Een jong kind, ter illustratie. Beeld: Shutterstock
De kinderrechter in Groningen is heel erg geschrokken van uitlatingen van een casemanager van WIJ Groningen in een zaak over een 6-jarig kindje met Down-syndroom. Volgens de medewerker zou er later naar hem worden gekeken als ‘lelijk, dom en mongool’.
Dat staat in een vonnis van kinderrechter Bart Tromp dat deze week is gepubliceerd door de rechtbank Noord-Nederland. Aan Tromp is een zaak voorgelegd over een gescheiden gezin met twee kinderen, van wie het zesjarig zoontje het syndroom van Down heeft. De vader zou graag meer contact willen met zijn kinderen.
Voor een rapport aan de rechter besprak de Raad van de Kinderbescherming de zaak ook met de casemanager van WIJ Groningen, dat ondersteuning biedt aan alle inwoners van de stad en dus ook aan de moeder aan haar zoon.
‘Niet meer zo schattig’
In het rapport van de Raad wordt de WIJ-medewerker geciteerd: ‘Het kind is tot op heden een allemansvriend. Hij danst, maakt grapjes en oogt schattig. Echter, als hij een paar jaar ouder is, is hij niet meer zo schattig. In de regel wordt dan anders naar deze kinderen gekeken, veel meer als ‘lelijk, dom en een mongool’. Dat houdt in, dat hij van het voetstuk gaat vallen waar hij nu nog op staat.’
De schellen lijken de rechter van de ogen te vallen, blijkt uit zijn reactie in de uitspraak. ,,Ik ben heel erg geschrokken hoe kennelijk het WIJ-team van de gemeente denkt en spreekt over een zesjarig kind. Ik kan niet begrijpen hoe professionals in de jeugdzorg op deze wijze denken en praten over kinderen.’’
‘Niet professioneel’
Hij stelt zich voor hoe overstuur ouders raken ,,als zij teruglezen hoe de hulpverlening kennelijk over een jong en kwetsbaar kind denkt en over zijn toekomst oordeelt.’’ De rechter vindt het ook niet professioneel dat met ‘grote stelligheid’ de toekomst van een jong en kwetsbaar kind met ‘zoveel negativiteit wordt beschreven’.
Ook de Raad van de Kinderbescherming krijgt een tik op de vingers. ,,De rechter vraagt aandacht voor deze wijze van typering van kinderen en hij verzoekt de Raad om terug te koppelen aan de gemeente Groningen om - ook al wordt kennelijk op deze wijze gedacht en gesproken over jonge kwetsbare kinderen - dat tenminste op een meer diplomatieke wijze te verwoorden.’’
Geth Kuin, directeur Innovatie en Ontwikkeling bij WIJ Groningen, zou de genoemde woorden zelf niet opnieuw in de mond nemen, maar stelt dat ze ‘in een context zijn gezegd’. ,,Het komt uit een gesprek met de moeder van het kind. We weten dat kinderen met dit syndroom zich meestal niet verder ontwikkelen. Op latere leeftijd wordt bepaald gedrag anders opgevat door mensen.’’
Maar waarom de woorden ‘lelijk, dom en mongool’ zijn gebruikt, laat staan opgeschreven? ,,Er wordt soms met directe woorden gesproken’’, zegt Kuin. ,,Ik vind het geen mooie woorden, maar het heeft zijn doel gehad. Onze casemanager werkt al vijf jaar bij dit gezin en de moeder staat achter deze woorden, in die context. Zij voelde zich ook niet beledigd.’’
‘Past niet bij professionele jeugdhulpverlener’
Gebiedsmanager Robert Vonk van de noordelijke Raad voor de Kinderbescherming zegt dat dergelijke woorden ‘niet passen bij professionele jeugdhulpverleners als WIJ’. Dit sprak hij woensdag ook uit tegen Kuin. ,,Je kunt niet zeggen over een kind met downsyndroom dat hij op een gegeven moment van zijn voetstuk gaat vallen en dat hij dan gezien wordt als lelijk en dom. Context of geen context: dit kun je niet zeggen.’’
Toch namen medewerkers van de Raad het taalgebruik over in hun verslag naar de rechter. ,,Ook al is dit tegen de moeder gezegd, dan nog hadden wij moeten zeggen: zo gaan we dat niet opschrijven’’, geeft Vonk toe. ,,Deze bewoordingen hadden wij nooit over moeten nemen als Raad. Daarom snap ik de verbazing en de verschrikte reactie van de rechter heel goed.’’
Nadat het verslag bij de rechter lag, wilden zowel WIJ als de Raad het laten aanpassen. Maar de rechter stond een rectificatie niet toe omdat de rechtszaak al liep. ,,Daar zijn we niet blij mee’’, zegt WIJ-directeur Kuin.
Beide instanties willen samen ‘reflecteren’ op de zaak. ,,In de toekomst willen we beter kijken naar onze rapportages’’, aldus Kuin. ,,Want soms kan iets in een context achteraf anders worden uitgelegd.’’
De Raad van de Kinderbescherming gaat deze zaak bespreken met haar medewerkers. Vonk: ,,Om te kijken of we dit breder kunnen trekken. Een argeloze ouder die dit leest, zou zich doodschrikken. We schrijven rapportages voor ouders, daar moeten we ons te allen tijde bewust van zijn.’’
Contactherstel voorlopig uitgesteld
Een besluit over het herstellen van het contact tussen vader en zoon is door de rechter voorlopig uitgesteld. Onlangs besloot de school van het jongetje dat hij niet meer past in het reguliere onderwijs. ,,Een wisseling van school zal een grote verandering inhouden in het leven van het kind en er zal moeten blijken hoe hij daarop gaat reageren. Hij moet de tijd en ruimte krijgen om daaraan te wennen voordat een contactherstel mogelijk aan de orde kan zijn’’, oordeelde Tromp.
