Medewerkers van Q-farms controleren planten in een bloeikamer. Foto: Harry Tielman
Met grote scepsis begonnen de coffeeshops in Groningen vorig jaar juni met de verkoop van legale wiet. Nu zijn ze blij met de wietproef, consumenten ook. Alleen de hasj is niet te pruimen. En er is niet genoeg.
De veelbesproken wietproef gaat maandag een nieuwe fase in. Alle coffeeshops in de stad Groningen en negen andere steden mogen nu alleen nog maar legaal geteelde wiet verkopen. Voor hasj geldt nog twee maanden een uitzondering omdat de legale productie van deze softdrugs nog niet op orde is, zo werd afgelopen week bekend.
Aanvankelijk waren de wietwinkels in Groningen helemaal niet blij dat de gemeente werd geselecteerd voor het Experiment gesloten coffeeshopketen. Toch stapten ze gemakkelijker dan verwacht van hun illegale leveranciers over naar door de overheid gecontroleerde wietkwekers. ,,De kwaliteit van de wiet is goed en de prijzen liggen lager”, zegt Bob van coffeeshop Reykjavik.
Geen hangovers en hoestbuien meer
De onder de strenge voorwaarden geteelde ‘staatswiet’ is inderdaad zoals beloofd veel schoner, is de ervaring van Bob. ,,Er worden geen gekke geurspray’s gebruikt. Van klanten hoor ik dat ze geen last meer hebben van hangovers en rare hoestbuien.” Het gebruik van pesticiden ligt aan banden bij de door de overheid gecontroleerde wiet.
Reykjavik loopt, net als veel andere zaken, al een tijdje voor de troepen uit en verkoopt al maanden vooral ‘staatswiet’. De laatste zakjes van de oude voorraad gingen al in december over de toonbank.
De wiet is dus goed, de hasj niet Bob: ,,Die haalt het niet bij de oude soorten. Een andere smaak en minder effect.” Dat was ook een van de grieven in de brandbrief die coffeeshops uit alle gemeenten stuurden naar de overheid. De kwaliteit van de hasj van de uitverkoren legale telers is beneden de maat en ze produceren nog veel te weinig.
Klachten over hasj hoor je overal. Hasj werd tot voor kort geïmporteerd van buiten Europa, vooral uit Marokko. Deze softdrugs maken is veel bewerkelijker dan wiet (gedroogde bloemen met hars van de cannabisplant). Bij hasj wordt de hars met werkzame stoffen gescheiden uit de bloem en samengeperst.
Van de tien telers met een licentie zit nog een aantal in de opstartfase. De jonge bedrijven beginnen veelal met de productie van wiet en wachten nog even met de bewerkelijke hasj.
Alternatief voor Marokkaanse hasj
Q-farms in Veendam doet het juist andersom. In de immense hightechkwekerij pal naast de N33 bij Veendam is de afgelopen weken hard gewerkt om van de eerste oogst ruim dertig kilo hasj te produceren. Directeur Claas van Os: ,,Wij delen de zorg van de coffeeshops. Wat hasj betreft is er gewoon nog te weinig productie, te weinig keus en slechte kwaliteit.”
Van Os heeft niet de illusie dat zijn bedrijf de Marokkaanse hasj kan namaken. ,,Wij kunnen dat nooit kopiëren, alleen al vanwege de klimaatverschillen.” Hij denkt een goed alternatief te leveren. ,,We hebben gekozen voor een ander procedé, vriezen de verse bloem in voordat we die verder bewerken.” De eerste hasj is geleverd aan twee wietwinkels in Groningen: De Medley en Rag-a-Muffin.
Over een maand gaat bij Q-farms de eerste wiet de deur uit, binnen een half jaar kunnen de afnemers kiezen uit twintig variëteiten. Als de fabriek volop draait wordt duizend kilo hasj per jaar gemaakt en tussen de zeven- en achtduizend kilo wiet.
Drie legale cannabisteelers in Groningen
In de provincie staat een tweede wietfabriek in Nieuw Beerta. Bij Holigram werd eind vorig jaar voor het eerst geoogst. In de stad Groningen is een derde teeltbedrijf in aanbouw. De bedrijven mogen hun producten leveren aan alle 75 coffeeshops in de tien gemeenten die meedoen aan het wietexperiment.
In de brandbrief stelden de coffeeshophouders dat ze ook moeite hebben met inkoop van wiet vanwege productietekorten. Deze maand gaan ook de laatste drie van de tien telers met een licentie van start, waarmee het probleem is opgelost, denkt de minister.
In Groningen leert een rondgang langs de coffeeshops dat ze tot nu toe weinig moeite hebben gehad met aankopen. ,,Af en toe worden producten niet geleverd, maar dat heeft bij ons nog niet voor problemen gezorgd’’, zegt bedrijfsleider Jasper Gressie van Rag-a-Muffin.
De meeste coffeeshophouders zijn blij dat ze nu gewoon ‘netjes’ kunnen inkopen. De verkoop van cannabis werd jarenlang gedoogd, maar teelt en distributie was verboden. De coffeeshops waren aangewezen op illegale telers bij de achterdeur. ,,Nu rijdt een gepantserde auto voor die netjes een voorraadje komt afleveren,” vertelt beveiliger Robert van De Medley. ,,Wel zo veilig en makkelijk.”
Het verbod op illegale hasj is op het laatste moment uitgesteld tot 10 juni. De tien burgemeesters gaven vorige week aan dat dat beter zou zijn voor de openbare orde en veiligheid. Het werd niet met zoveel woorden gezegd, maar de vrees is dat illegale straathandel in de hand wordt gewerkt als coffeeshops niet aan de vraag kunnen voldoen. De wietproef is juist bedoeld om het criminele circuit rond softdrugs uit te bannen.
Wietexperiment
Het wietexperiment in Groningen, Breda, Tilburg, Zaanstad, Almere, Arnhem, Nijmegen, Voorne aan Zee, Heerlen en Maastricht duurt in principe vier jaar. Het was de bedoeling dat de overgangsfase, waarin de coffeeshops gedoogde als gereguleerde wiet mochten verkopen, al in september zou aflopen. Maar die periode werd verlengd omdat de productie nog niet op orde was. Dat geldt nu dus nog twee maanden langer voor hasj.
Het wietexperiment moet uitwijzen of het mogelijk is de productie, distributie en verkoop van cannabis te reguleren. Met als doel vooral de criminaliteit in het circuit uit te bannen. Onderzoekers kijken naast de effecten op criminaliteit, veiligheid en overlast ook naar de gezondheid van gebruikers.