VAAF vangt Aletta Jacobs in woord en beeld. 'Aletta was ook echt punk. Wij strijden voor dezelfde waarden als zij deed'

Cisca Wijmenga, rector magnificus van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), straalt als ze opkijkt naar de serieuze blik van Aletta Jacobs. De muurschildering beslaat een volledige buitenmuur van de universiteitsbibliotheek, waarop de eerste studente van Nederland meerdere keren te zien is. Studenten die langs slenteren zien vier verdiepingen vol anonieme, gezichtsloze mannen, met Jacobs als kleurrijk middelpunt.

De beroemde feministe is nog een keer te zien, dit keer in portretvorm met felle paarse achtergrond. Hier is de tekst op haar shirt echter de blikvanger: ‘Studying is for ugly girls’. Het is de Engelse versie van een uitspraak van een mannelijke student, destijds in een studentenkrant. De volledige quote is, in het Nederlands, onderop te lezen. De goede kijker ziet op de vierde verdieping een handtekening en een schets van Jacobs prijken.

Lotte Masker en Jonna Bo Lammers, oftewel de vrouwen van VAAF, krijgen gelijk de lachers op hun hand als zij hun eerste schetsen laten zien. Aletta Jacobs met armen als eierstokken bijvoorbeeld, heftige kleuren alom. Toch ligt dat er nauwelijks te dicht bovenop volgens de kunstenaars. „Aletta was ook echt punk, ze moest echt tegen de status quo aanschoppen om verder te komen. Hoe gek het ook klinkt, wij lopen vaak nog tegen dezelfde obstakels aan als zij destijds. Door haar op zo’n manier af te beelden komen mensen in gesprek over waar ze voor vocht.”

Ook die spraakmakende quote is nog altijd relevant, hoewel hij volgens Lotte en Jonna zeker niet opgaat. „Zo’n uitspraak als deze zal niemand meer doen, maar slutshamen gebeurt nog vaak. Over opmerkingen als Donald Trump’s ‘grab them by the pussy’ struikelen vrouwen nog altijd. Wij vinden Aletta Jacobs een mooie, stoere vrouw, dus de quote gaat duidelijk niet op. Voor wie dat wel denkt: kunst hoort te schuren, dus als dit iets oproept dan was dat zeker de bedoeling.”

Als de kunstenaars worden gefeliciteerd door vrienden en familie gaan veel stemmen op over hoe mooi de muurschildering geworden is. VAAF was zelf ook positief verrast door de lovende reacties, ook al tijdens het schilderen. Toch waren de twee zich wel bewust van een negatieve tweet, geplaatst door erfgoedvereniging Heemschut. Die plaatste Gijsbert Boekschoten,secretaris van de vereniging echter direct in context: „Wij zijn zeker niet tegen muurschilderingen, wij juichen kunst in de stad juist toe. Het viel ons echter op dat de gemeente geen vergunning heeft aangevraagd voor dit kunstwerk, waardoor de omwonenden helemaal geen inspraak hadden.”

Heemschut vindt dat dat wel had gemoeten. De gemeente zegt dat zij toestemming hebben van de welstand, waardoor geen vergunning nodig is. „Bij het universiteitsmuseum komt ook een muurschildering. Omdat dat een monument is wordt daar wel een vergunning voor aangevraagd. Alleen tegen zoiets kijkt niemand de hele dag aan, de omwonenden van dit kunstwerk wel. Je mag bijna niks in de binnenstad als bewoner, maar dit kan wel zonder hoor en wederhoor. Wij vinden dat krom, de burger moet gewoon inspraak hebben.”

Op het kunstwerk van Aletta Jacobs volgen er nog vier, verspreid door de Groningse binnenstad. Iedere schildering is van de hand van een andere kunstenaar. Nummer twee wordt volgende maand al onthuld. Waar die te zien is? De gemeente wil er nog niets over kwijt.

De onthulling vormt het staartje van het ‘Aletta-jaar’. 150 jaar geleden was Jacobs de eerste vrouwelijke student in Nederland die een diploma behaalde; ze kreeg daarvoor speciaal toestemming van Thorbecke. De Universiteit greep dit jubileum aan om vrouwen in de wetenschap in het zonnetje te zetten.

Terwijl Jacobs in 1871 streed voor het vrouwenkiesrecht woedt er ook in de 21ste eeuw nog een felle strijd over de rechten van vrouwen. Rebecca Gomperts, winnaar van de Aletta Jacobsprijs tijdens het ‘Aletta-jaar’, is wereldwijd voorvechter van het recht op abortus. Als oprichter van Women on Waves voer zij jarenlang naar landen waar abortus verboden is, om hen in internationale wateren medische hulp te kunnen bieden.