Rosita (71) uit Warffum leerde gebarentaal voor de wetenschap en de gezelligheid. ‘Je bent een bofkont als je mee mag doen’

Vanuit haar keuken maakt Rosita Kenter (71) een paar gebaren, waar de verslaggever zich geen raad mee weet. „Of je zin hebt in koffie met appelgebak”, verduidelijkt Kenter. „Daar had ik even op geoefend.”

Ze is een van de acht senioren die het afgelopen najaar twaalf weken lang een cursus gebarentaal hebben gedaan. Ze heeft er duidelijk wat van geleerd. „Nou, ik ken de basis en niet veel meer dan dat”, bekent Kenter. „En je moet het onderhouden. Laatst begon ik daarom een gesprekje met een dorpsgenote, die doof is. Zij was wel verrast.”

De cursus heeft Kenter te danken aan onderzoek van neurowetenschapper Eleanor (Ellie) Harding van het UMCG en de Faculteit Letteren van de Rijksuniversiteit. Harding bekijkt hoe sociale en leerzame activiteiten cognitief en sociaal welzijn van ouderen met gehoorverlies beïnvloeden. En ook welke rol het gehoorverlies hier in speelt.

„Als je een nieuwe taal leert, dan worden er nieuwe verbindingen gelegd in de hersenen”, weet Kenter. „Dus het klinkt logisch dat je daarmee veroudering van de hersenen tegengaat.”

Dat is meer dan leuk meegenomen. Maar Kenter vond het vooral gewoon heel gezellig om mee te doen. „Iets nieuws leren, nieuwe mensen ontmoeten. Waarom zou ik dat niet doen?”.

Ze heeft sinds twee jaar een gehoorapparaat. Het gehoor kachelt steeds wat verder achteruit. Ze kan zich goed voorstellen dat leeftijdsgenoten met hetzelfde probleem zich terugtrekken uit het openbare leven, omdat ze het niet fijn vinden dat ze niet alles goed meekrijgen. Of dat geluiden in cafés en restaurants extra hard en schel binnenkomen via het gehoorapparaat.

Voorafgaand aan de cursus gebarentaal in Haren deed ze mee aan een koor onder leiding van een dirigent, ook als onderdeel van Hardings onderzoek. Ze sloten af met een heus concert. En ook de cursus gebarentaal werd afgesloten met een presentatie aan doven en slechthorenden in LUHU, het dovencafé in Groningen.

De gebarentaal werd gegeven door docent Linda Koning, die doof is. „Er werd twee uren lang helemaal niet gesproken”, zegt Kenter. „Aan het begin was het wat giechelig, want je bent dat helemaal niet gewend. Maar even later was het juist heel fijn en zo konden we ons goed concentreren.”

Ook voor Koning is het geven van gebarentaal aan beginnend slechthorende ouderen speciaal, schrijft ze. „Lesgeven aan deze groep is een mooie ervaring geweest voor mij. Ik geef weleens les bij gezinnen waarvan een kind doof of slechthorend is, af en toe sluiten daar ook grootouders bij aan. Maar een groep met uitsluitend 60-plussers is een nieuwe ervaring voor mij. Deze groep was enthousiast en leergierig, waardoor ik als docent ook erg gemotiveerd was.”

Bij het leren van gebarentaal vinden cursisten het vaak het moeilijkst om in beelden te denken in plaats van woorden, merkt Koning. „Gebarentaal is niet slechts een woord vertalen in een gebaar. Het is een prachtige taal met haar eigen grammatica. In gebarentaal gebeurt veel tegelijk: je handen vertellen iets, je gezicht vertelt iets, je lichaam vertelt iets en je ogen hebben een belangrijke rol. Dat dit allemaal tegelijk gebeurt, vindt men soms weleens lastig.”

Hardings onderzoek loopt nog tot eind 2027. Ze heeft in totaal 40 deelnemers nodig uit de doelgroep (60-plus en beginnend slechthorend) die het leuk vinden om mee te doen aan het koor en de cursus gebarentaal en bereid zijn vragenlijsten in te vullen en mee te doen aan cognitieve tests en luistertests. Ze heeft ook een controlegroep nodig, zonder deelname aan het koor en de cursus.

Kenter kan het alleen maar aanbevelen. „Je bent een bofkont als je mee mag doen.”