Pijnbehandeling in UMCG dreigt te sneuvelen. 'Dit is dramatisch'

Revalidatieartsen in heel het land zijn verbijsterd over het bericht van Zorginstituut Nederland dat behandeling van chronische pijn niet langer zou moeten worden vergoed. Het wetenschappelijk bewijs dat het werkt is sinds kort onzeker geworden.Meer dan 33.000 mensen krijgen therapie voor chronische pijn, van wie enkele duizenden in Noord-Nederland. Duizenden andere patiënten staan ervoor op de wachtlijst.

„Al deze mensen zitten nu in grote onzekerheid of hun behandeling wel kan doorgaan”, zegt Jan Geertzen, revalidatiearts en hoofd van de afdeling Revalidatiegeneeskunde van het UMCG en bestuurder van ook Beatrixoord in Haren. „Dit is dramatisch voor patiënten. Het is gewoon schandalig.”

Geertzen heeft geen goed woord over voor de beslissing van het Zorginstituut Nederland. Deze organisatie bepaalt welke zorg door zorgverzekeraars vergoed zou moeten worden. Doorslaggevend hierbij is of behandelingen en medicijnen bewezen werken. Daarbij wordt niet alleen naar de stand van de wetenschap gekeken, maar ook naar de praktijk.

De behandeling van chronische pijn in Nederland is verdeeld over, aan de ene kant, gespecialiseerde revalidatiecentra zoals Revalidatie Friesland en Beatrixoord van het UMCG en aan de andere kant de commerciële zelfstandige behandelcentra (ZBC’s).

Als bestuurslid van Revalidatie Nederland heeft Geertzen jarenlang aan tafel gezeten met Zorginstituut Nederland over de vergoedingen. „Binnen de ZBC’s is veel geld te verdienen. Het is mij duidelijk geworden dat het Zorginstituut gezocht heeft naar manieren om daar wat aan te doen”, zegt Geertzen. ,,Maar dan wel zonder dat het ons zou raken.”

Dat de behandeling van chronische pijn door een multidisciplinair team (arts, psycholoog, ergotherapeut, fysio) werkt, daar twijfelt Geertzen niet aan. „We doen het al meer dan dertig jaar. Als het niet had gewerkt, zouden we er al lang mee zijn gestopt. We zien mensen na onze therapie hun leven weer oppakken en aan het werk gaan.”

Het probleem is de wetenschappelijke basis. Twee van de drie onderzoeken waarop Zorginstituut Nederland concludeerde dat pijnrevalidatie effectief was, zijn recent teruggetrokken. Het Zorginstituut Nederland concludeerde vervolgens dat daarmee de wetenschappelijke basis verviel en de vergoeding kan worden gestopt. Een paar weken geleden werden de revalidatiecentra en de zorgverzekeringen hierover door het Zorginstituut geïnformeerd.

„Na jaren van overleg werd dit zomaar gemeld”, zegt Geertzen. De manier waarop kan bij hem niet op begrip rekenen. Ook inhoudelijk is hij het er niet mee eens. Hij wijst op de randomized controlled trials (rct’s), die jarenlang de gouden standaard waren bij het kijken naar wetenschappelijk bewijs. Daarbij krijgt de ene helft van de patiënten wel een behandeling en de andere niet, waarna je de verschillen analyseert. De laatste jaren wordt ook ander wetenschappelijk onderzoek dan RCT’s in ogenschouw genomen om tot een duiding te komen.

„Bij chronische pijn gaat dat (de rct’s, red.) natuurlijk niet. Je moet dus kijken naar wat de behandeling daadwerkelijk doet”, zegt Geertzen. Op 7 januari voert zijn beroepsgroep opnieuw overleg met het Zorginstituut Nederland. ,,Het waren altijd goede gesprekken, maar er is nu wel een bom afgegaan.” Als het instituut niet van mening verandert, stappen de artsen naar de rechter. Geertzen: ,,Ik ben er 100 procent van overtuigd dat we dan winnen.”