Deze kale betonvlakte in Groningen krijgt een groene metamorfose

Het nieuwe Damsterplein wordt een langgerekte groene oase. Over bijna de hele lengte komt een brede strook met gras, bomen, struiken en planten, precies op de plek waar vroeger het Damsterdiep liep. Onder de grond komt een opvangsysteem voor regenwater dat het groen automatisch van water voorziet.

Door de metamorfose moet het plein in de zomer flink koeler worden dan nu, zegt projectleider Hedwig de Boer van de gemeente Groningen. Als de gemeenteraad akkoord gaat met het plan, dat zo’n 3 miljoen euro kost, wordt na jaren overleg en uitstel eindelijk de daad bij het woord gevoegd.

In tegenstelling tot veel andere pleinen in de stad is het Damsterplein nog piepjong. Het werd iets meer dan tien jaar geleden opgeleverd als evenemententerrein voor maximaal 3000 bezoekers. Een plek voor intieme concerten of live orkesten. Maar als evenemententerrein is het een mislukking, mede door het vele verkeer van en naar de binnenstad.

Wat overbleef was een doodsaaie stenen vlakte aan de rand van het stadscentrum bovenop de Damsterdiep-parkeergarage. Een plek waar wateroverlast dreigt bij een hoosbui en het in de zomer bloedheet kan worden. Metingen lieten dit jaar temperaturen tot 52 graden Celsius zien.

„Dat is de stralingstemperatuur die de stenen afgeven”, zegt klimaatadaptatie-onderzoeker Allard Roest van hogeschool de Hanze. „Dat komt ook door het materiaalgebruik, zoals de zwarte stenen.” Dat dit stukje stad eindelijk aangepakt wordt, juicht Roest van harte toe. „Een meer dan goede zaak”, noemt hij het. Met een kleine lach: „Ik snap niet dat het ooit zo is opgeleverd.”

De eerste plannen voor een nieuw Damsterplein dateren al van voor de coronatijd. Toen werd de operatie nog op 1,8 miljoen euro geschat. Maar de pandemie vertraagde de boel. Daarnaast waren er meer gesprekken met omwonenden en buurtverenigingen nodig dan gedacht. „Wij wilden het met omwonenden hebben over vergroening”, herinnert projectleider De Boer zich. „Maar de buurt wilde het eerst hebben over verkeersveiligheid.”

„Het liefst hadden wij alle verkeersstromen naar de zuidkant verplaatst”, verklaart voorzitter Amrut Sijbolts van de Bewonersorganisatie Binnenstad-Oost. De noordkant, waar meer horeca en winkels zitten, zou dan autoluw worden. „Want je kunt wel een plein ontwikkelen, maar als de wegen daaromheen er niet bij passen nodigt het niet uit om daar te verblijven.” De vergroening juicht de buurt alleen maar toe, benadrukt Sijbolts.

Al die gesprekken met de buurt waren noodzakelijk om een LIFE-subsidie voor klimaatprojecten uit Brussel te krijgen. Europa neemt 1 miljoen euro van de kosten voor haar rekening. Maar in de tussentijd liepen de prijzen wel op. De begrootte 1,8 miljoen ging in al die jaren een keer over de kop, zegt De Boer. Door her en der aan het plan te schaven, is dat teruggebracht tot zo’n 3 miljoen euro.

Een oplossing voor het verkeer kwam er overigens niet. De Boer legt uit: „Het is een hoogwaardige ov-route. Met al het verkeer aan de zuidkant kunnen bussen elkaar in de bocht rondom het gebouw van Nijestee niet passeren.” De nabijheid van het UMCG, met regelmatig ambulanceverkeer, beïnvloedt bovendien de doorstroming. Om de bewoners tegemoet te komen, moet de zuidkant van het Damsterplein een 30 kilometerzone worden. De Boer: „Als je hier echt iets wilt veranderen, moet de verkeersintensiteit omlaag.”

De vergroening van het Damsterplein is een uitdaging. Op sommige plekken zit maar veertig centimeter tussen het dak van de parkeergarage en het maaiveld. „Als we bomen willen planten, moeten we grond toevoegen en de hoogte in”, zegt De Boer. De berekeningen laten zien dat de temperatuur van het Damsterplein drastisch omlaaggaat als het bomen en struiken heeft. Met de ondergrondse opvangbakken wordt ook wateroverlast aangepakt.

Haast is geboden. Voor de Europese subsidie moet het werk eigenlijk in de eerste helft van 2026 klaar zijn. „We willen daarover nog wel met Brussel in gesprek, want dat komt heel slecht uit met het plantseizoen”, zegt De Boer. „Maar als alles klaar is, hoop ik dat we het Damsterplein niet meer herkennen.”