Het dak van Tuinland (voorgrond) wordt mogelijk onderdeel van een energiehub rond de Peizerweg. Qbuzz wil daar met zijn stalling (achtergrond) ook een bijdrage aan leveren. Foto: Jaspar Moulijn
Steeds meer bedrijven proberen in Groningen samen met de gemeente alternatieven te bedenken voor het haperende elektriciteitsnet.
Een groot dak vol leggen met zonnepanelen en de stroom delen met de buren. Bedrijvenpark Peizerweg in Groningen heeft zo’n plan. Gemeente en bedrijven hopen problemen met het overvolle stroomnet ermee te omzeilen en de energietransitie op gang te houden.
Gasbesparing ging voor
Op het reusachtige dak van Tuinland is ruimte voor 12.500 vierkante meter aan zonnepanelen. Experts rekenden jaren geleden al uit dat zo’n investering financieel uit kan, hoewel Tuinland maar een deel van de stroom zelf nodig heeft.
Dat de panelen er nog niet liggen, komt volgens operationeel directeur Constante Roman omdat het bedrijf eerst zijn gasverbruik wilde verminderen. „Dat is met isolatie, slim gebruik en warmtepompen teruggebracht van 140.000 naar 65.000 kubieke meter. Nu is het tijd voor zonnestroom. Dat is maatschappelijk en voor onze eigen toekomst belangrijk: klanten vragen om duurzaamheid.”
Grote zorgen over gevolgen
In de praktijk is de aanleg van een zonnepark niet zo gemakkelijk omdat het elektriciteitsnet vol zit. Nieuwe groene stroom kan soms geen kant op: bestaande zonneparken worden soms afgeschakeld omdat hun stroom het net niet op kan.
Wie goed oplet, ziet panden leegstaan omdat grootverbruikers lang moeten wachten op een nieuwe aansluiting. „Bedrijven kopen bijna geen nieuwbouwkavels meer omdat ze geen aansluiting krijgen”, zegt Hanna van der Heide - de Vries, projectmanager energietransitie. Bij de gemeente vrezen ze dat ook particulieren, scholen en andere instellingen de komende jaren met de problemen worden geconfronteerd.
Ze ziet zelfs wachtlijsten op bedrijvenpark Westpoort om de hoek van hoogspanningsstation Vierverlaten, een van onze grootste ‘stopcontacten’. „Netbeheerders moeten hun netwerken verzwaren en uitbreiden voor de vele nieuwe zonnepanelen, windmolens, warmtepompen en laadpalen. Daarbij kampen ze met tekorten aan technisch personeel en lange vergunningprocedures.”
Hanna van der Heide- de Vries begeleidt de plannen voor energiehub Peizerweg als gemeentelijk projectmanager energietrasitie. Foto: DVHN
Risico’s in kaart brengen
De gemeente maakt zich inmiddels zorgen over de economische gevolgen, zegt Van der Heide - de Vries. „Het gaat niet alleen om nieuwbouw. Je zult maar een extra productielijn nodig hebben om de toekomst van je bedrijf veilig te stellen en de benodigde stroom niet krijgen.”
Groningen en Enexis tuigen een gezamenlijk ‘bouwteam’ op om de vergunningprocedures voor het verzwaren van het elektriciteitsnet te versnellen. Ze zoeken bovendien op verschillende locaties met kenniscentrum Entrance en de vijf bedrijvenverenigingen naar oplossingen. Zoals energiehubs die de impact van netcongestie verzachten.
Van der Heide - de Vries: „Het project Groningen Stroomt Door brengt toekomstplannen en bijbehorende energiebehoeftes in kaart. Zo proberen we de risico’s op netcongestie in te schatten en gebiedsgerichte oplossingen te bedenken”.
Die gaan over het slim onderling verdelen van de capaciteit. „Bedrijven gebruiken hun volledige aansluiting meestal niet op elk moment van de dag. Daardoor heeft het bestaande elektriciteitsnet bij samenwerking vaak nog ruimte. Bij succes rollen we deze werkwijze uit over de hele gemeente.”
‘Geweldig dat gemeente meedenkt’
De Peizerweg is een van deze locaties en bij Tuinland zijn ze zeer te spreken over het initiatief, zegt Roman. „Netcongestie is geen onderwerp waar een doorsnee ondernemer verstand van heeft en mee bezig wil zijn. Maar het is wel nodig. Geweldig dat de gemeente ons bij de hand neemt en met elkaar in contact brengt.”
Andersom is de gemeente blij met Tuinland, zegt Van der Heide- de Vries. „Groningen wil CO2 neutraal zijn in 2035. Daar is heel veel meer groene stroom voor nodig. Als die op lege bedrijfsdaken wordt opgewekt, is dat alleen maar mooi. Daar zijn er nog heel veel van.”
Via de gemeente zitten inmiddels verschillende ondernemers aan de Peizerweg met elkaar aan tafel. Overbuurman Qbuzz ziet zijn elektrische bussen al op de groene stroom van Tuinland rijden.
Directeur Constante Roman van Tuinland aan de Peizerweg in Groningen wil de stroom van zijn toekomstige zonnedak delen met de buren. Eigen foto
Volop bezwaren
Maar tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren. Deze zin van Willem Elsschot (1882-1960), in 2014 verkozen tot mooiste onvergankelijke zin uit de Nederlandse literatuur, geldt anno 2024 onder meer voor de energietransitie.
Michel van der Mark, programmadirecteur innovatie bij Qbuzz, weet er alles van. „Leg maar een kabel van Tuinland naar Qbuzz onder de straat door, zou je zeggen. Technisch kan dat. Maar contractueel, juridisch en wettelijk is het delen van stroom een taai onderwerp.”
Het busbedrijf kan laadprocessen aanpassen aan het stroomgebruik in de omgeving. „We kunnen een deel van onze capaciteit laten gebruiken door buren. Of stroom tijdelijk opslaan in gebruikte batterijen en op een ander moment van de dag gebruiken”, zegt Van der Mark.
Op het nieuwe deel van de pas uitgebreide stalling is ruimte voor twee zeecontainers die gevuld kunnen worden met de eerste generatie busbatterijen. Qbuzz vervangt ze als ze onder een bepaald vermogen komen. Ook het OV-bureau Groningen Drenthe, die eigenaar is van de stalling, is volgens hem enthousiast.
„Het openbaar busvervoer wil in 2030 volledig duurzaam zijn. Dat wordt landelijk een klus door de problemen met het elektriciteitsnet. Het lukt ons in Groningen en Drenthe wel. Wij zijn er vroeg mee begonnen en al een eind op weg. Maar voor de grote uitbreiding van het aantal laadpalen dit en volgend jaar, waren we ook maar net op tijd. De aanvragen hadden geen week later de deur uit gemoeten.”
Buurtaccu
Bij Tuinland en Qbuzz zijn inmiddels ook woningstichting Patrimonium, Vesta Woonforum en bedrijfsverzamelgebouw Peizerweg 97 (voorheen Alfa Laval) aangeschoven. Het zou Van der Mark niet verbazen als meer bedrijven volgen.
„Iedereen gaat aan de slag met energietransitie. Met samenwerking kun je vraag en aanbod slim verdelen en doe je ideeën op.” Zo ontstond het plan om ook bij Tuinland een zeecontainer met busaccu’s te plaatsen. „De Energiehub kan die buurtaccu waarschijnlijk goed gebruiken voor het opladen van kleinere bedrijfswagens.”
Met goede wil is veel mogelijk, zegt Van der Mark. „Maar je maakt jezelf deels afhankelijk van anderen. Daar horen afspraken bij over wie wanneer hoeveel gebruikt, en die moeten juridisch kloppen. Daar zie ik een blijvende rol voor de overheid.”
Michel van der Mark is programmadirecteur innovatie van Qbuzz Nederland. Foto: Marcel Jurian de Jong
Groepstransport
De initiatiefnemers hebben hun hoop gevestigd op zogenaamde ‘groepstransportovereenkomsten’, een van de aangekondigde maatregelen van de Autoriteit Consument & Markt.
Als het technisch mogelijk is (je moet op dezelfde ‘elektriciteitslus’ zitten), kunnen netbeheerders één contract afsluiten met meerdere grootverbruikers. Die mogen vervolgens onderling bepalen hoe ze het afgesproken vermogen gebruiken. Zo ontstaat ruimte op het stroomnet zonder dat uitbreiding nodig is voor elke sporadische stroompiek.
