'Wondermiddeltjes' tegen verkoudheid getest: werken ze wel of niet?

Zodra je een verkoudheid of erger, de griep, te pakken hebt, kan je eigenlijk weinig meer doen dan rust houden en de symptomen uitzitten. „Uitzieken is het enige medicijn en neem zeker geen antibiotica tegen een verkoudheid of griep”, benadrukt professor huisartsengeneeskunde Dirk Devroey van de Vrije Universiteit Brussel (VUB). „Antibiotica helpen alleen tegen bacteriële infecties.”

Je kan wel middelen nemen om de ongemakken even te verzachten, maar van geen enkel middel ga je snéller genezen. „Verwacht geen wonderen. Een verkoudheid of griep duurt al gauw zeven dagen. En ben je een roker, dan zal je wat langer moeten uitzieken.”

„Elke warme drank zal helpen om het virus in je lichaam te kalmeren”, aldus Devroey, „tenminste, als je geen koorts hebt. Zodra je koorts hebt, zal ook een warme drank weinig hulp bieden. Drink warme soep – en nee, dat hoeft niet perse kippensoep te zijn – gember- of andere thee, bouillon, warme melk. De warmte zorgt dat je lichaamstemperatuur stijgt. Op die manier gaan de virussen zich minder snel vermenigvuldigen en gaat je lichaam die gemakkelijker kunnen afbreken. Je herstelt dan iets minder traag, maar verwacht geen wonderen. Je zal niet plots twee dagen eerder genezen zijn.”

Devroey heeft nog een opvallende tip: warme wijn. „Jawel, dat is nog iets van je opa wellicht, maar dat kan geen kwaad”, stelt de professor. „Ik raad natuurlijk niet aan om massaal alcohol te consumeren, maar een warme wijn is niet slecht. Je lichaamstemperatuur gaat omhoog en dat houdt de virussen tegen om verder te groeien. In de vroegere hoestsiropen zat tot het begin van de jaren 90 vaak ook een klein percentage alcohol. Dat is helemaal niet gevaarlijk.”

Als we dan toch aan de warme dranken zitten: hoort daar dan honing in? „Honing is een product dat nuttig is bij wondverzorging, maar het heeft geen speciale krachten in de strijd tegen griep of een verkoudheid. Het zal de keelpijn een beetje verzachten, maar dat geldt voor elke warme drank, of er nu wel of geen honing bij zit.”

Zink of andere supplementen gaan je niet helpen om sneller van een verkoudheid te genezen. „Zink geef je aan mensen die een tekort hebben, bijvoorbeeld aan mensen met een chronische ontsteking van de darm, maar niet aan mensen met een griep.”

„Simpel, maar het beste medicijn. Slaap, rust uit en houd je lichaam warm, in je bed of onder een dekentje en dan verloopt je herstel iets minder moeizaam. De warmte zorgt er voor dat de virussen zich, net zoals bij warme dranken, minder snel kunnen vermenigvuldigen.”

„Wanneer je last hebt van een verstopte neus zal dampen er voor zorgen dat je neus vrij wordt gemaakt. Dat hoeft niet met eucalyptus, water is voldoende.”

„Bij griep en een verstopte neus helpt het om een zoutoplossing door je neus te spuiten, want zout heeft een slijmverdunnend effect. Je hoeft het middeltje niet meteen bij de apotheker te kopen, je kan het zelf maken door water en zout te mengen. Doe dat drie keer per dag en je vermindert de irritatie van je neus.”

Dit helpt om koorts of spierpijn te verminderen, maar je geneest er niet sneller van. „Integendeel: de temperatuur in je lichaam gaat dalen, terwijl je net wil dat die stijgt om de vermenigvuldiging van het virus tegen te gaan.” Door pijnstillers in te nemen, ga je tegen je natuurlijke weerstand in. „Ik raad het dus niet aan, behalve voor mensen die koorts hebben boven de 39 graden”, aldus de professor.

Hetzelfde geldt voor Ibuprofen. „De koorts zal dalen en een ontsteking zal geremd worden, zoals bijvoorbeeld bij keelpijn wanneer je klieren gezwollen zijn. Maar het verlaagt je lichaamstemperatuur, terwijl je je lichaamstemperatuur moet verhogen om die virussen af te remmen. Je zal je misschien wat comfortabeler voelen, maar je zal langer ziek zijn. Dat scheelt ongeveer een dag. Met Ibuprofen moet je ook nog opletten voor bijwerkingen zoals maagpijn of de verhoging van de bloeddruk.”

„Knoflook is lekker in een sausje, maar door twee teentjes te eten ga je niet sneller genezen zoals wel eens wordt beweerd”, ontkracht de professor. „Ook een gesneden ui naast je nachtkastje leggen zal weinig oplossen. Het zal sommige mensen helpen die met een verstopte neus kampen, maar je verkoudheid lost niet sneller op door met een ui naast je bed te slapen.”

„Levertraan bevat veel vitamine A en D, maar je geneest er niet sneller van.”

Last van keelpijn? Ook nu hoef je niet meteen naar de apotheek te snellen voor dure zuigtabletten. „Of je nu zuigt op een snoepje of een tablet van de apotheek, maakt niet uit. Het is vooral het zuigende effect dat verlichting geeft, omdat het speeksel in je mond ervoor zorgt dat je keelpijn tijdelijk vermindert. Ook een ijsje heeft dat effect en geeft verlichting. Meer zelfs, een ijsje zal de zwelling wegwerken. Je kan het vergelijken met het plaatsen van een icepack op een verstuikte enkel. Ook hier wordt dan de zwelling verholpen.”

„In principe heeft niemand in de westerse wereld een gebrek aan vitamine C. Een tekort aan vitamine C dateert nog uit de tijd dat we te weinig gevarieerd aten, maar nu haal je je vitamine C gewoon bij de groenteboer.”

In de handel zijn veel homeopathische middeltjes te vinden, zoals Oscillococcinum. „Het heeft alleen een placebo-effect”, besluit de arts. „Het werkt als je denkt dat het gaat werken, met andere woorden. De gunstige effecten worden veroorzaakt door het placebo-effect en niet door het middel zelf dat geen geneeskrachtige eigenschappen heeft.”