Ruslandexpert Hans van Koningsbrugge Foto: Corné Sparidaens
Hans van Koningsbrugge, hoogleraar Russische Geschiedenis en Politiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, geeft elke zaterdag zijn commentaar op de oorlog in Oekraïne. Vandaag aflevering 234.
„Rusland sluit zich op digitaal vlak steeds meer af van de buitenwereld. Russen konden al geen Facebook en Instagram meer gebruiken. YouTube en WhatsApp zijn eveneens goeddeels geblokkeerd. Telegram, de meest populaire app in Rusland, dreigt nu ook te worden verboden.
Telegram, dat wereldwijd wordt gebruikt, heeft zijn oorsprong in Rusland. De app werd in 2013 opgericht door de broers Nikolaj en Pavel Doerov. Zij waren ook de oprichters van VK, het grootste sociale netwerk van Rusland.
‘Poetin wil critici de pas afsnijden’
Inmiddels is onduidelijk wat de vestigingsplaats is van Telegram. De oprichters houden dat geheim, om zo uit de greep van overheden te blijven. Zo proberen ze ervoor te zorgen dat zij Telegram niet kunnen verplichten gegevens van gebruikers te overhandigen. Telegram presenteert zich als een veiliger berichtendienst dan WhatsApp. Conversaties worden standaard versleuteld opgeslagen op de servers van Telegram.
De Russische overheid heeft al eens geprobeerd Telegram te verbieden. Dat is toen op niets uitgelopen. Het heeft er onder meer mee te maken dat Telegram in Rusland razend populair is, ook in regeringskringen en binnen het Russische leger. Nu is het plan om Telegram per 1 april aan banden te leggen. De achterliggende reden is dat er een grootscheepse militaire mobilisatie op til is. Poetin wil critici de pas afsnijden.
Russen zijn tegenwoordig verplicht om het sociale medium Max op hun telefoon te installeren. Dat is een app die onder toezicht staat van de overheid. Wie kritiek heeft op de regering wordt meteen getraceerd.
‘Verbindingen kwalitatief niet altijd even goed’
De enige mogelijkheid om de censuur in Rusland te omzeilen is te communiceren via VPN (Virtual Private Network). Gebruikers kunnen verbindingen maken met servers over de hele wereld. Hiermee verbergen ze hun locatie. Nadeel is dat de verbindingen kwalitatief niet altijd even goed zijn.
Het Kremlin probeert steeds meer greep te krijgen op de digitale wereld. Het wil het land met een digitaal IJzeren Gordijn van de buitenwereld afschermen. Zo kan het de eigen propaganda zonder tegenwicht onder de bevolking verspreiden.
Als Telegram straks ook in het leger niet langer te gebruiken valt, dan zullen de Russen dat aan het front gaan merken. Ook zal de bevolking dan verstoken blijven van de informatie van militaire bloggers.”
