De sociteit Mutua Fides van sudentenvereniging Vindicat atque Polit aan de Grote Markt in Groningen. Foto: Kees van de Veen
Groningse studentenverenigingen hebben deze week hun handtekening gezet onder een gedragscode tegen wangedrag. Wat staat er zoal in? En wat betekent zo’n krabbel?
Bangalijsten, ontspoorde ontgroeningen, dierenmishandeling: er gaat nogal eens wat mis bij studentenverenigingen. Silvester den Boer, sinds vorig jaar rector van Vindicat, kent de verhalen. Hij zet zich keihard in voor de cultuuromslag die sinds 2017 gaande is binnen zijn vereniging. „Zo’n verandering gaat ontzettend traag. Het ondertekenen van zo’n gedragscode geeft aan dat we er serieus mee bezig zijn.”
Dinsdag ondertekenden 49 van deze studentenverenigingen uit heel Nederland een gedragscode die is opgesteld door de Landelijke Kamer van Verenigingen (LKvV). En dat is hard nodig. Studentenverenigingen zijn populair onder studenten, maar kritiek is er ook.
In 2022 kwam het Amsterdamsch Studenten Corps in het nieuws toen beelden uitlekten van vier mannelijke leden die een speech hielden tijdens een lustrumdiner. Een lid sloot zijn verhaal af met de woorden dat ‘vrouwen niks en niks meer zijn dan een hoer’. In maart lekte bij het Utrechtsch Studentencorps (USC) een zogenaamde bangalijst uit. Een lijst met namen van vrouwen van het Utrechtse vrouwencorps (USV) die worden beoordeeld op hun seksuele prestaties.
‘Signaal dat we het serieus nemen’
Vindicat is een van de Groningse verenigingen die de gedragscode heeft ondertekend. De oudste studentenvereniging van Groningen, met 2200 leden, heeft door de jaren heen een behoorlijke reputatie opgebouwd als het gaat om wangedrag. Denk aan de ‘bangalijsten’ die in 2016 en 2021 bij de vereniging opdoken, of de twee jaarclubs die in coronatijd een bus huurden waarin ze feest vierden alsof er geen sprake was van een pandemie, of de leden die zich misdroegen in een restaurant in Groningen.
De afgelopen jaren zijn binnen Vindicat heel wat veranderingen doorgevoerd. Dat móést ook wel. De Rijksuniversiteit Groningen eiste een cultuurverandering na alle misstanden. In de afgelopen jaren zijn vertrouwenspersonen aangesteld, functies die voorheen alleen voor mannen of vrouwen waren zijn toegankelijk gemaakt voor iedereen, er is aandacht voor grensoverschrijdend gedrag en de vereniging onderhoudt korte lijntjes met bijvoorbeeld de gemeente en de universiteit.
„Veel van de punten in de gedragscode hebben wij al ingevoerd”, legt Den Boer uit. Hij en bestuurslid Isabelle Pit hebben allebei meegeschreven aan de landelijke gedragscode. „We zaten in verschillende werkgroepen en konden vanuit onze ervaring met cultuurveranderingen veel inbrengen. Continuïteit is binnen studentenverenigingen een groot probleem, omdat we elk jaar van bestuur wisselen. Met zo’n gedragscode staat er een duidelijke leidraad op papier die we elk jaar kunnen doorgeven.”
Den Boer is zelf vijf jaar lid. „Ja, eigenlijk heb ik de hele cultuurverandering zelf meegemaakt en ik merk dat dingen zijn veranderd. Ik ben anders naar dingen gaan kijken. Leden zijn zich meer bewust van grenzen van anderen en er is meer aandacht voor mentaal welzijn. Als iemand nu niet lekker in z’n vel zit, wordt daar echt dieper naar doorgevraagd.”
Lastig blijft de communicatie naar leden. „Het is bijvoorbeeld belangrijk dat iedereen weet dat ze een melding kunnen doen en wat er dan met die melding gebeurt. Dat communiceren we wel. Maar dik tweeduizend leden naar je laten luisteren is best lastig.”
Ook andere Groningse studentenverenigingen hebben getekend
De Groningse studentenverenigingen Cleopatra en Dizkartes hebben de gedragscode ook ondertekend. Net als Albertus Magnus, met ruim 2400 leden de grootste vereniging van Groningen. Ook bij Albertus is er in het verleden sprake geweest van wanordelijkheden. Zo vielen er in 2021 vier aspirant-leden flauw tijdens de ontgroening en moesten aspirant-leden bij het dispuut Fluidum in 2007 water drinken uit glazen waar goudvissen in zwommen.
Door dit samen te ondertekenen kun je kennis en ervaringen delen, laat het bestuur weten. „Zo hoeft niet elke vereniging zelf het wiel uit te vinden, kan je van elkaar leren en gezamenlijk stappen zetten”, zegt praeses Shannon van Dingen. Leden van Albertus schreven zelf niet mee aan de code, maar de vereniging heeft wel feedback kunnen geven op eerdere versies en was dus wel betrokken bij de vorming van het stuk.
Van Dingen stelt dat er niet echt nieuwe veranderingen in de gedragscode staan. Net als Vindicat is Albertus al langere tijd bezig met een cultuurverandering waarbij ook grote onderwerpen zoals seksueel overschrijdend gedrag op de agenda staan. De ondertekenaars en de LKvV zijn van plan om jaarlijks te evalueren of de verenigingen zich aan de gedragscode houden.
Een greep uit de maatregelen in de gedragscode
De code telt 10 onderwerpen waar afspraken over zijn gemaakt. Neem bijvoorbeeld het onderwerp duurzaamheid. Zo staat erin dat studentenverenigingen het hergebruiken van (versiering)materialen willen bevorderen, om afval te verminderen.
Ernstige thema’s komen ook aan bod. Hoe ga je als vereniging om met seksueel overschrijdend gedrag, drugsgebruik, agressiviteit en hoe pak je de kennismakingstijd aan? Zo valt te lezen dat de verenigingen op het gebied van agressie onder meer een anoniem meldpunt en een sanctiebeleid willen invoeren.
Wat betreft seksueel overschrijdend gedrag wordt, naast het instellen van een meldpunt, door de verenigingen ingezet op het aankaarten van de ernst van het probleem. Ook op dit gebied moet een sanctiebeleid komen. Het gebruik van drugs wordt niet getolereerd én er wordt een protocol ontwikkeld voor het omgaan met overtredingen van het drugsbeleid.
In de code is een verbod opgenomen op fysiek of geestelijk geweld, discriminatie en seksueel grensoverschrijdend gedrag tijdens de introductieperiode. En staat erin dat aspirant-leden niet gedwongen mogen worden tot handelingen die niet gewenst zijn.
Daarnaast is er aandacht voor het welzijn van de student, zowel mentaal als fysiek en hebben de verenigingen nagedacht over de rol die zij willen vervullen in de maatschappij en de manier waarop ze met elkaar communiceren.
