Dreumesen met overgewicht vanwege patat en cola op het menu, jongvolwassenen die geen idee hebben hoeveel suiker ze binnen krijgen. Nog even en twee op de drie Nederlanders is te dik. Valt het tij te keren? ,,Leer koken en eet aan tafel.’’
De oliebollenkraam kan ze niet voorbijfietsen zonder spontaan zin te krijgen in een oliebol. ,,Maar wat haalt je lijf daaruit aan voedingsstoffen? Een oliebol is wit meel en olie. Best vullend, dus je gezonde boterham laat je staan’’, zegt voedingswetenschapper Eva Corpeleijn (48) van de RUG.
Ze reageert op de voorspelling van het RIVM dat 64 procent van de Nederlanders in 2050 te dik is. Verontrustend, vindt Corpeleijn, maar ze schrikt er niet van.
Want in haar onderzoek ziet ze hoe hard obesitas oploopt, hoe sterk overgewicht - de voorloper van obesitas - toeneemt. ,,In sommige delen van Groningen en Drenthe kampt 20 procent van de 5-jarigen met overgewicht. Dan ben je al jong begonnen met p, p, p: pizza, patat, pannenkoeken en hartige snacks zoals frikandellen, kaassoufleetjes en knakworstjes.’’
‘We kunnen de gezonde levensstijl niet aan de burger overlaten’
Ze ziet ook hoe 18- tot 30-jarigen het meest aankomen door ongezonde voeding. ,,Ze eten te weinig groente, fruit en volkorenbrood. Ze krijgen te veel suikerhoudende dranken, bewerkt vlees en gefrituurde snacks. Moet je kijken hoe snel het aantal fastfoodrestaurants is toegenomen, hoe laagdrempelig afhaalmaaltijden zijn geworden.’’
Stel, Corpeleijn zou minister van gezondheid zijn. Wat zou ze dan onmiddellijk doen? ,,Ik zou met economische zaken om tafel willen. Als wij als samenleving ons hoofd boven water willen houden, dan moeten we gezonde mensen hebben. De generaties die eraan komen, moeten economisch meer dragen. We kunnen de gezonde levensstijl niet aan de burger overlaten. Daar moeten we beleid op maken.’’
Supermarkten wachten op elkaar
Klopt, stelt hoogleraar gezondheidseconomie Jochen Mierau (41). ,,We moeten harde doelen stellen en die ook nakomen, net als wanneer het over de begrotingsdoelen gaat. Komen we die niet na, dan treft de Tweede Kamer maatregelen.’’
Volgens hem helpt suikerbelasting, net als het beperken van het aantal fastfoodzaken. ,,Al die maatregelen liggen op de plank, maar er is onvoldoende politieke druk om ze werkelijk door te voeren. Dat een groot deel van de producten in de supermarkt ongezond is, zou natuurlijk aangepakt moeten worden ter bescherming van de volksgezondheid. Maar de supermarkten wachten op elkaar.’’
Zelf tracht Mierau gezond te leven door altijd de fiets te pakken en verse producten te kopen. En ja, hij zondigt ook wel eens. Hij kan slecht afblijven van cheese onion chips.
‘De mens is van nature een luie overeter’
Personal trainer Joeri Zwart (36) opende ruim twee jaar geleden een sportschool waar mensen naartoe komen om hun lijf te trainen. En af te vallen. Volgens hem is het ministerie van gezondheid verplicht om aan de gezondheid van de burger te denken. Hij denkt dat een financiële prikkel werkt. Ongezonde producten duurder maken, gezonde goedkoper.
,,De mens is van nature een luie overeter zodat we een hongersnood zouden kunnen overleven. Maar die strategie dient ons niet meer in onze overvloedige wereld. We blijven maar dooreten, we zijn omgeven door fastfoodketens en supermarkten vol ongezonde producten’’, zegt hij.
Volgens hem kunnen mensen leren hoe ze die overvloed kunnen weerstaan. ,,De een eet vanuit stress te veel, de ander vanwege z’n jeugd. Kennis daarvan én discipline kunnen ervoor zorgen dat je niet meer overeet. Maar afvallen is een van de moeilijkste dingen die er zijn.’’
Hijzelf is geen Bourgondiër, nooit geweest ook. Hij bereidt gezonde maaltijden waarin avocado’s, eieren, noten, groentes, fruit, vlees en gevogelte de hoofdrol spelen. Alleen pure chocolade kan hij niet altijd weerstaan.
,,Overgewicht is als koorts en vertelt ons dat we we niet goed eten en bewegen’’, zegt Gerjan Navis (68). Ze is emeritus-hoogleraar voeding in de geneeskunde van de RUG. Het kwaad van het overgewicht komt volgens haar omdat we te veel van alles eten en te veel ultrabewerkt voedsel naar binnen werken. ,,Daar blijf je van door eten. Het vult niet, maar het maakt wel dik. Denk aan chips en koekjes.’’
Ze bepleit een algehele reset waardoor de gehaaste maatschappij op adem komt, marketing verboden wordt en waarin bewegen bovenaan staat in plaats van elektrisch fietsen en gamen. Bovenal zou ze wensen dat iedereen voedselvaardigheden ontwikkelt.
Naast elk gezondheidscentrum een inlooprestaurant
Daarmee bedoelt ze dat mensen gezond leren eten. ,,Leer koken! Gebruik geen pakjes en zakjes, maar ga naar de markt en doe daar je boodschappen, koop daar je verse groentes. Leer waarvoor je de restjes van je groentes kan gebruiken. Eet aan tafel, prop je eten niet gedachteloos naar binnen. Koop een goed mes. En nee: gezonde voeding is niet duur. De supermarkt verkoopt gemak en daar betaal je voor.’’
Wat zij zou doen als ze minister van gezondheid was? ,,Dan opende ik een inlooprestaurant bij elk gezondheidscentrum waar patiënten drie maanden gratis mogen eten met hun gezin. In de eerste maand eten ze er alleen, in de tweede maand helpen ze mee met boodschappen doen en koken, in de derde maand worden ze buddy van de volgende patiënt en z’n gezin. Daar knapt iedereen van op.’’
