitie de zaak over te nemen”, zegt Sabina. „Maar het leven liep zo. Ik heb een winkel gehad in Haren, heb daarna een tijd gestudeerd en heb in loondienst gewerkt. Toen wilde ik gaan ondernemen. Precies op dat moment vroeg mijn vader of ik hem wilde helpen in het restaurant. Ik zei dat ik dat alleen wilde als ik de zaak kon overnemen. Hij vond dat erg moeilijk, hij kon dat alleen door terug te gaan naar Sardinië.”
Nu krijgt dochter Julia bijna dagelijks de vraag of zij de zaak later overneemt, aangezien ze de hotelschool doet. Maar zover is het nog niet. „Als ze morgen ergens anders wil werken, dan moet ze dat doen.”
50ste verjaardag
Om de 50ste verjaardag van Italia te vieren, organiseren Julia en Sabina een ‘Italia Famiglia’ op 25 en 26 maart. Het restaurant wordt vol gezet met lange tafels voor honderd gasten en ze serveren een driegangendiner. Opgeven kan via info@pizzeriaitaliagroningen.nl. Sabina en Julia hopen op veel gasten komen die al jaren bij Italia komen.
