Iraanse demonstranten stappen op de bus naar de veiligheidsconferentie in München. Dennis Venema
Zo’n vijftig Iraniërs zijn vrijdagavond op een bus gestapt naar München. Daar willen ze de stem van het onderdrukte Iraanse volk laten horen bij de internationale veiligheidsconferentie. Ze haken aan bij tienduizenden landgenoten.
„Elke minuut is er één te laat”, zegt Mohammad*. Hij heeft een stapel geplastificeerde posters in zijn handen. Daarom staan foto’s van slachtoffers van de Islamitische Republiek Iran. Zijn vaderland. Hij laat de ene na de andere portretfoto zien. Het zijn vaak jonge mannen die zijn vermoord tijdens de demonstraties in Iran. Ze zijn niet oud geworden, amper – of niet eens – 20.
Op borden om hem heen laten nog meer mensen portretfoto’s zien. ‘Shot at point blank’, staat bij één. De demonstranten kennen veel van de slachtoffers. Soms heeft familie gevraagd of ze de foto willen meenemen naar München van hun doodgeschoten naaste, zodat diens stem daar toch nog op een manier wordt gehoord. „Ouders zeiden tegen mij: ‘neem alsjeblieft zijn foto mee’”, zegt een demonstrant.
Demonstranten dragen posters met de portretfoto's van slachtoffers van het Iraanse regime. Dennis Venema
Vast om één interpunctie
Mohammad stopt even langer bij een vakantiefoto van Hossein Shanbehzadeh in een bos in Iran. „Dat is een vriend van mij. Een editor en komiek.” De man werd opgepakt omdat hij in 2024 op sociale mediaplatform X reageerde onder een bericht van Ali Hosseini Khamenei, de leider van Iran. „Het enige wat hij onder het bericht plaatste, was één interpunctie: een punt. Dat bericht kreeg vele malen meer likes.” Daarop werd Shanbehzadeh beschuldigd van spionage voor Israël en gevangen werd gezet. Waar hij nu is, is onbekend.
Met Shanbehzadeh zitten duizenden andere politieke gevangen vast. De laatste maanden sinds de opstand zijn dat er een stuk meer geworden. Op sommige demonstranten, wordt jacht gemaakt zeggen de Iraniërs in Groningen.
Internationale gemeenschap
Een Iraanse demonstrant draagt een doktersjas met daarop de foto's van slachtoffers van het Iraanse geweld, links Sarvin. Dennis Venema
Wie in de gevangenis belandt, heeft grote kans om vermoord te worden, zegt Sarvin. Zij is één van de organisatoren van de busreis naar München. Daar is zaterdag de internationale veiligheidsconferentie waar tal van wereldleiders en meer dan honderd landen samenkomen.
Ook Reza Pahlavi, de verbannen prins van Iran is daarbij. In hem zien veel Iraniërs een man die Iran een betere toekomst in kan leiden. Sarvin schat dat alleen al uit Nederland zo’n 20 bussen komen. Maar de Iraniërs komen uit de hele wereld. „Mijn nicht vliegt uit de Verenigde Staten naar München.”
Iran staat bij de veiligheidsconferentie bij veel (wereld)leiders op de agenda. Hij ontwikkelt onder andere Shahad-drones die het Russische leger inzet in Oekraïne, het land financierde ook Hamas. „Zij maakten 7 oktober mogelijk”, verwijst ze naar het bloedbad dat in Israël werd aangericht in 2023. Als je het over een veilige wereld hebt, heb je het volgens de demonstranten niet over het Iraanse Regime.
Het volk wil een democratie in Iran, zeggen de betogers. Dennis Venema
„Wij hopen duidelijk te maken aan alle landen dat ze niet met de Iraanse republiek in gesprek moeten, maar met het volk van Iran”, zegt Sarvin. Tijdens de protesten afgelopen maand, riepen veel protestanten de naam van Pahlavi. „Je zag het ook op veel muren terug. Het volk heeft een leider voor een transitieperiode naar een democratie en een oppositieleider. De toekomst van Iran moet worden bepaald door het volk.” Ze denkt dat het land op het punt staat te kantelen, dat het regime omver geworpen kan worden dankzij internationale hulp.
Het is spannend om te demonstreren, wie weet wat het Iraanse regime allemaal in de gaten houdt, weten de Iraniers. Toch vinden ze het waard. „We gaan om samen te staan met onze mensen en om hun stem te laten horen”, zegt één.
‘Twee keer de Euroborg vol doden’
In de bus zitten Iraniërs die in Nederland werken, studeren of asiel hebben aangevraagd. „Ze maken mensen dood in de gevangenis. Maar ze zeggen dat die mensen zijn omgekomen tijdens de demonstraties.” Ook dokters die gewonden hielpen ontkomen niet aan de terreur, zegt één van de demonstranten. Ze draagt een witte doktersjas met daarop foto’s van slachtoffers. Sommige zijn nog kind. Op haar jas heeft ze geborduurd: ‘Saving lives is not a crime’.
Terug naar Mohammad. Hij wil de moordpartijen van de afgelopen periode in perspectief zetten. „Het aantal mensen dat dit jaar is vermoord, is twee maal wat er in het voetbalstadion van Groningen past (de Euroborg red.)” Nog meer zitten gevangen, met vrees voor hun leven. Vandaar, geen seconde te verliezen, vinden de demonstranten.
*Dagblad van het Noorden verhult de namen van de demonstranten omdat zij of hun familieleden in gevaar kunnen komen in Iran.