De foto van de niet bestaande oplichters die meegestuurd wordt in het fakebericht. Foto: DVHN.
Groningse en Drentse buurtpreventieapps, zoals in Beilen en Dwingeloo en Slochteren, waarschuwen er sinds dinsdag voor: oplichters aan de deur die zich voordoen als medewerkers van het Nationaal Instituut voor de Statistiek en de Volkstelling. Maar die oplichters bestaan helemaal niet.
Het waarschuwingsbericht gaat sinds dinsdagochtend van appgroep naar appgroep, te zien aan de melding ‘vaak doorgestuurd’. In de tekst staat onder meer: ‘Ze hebben documenten en briefpapier van het ministerie van Binnenlandse Zaken en beweren dat ze voor de volgende volkstelling moeten controleren of iedereen een geldig identiteitsbewijs heeft. Het zijn dieven.’
‘Ik wil je foto/vingerafdruk maken’
Uitleg is er over de procedure: ‘Iemand komt bij je thuis en zegt: „Ik wil je foto/vingerafdruk maken”, volgens een of ander trucje. Ze hebben een laptop, een biometrisch apparaat en een lijst met alle namen. Ze laten het menu zien en vragen om al deze informatie. Houd er rekening mee dat de overheid geen dergelijk initiatief neemt.’
Bijgevoegd is zelfs een foto van twee mannen in winterjassen met capuchon, maar het beeld zou ook door AI geconstrueerd kunnen zijn. Het bericht besluit met ‘Iedereen moet waakzaam en alert zijn’ en het verzoek om dit door te sturen naar alle buurtgroepen.
Achtduizend groepen in 245 gemeenten
En dat zijn er veel. Nederland kent volgens Whatsapp Buurtpreventie, tegenwoordig aangeduid als wabp, ruim achtduizend groepen in 245 gemeenten. Hoewel het bericht niet klopt, wordt het toch gedeeld, onder het motto: ‘Beter een keer te vaak gedeeld dan te weinig gewaarschuwd.’
Dat instituut voor statistiek en volkstelling bestaat inderdaad niet. Het enige officiële orgaan voor dat soort onderzoeken in Nederland is het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Maar gewaarschuwd wordt voor mensen die in geen enkele plaats zijn gesignaleerd. Het gaat waarschijnlijk om, zoals het wordt genoemd in artikelen in diverse media in heel Nederland, ‘een moderne variant van de kettingbrief’.
Politie krijgt geen meldingen
„Wij weten niet waar het bericht in deze buurtapps vandaan komt'’, zegt een politiewoordvoerder uit het zuiden des lands, ,,het lijkt wel breed verspreid te zijn in de regio en mogelijk ook daarbuiten.”
Het bericht is ook bekend bij de Politie Noord-Nederland, die eveneens in het duister tast over de herkomst. Maar volgens een woordvoerder zijn er geen meldingen over de oplichters binnengekomen.
Matthijs Jansen, een van de beheerders van de appgroep Buurtpreventie Witteveen, heeft het nepbericht niet gedeeld: „Je moet niet preventief zomaar allerlei ‘could be’-dingen doorsturen. Het leidt veelal tot onrust en maakt soms onnodig mensen verdachte die dat niet zijn.”
In de Witteveense app groep is volgens Jansen afgesproken dat alleen dreigende en/of potentieel gevaarlijke situaties worden gedeeld.
„Bij deze gedeelde foto van ‘ verdachte mensen’ zou ik als beheerder eerst aan de initiële deler vragen waar hij/zij de foto vandaan heeft. Als daar geen goed antwoord op komt: niet delen. Andere gebruikers van de eigen appgroep weten dan ook niet hoe hierop te reageren. Het komt elk jaar meerdere keren voor dat mensen nepberichten doorsturen.”
